बीपी प्रतिष्ठानमा छैन डेंगु परीक्षण किट

केन्द्रले एक सातादेखि किट नपठाएपछि बिरामी निजी क्लिनिक धाऊन बाध्य छन् । निजीमा १० हजार रपैयाँसम्म खर्च हुने गरेको उनीहरुको गुनासो छ।
प्रदीप मेन्याङबो

सुनसरी — इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले डेंगु भाइरस पहिचान गर्न आवश्यक किट उपलब्ध नगराउँदा बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा उपचार गर्न पुगेका बिरामी निजी अस्पताल जान बाध्य छन् । डेंगु महामारी नियन्त्रणबाहिर पुगेको अवस्थामा महाशाखाले एक सातादेखि किट उपलब्ध गराउन छाडेको छ । 

सरकारले डेंगु संक्रमितको उपचार निःशुल्क गर्ने घोषणा गरे पनि किट नै नभएपछि उनीहरू निजी अस्पताल र क्लिनिकमा महँगो रकम तिरिरहेका छन् ।


चिकित्सकका अनुसार डेंगुको छुट्टै औषधि अहिलेसम्म बनेकै छैन । रोगको लक्षण र अवस्था हेरी अस्पतालमै राखेर उपचार गरिँदै आएको छ । डेंगु भए/नभएको प्रयोगशालामा रक्त परीक्षण गरेर पत्ता लगाउन सकिन्छ ।


‘पूर्वका अधिकांश बिरामी प्रतिष्ठानमै उपचारका लागि आउने गरेका छन् । डेंगुका दैनिक सरदर २५ देखि ३० जना नयाँ बिरामी थपिँदै छन् । डेंगु महाशाखाले एक सातादेखि किट नै पठाएन,’ प्रतिष्ठानका एक कर्मचारीले भने । बिरामीहरूलाई बाहिरको ल्याब, क्लिनिक र अस्पताल पठाउनुपरेको उनले बताए ।


महाशाखाले जेठदेखि प्रतिष्ठानमा ४ हजार थान किट पठाएको थियो । त्यसले नपुगेपछि प्रतिष्ठान आफैंले ४ सय थान किट किनेको थियो । सुनसरी जिल्ला अस्पतालमा पनि किट अभाव भएपछि इनरुवा नगरपालिकाले उपलब्ध गराएको सीमित किटको भरमा परीक्षण गर्नुपरेको त्यहाँका ल्याब कर्मचारीले बताए । निजी क्लिनिक र अस्पतालले डेंगु परीक्षण गर्दा ३ हजार रुपैयाँसम्म शुल्क लिने गरेका थिए ।


चर्को शुल्क लिएको गुनासोपछि सरोकारवालाको दबाबमा अधिकतम ६ सय रुपैयाँमात्र लिने निर्णय भए पनि प्रभावकारी हुन सकेको छैन । निजी अस्पतालमा उपचार गराएका बिरामीले कम्तीमा १० हजार रुपैयाँ खर्च हुने गरेको बताएका छन् । धरानमा डेंगु महामारी नियन्त्रणभन्दा बाहिर गएपछि प्रदेश सरकारले ८० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको घोषणा गरेको थियो । उक्त रकम धरान उपमहानगरसहित सुनसरीका स्थानीय तहमा आइनपुगेपछि कहाँ खर्च भयो, खुल्न सकेको छैन ।


'ओभी ट्र्याप उपयोगी’

सिंगापुर, अमेरिकालगायत मुलुकमा अभ्यास गरिएको ओभी ट्र्याप प्रविधि अपनाउन सकिए डेंगु धेरै नियन्त्रण गर्न सकिने केन्द्रीय प्रविधि क्याम्पस हात्तीसारका प्राध्यापक प्रिन्स सुब्बाले बताए । उनका अनुसार यो लामखुट्टे र त्यसको लार्भा नष्ट गर्ने विधि हो । उनले भने, ‘लामखुट्टेलाई आकर्षण गरी फुल पार्न लगाउने र लामखुट्टे तथा लार्भा दुवैको अध्ययन गर्ने विधि नै ओभी ट्र्याप हो । यो लामखट्टेको सर्वेक्षण र व्यवहार तथा आचरण अध्ययन गर्न प्रयोगमा ल्याइएको थियो ।’


विश्व स्वास्थ्य संगठन र सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी) अमेरिकाले गरेको अध्ययन अनुसन्धानलाई आधार बनाएर सुब्बाले सहकर्मीसमेत रहेका माइक्रोबायोलोजी विभाग प्रमुख धिरेन लिम्बूसँग मिलेर ओभी ट्र्याप निर्माण गरिरहेका छन् । उनले भने, ‘ओभी ट्र्याप (जाल) का लागि सामान्य प्लास्टिकको कालो रङको बाल्टिन भए पुग्छ । त्यसभित्र सफा पानी हालिन्छ । अन्डा पार्न पानीमा बसेपछि लामखुट्टे बाहिरिँदा बाल्टिनको मुख वरिपरि पोतिएको गमजस्तो वस्तुमा टाँसिन पुग्छ ।’


