सप्तरीबाट आश्रय खोज्दै उदयपुर 

डिल्लीराम खतिवडा

(भालमन्ती, उदयपुर) — बाढीले विस्थापित ४८ परिवार तीन दिनयता उदयपुरको बुलबुले भमरा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहको भवनमा आश्रय लिइरहेका छन् । त्रियुगा नदीको बाढीले सप्तरीको सप्तकोसी नगरपालिका–२ मा गाउँ नै डुबाएपछि उनीहरू सुरक्षित थलो खोज्दै बेलका नगरपालिका–१ भालमन्ती आइपुगेका हुन् ।  

राति नै बस्ती छाडेर भाग्नुपरेकाले उनीहरूलाई खान–बस्न उनीहरूलाई सास्ती छ । आश्रय लिएकामध्ये केही गर्भवती र बिरामी बालबालिका पनि छन् । सामुदायिक भवनको तीनवटा कोठामा बालबच्चासहित कोचिएर बसेकामा ५० बालबालिकासहित २ सय ३१ जना छन् ।

केहीलाई पेट दुख्ने, पखाला लाग्ने, टाउको दुख्ने र ज्वरो आउने समस्या छ । खानेपानी शुद्ध नभएकाले अधिकांशलाई रुघाखोकीले सताएको छ । ‘बाढीले विस्थापितलाई खान, बस्न समस्या छ,’ स्थानीय सम्झना पौडेलले भनिन्, ‘उनीहरू यता आएको सप्तरीको प्रशासनले थाहा नपाएजस्तो छ । सहयोग गरेका छैनन् ।’

तीन दिनदेखि चिउरा–भुजाको भरमा गुजारा गरिएको विस्थापितमध्येका उसमान मियाँले बताए । ‘बल भएकाले जे गर्दा पनि भइहाल्छ । बालबच्चा र बूढाबूढीलाई समस्या छ,’ उनले भने, ‘बिरामीका लागि उपचारको व्यवस्था गरिदिए उपकार हुने थियो ।’

सरकार बेखबर रहँदा कुनै पनि सहयोग नपाएको उनले बताए । वडासदस्य मोहम्मद जाहिर हुसेनमार्फत नगरपालिकाले प्रतिपरिवार १/१ केजी चामल पठाएको थियो । त्यो पकाएर खाने अवस्था नरहेको पीडित बताउँछन् । भाँडाकुँडा छैनन्, दाउरा भिजेका छन् । पकाउने व्यवस्था नहुँदा चिउरा र भुजाको भरमा गुजारा चलाउनुपरेको ५४ वर्षीया फुलोदेवी रामले बताइन् । ‘दाल, चामल दिएरमात्रै भात पाक्दैन,’ उनले भनिन्, ‘पकाउने भाँडा, दाउरा र नुनतेलको पनि व्यवस्था हुनुपर्ने, त्यो केही भएको छैन ।’ घरमा भएका अन्नपात, भाँडाकुँडा र लुगा सबै बाढीले बगाएकाले बिचल्लीमा परेको उनले बताइन् ।

भालमन्तीका स्थानीयले डुबेको गाउँबाट निकालेर सामुदायिक वनको भवनमा राखिदिए पनि आफ्नो नगरपालिकाका जिम्मेवार व्यक्ति हेर्न पनि नआएको उसमान मियाँले बताए । ‘आपतविपद्मा काम गर्छन् भनेर जनप्रतिनिधि बनाइएको हो,’ उनले भने, ‘तर, समस्या पर्दा काम गर्न सकेका छैनन् ।’ शरण लिएकालाई खानेपानीको पनि समस्या छ ।

बेलका नगरपालिका–१ का वडाध्यक्ष दिनेश चौधरीले आफ्नै वडा बाढीको चपेटमा परेकाले छिमेकी नगरबाट आएकालाई सहयोग जुटाउन गाह्रो परेको बताए । ‘हाम्रो आफ्नै वडा पनि बाढीपीडित छ,’ उनले भने, ‘आफैँ पीडित भएकाले सहयोग गर्न गाह्रो भयो ।’ सम्बद्ध जनप्रतिनिधिलाई यसबारे खबर गर्ने उनले बताए । उता सप्तकोसी–२ का वडाध्यक्ष सोनाला चौधरीले बाढीबाट ठूलो क्षेत्र प्रभावित भएकाले उदयपुरतर्फ शरण लिन गएका परिवारका बारेमा जानकारी नभएको बताए । ‘प्रभावित परिवारलाई त्रिपाल र अरू आवश्यक सामान वितरणको व्यवस्था गर्न वडासदस्यलाई जिम्मेवारी दिएका छौं,’ उनले भने ।