उनका अनुसार जालबाट विषादी प्रतिरोध गर्न सक्ने लामखुट्टे पनि नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । सीडीसीको एक प्रतिवेदनअनुसार ओभी ट्र्याप विधिको प्रयोगबाट सन् २०१४ मा पोर्टोरिकोमा एडिस इजिप्टाई लामखुट्टेको संख्या ८० प्रतिशतले घटेको पाइएको थियो । सुब्बाले भने, ‘धरान र अन्य प्रभावित क्षेत्रमा पनि यो प्रविधि प्रयोग गर्न सकिए संक्रमणबाट जोगिन सकिन्छ । यसको प्रयोगबाट वातावरण, जीवजन्तु तथा मानिसलाई कुनै असर पर्दैन ।’


डेंगु नियन्त्रण गर्न नसकिए मनसुनपछि पनि थप गम्भीर रूप लिन सक्ने उनले औंल्याए । ‘स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकार वा संघीय सरकार, स्वास्थ्य संस्था, चिकित्सक, जनप्रनिधिले महामारी भएपछि मात्र चासो लिने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘यति धेरै महामारी फैलिसकेपछि विश्व स्वास्थ्य संगठनलाई जानकारी दिनुपर्थ्यो । खोज र नष्ट अभियान तीव्र बनाउन सर्वसाधारणलाई प्रेरित गर्नुपर्थ्यो ।’ प्रकाशित : भाद्र ९, २०७६ ०८:२१

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

आरम्भ डबली ‘अब नरोकिने’

प्रदीप मेन्याङबो

सुनसरी — दर्जनौं नटक मञ्चन र अनेक कलाकार जन्माए पनि आरम्भ नाट्य डबली आर्थिक अभाव, कलाकार पलायन जस्ता कारणले थिलथिलिएको थियो । आफ्नो तीसौं स्थापना दिवसमा आरम्भ लामो समयपछि नाटक लिएर पुस अन्तिम साता देखा परेको थियो ।

रंगमञ्च पारखीहरूलाई खुसीको खबर ! आरम्भले अब मासिक रूपमा नाटक मञ्चन गर्ने भएको छ । पूर्वको रंगमञ्चमा खडेरी आएका बेला यस्तो घोषणा गर्दै आरम्भका अध्यक्ष तथा नाट्य निर्देशक गोपाल देवानले भनेका छन्, ‘धरान र धराने रंगमञ्चलाई विगतमा झैं फेरि राष्ट्रिय रंगकर्मको आधारशिविर बनाएर नियमित नाटक मञ्चन गर्ने संकल्प गरेका छौं ।’

रंगमञ्चको दुनियाँमा समाज निर्माणकै लागि प्रयास गरिरहेको उनले बताए । दर्जनौं नाटक मञ्चन र अनेक कलाकार जन्माएको आरम्भले सिर्जनशीलतालाई व्यवसायीकरण गर्न चुकेको अनुभवलाई पाठका रूपमा सम्झिने पनि उनले सुनाए । ‘पछिल्लो समयमा नयाँ कलाकार पनि जन्मिएकाले हामी आधुनिक प्रविधि र साजसज्जासाथ दर्शकश्रोतामाझ आउने तयारीमा जुटेका छौं,’ उनले भने ।

धरानमा नाटक मञ्चनको इतिहास विसं १९९७ सालसम्म पुग्छ । दुई दशक अघिसम्म नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानसँग समानान्तर रूपमा नाटक प्रदर्शन गरे पनि सुविधायुक्त रंगमञ्चीय हल वा नाटक घर भने धरानमा निर्माण भएको छैन । देवान भन्छन्, ‘काठमाडांैलाई रंगमञ्चमा चुनौती दिने धरानसँग सुविधायुक्त हल नहुनु अत्यन्त दु:खद र दुर्भाग्यपूर्ण स्थिति हो । यसमा राज्यको नकारात्मक सोचले मुख्य भूमिका खेलेको छ । तैपनि हामीले हार मानेका छैनौं ।’

धरानको रंगमञ्चबाटै नवीन सुब्बा, प्रेम सुब्बा, शोभा खजुम, शारदा सुब्बा, शारदा शाक्य, शशि थापा सुब्बा, सुरज नाल्बो, सुरज थापा, नवीन मेन्याङबो, राजेन्द्र रिमाल, अल्पना कर्माचार्य, विनोद तखाछे, कुलचन्द्र न्यौपानेलगायत फिल्मी कलाकार र निर्देशकसम्म भएर उदाए । आरम्भले प्रज्ञा प्रतिष्ठान र पूर्वका विभिन्न हलमा ‘आदि बिनाको अन्त्य’, ‘अधुरो क्यानभास’, ‘त्याग’, ‘पृथक् पृथक् खोजहरू’, ‘अब बाँसुरी बज्दैन’, ‘यिनीहरू देश खोजिरहेछन्’ जस्ता नाटक मञ्चन गरेको थियो ।

राज्यले साहित्य, कला र रंगमञ्चलाई अनुत्पादक र आफ्नो विरोधी सत्ता मान्ने गरेको भन्दै देवान पछिल्लो राजनीतिक परिवर्तनपछि कलाकारमा आशा पलाएको बताउँछन् ।

आरम्भले स्थापना दिवसमा हालै ‘यातनाको अन्त्य’ नाटक प्रदर्शन गरेको थियो । टिकट दुई सय रुपैयाँ राखिए पनि होटल रत्नहिनको दुई सय जना क्षमताको हलमा उक्त नाटक पहिलो पटक ‘हाउसफुल’ भएको थियो । दर्शकश्रोताकै अनुरोधमा माघ ११ मा फेरि दुई सो मञ्चन गरिएको थियो ।

प्रकाशित : माघ २४, २०७५ ०८:३२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×