बाढीपीडितका लागि उद्धार र राहतमा जुट्नुपर्ने बेलामा सप्तकोसी नगर कार्यसमितिलाई मंगलबार नगरसभाको चटारो थियो । नगरसभा भएकाले बाढीपीडितको आश्रयस्थलमा आफू पुग्न नसकेको नगरप्रमुख उत्तम गौतमले बताए । ‘बाढीपीडितका लागि चामल, चिउरा र त्रिपालसहितको राहत व्यवस्था गरिएको छ, त्यो वितरण पनि भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘नगरसभा सकेर म आफैँ प्रभावित परिवारलाई भेट्न जान्छु ।’ असार १० भित्र गर्नुपर्ने नगरसभा कर्मचारी अभावले ढिला भएको उनले बताए ।

त्रियुगा नदी बीच भागबाट बगेका कारण सामान्य अवस्थामा पनि विस्थापितको गाउँ पुग्न उदयपुरको बाटो भएर जानुपर्ने अवस्था छ । अहिले आश्रय लिएको स्थान र सप्तकोसी नगरपालिकाको केन्द्र फत्तेपुर बजारको दूरी करिब ३ किमि छ ।

घर फिर्न थाले विस्थापित
विराटनगर– सोमबारदेखि पानी पर्न कम भएपछि विराटनगर महानगरपालिकाका बाढीपीडित परिवार मंगलबारदेखि घर फिर्न थालेका छन् । महानगरका १९ वटै वडामा पानीको निकास नहुँदा बस्ता, सिंघिया र केसलिया खोलाको पानी बस्ती पसेको थियो । यसबाट करिब हजार परिवारलाई सुरक्षित स्थलमा राखिएको थियो ।

वडा ७ का विस्थापित ५६ परिवार मंगलबार घर फर्किएको वडा प्रमुख मधुबाबु तिवारीले जानकारी दिए । उनीहरू स्थानीय गायत्री संस्कृत विद्यालयमा बसेका थिए । त्यसैगरी वडा नम्बर ८ का पीडित परिवार पनि घरतर्फ लागेको वडाध्यक्ष निश्चल अर्यालले बताए । महानगर १ को विजयपुर, पाथीभरा मन्दिरको धर्मशाला, शान्तिचोक र नयाँ बस्तीमा राखिएका १ सय २५ विस्थापित परिवार पनि मंगलबार घरतर्फ लागेको वडा प्रमुख उद्धव अर्यालको भनाइ छ । केही परिवार भने फर्किन नसकेको महानगर प्रमुख भीम पराजुलीले बताए ।

सीमास्तम्भ ढले
कपिलवस्तु– बाढीले विजयनगर गाउँपालिका–५ स्थित चिरई खोलामा रहेका ४ सीमास्तम्भ ढालिदिएको छ । ठकुरापुर र भारतको बलरामपुरस्थित सिमानामा रहेका ५७८/७ र ५७८/१० तथा विजयनगर–७ गेडुवाजोत र भारतको प्रतापपुरको सिमानामा रहेका ५७७/७ र ५७७/९ नम्बरका स्तम्भ ढलेका हुन् । गाडिएकै स्थानमा ढलेको ७ नम्बर वडाध्यक्ष दिनेश चौधरीले बताए । ५७८/७ नम्बरको स्तम्भमात्र पानीबाहिर देखिएको छ ।

प्रहरी चौकी ठकुरापुरले स्तम्भ ढलेको जानकारीपछि मुचुल्का उठाएर जिल्ला प्रहरीमा पठाएको छ । ‘तीन स्तम्भ ढलेको सूचना आएको छ,’ प्रजिअ गजेन्द्रबहादुर श्रेष्ठले भने, ‘तिनलाई छिट्टै मर्मत गर्छौं ।’ सीमा अवलोकनका लागि नेपाल–भारतका अधिकारीको बैठक राखेर पहिलेकै ठाउँमा गाडिने उनले बताए । सीमा हेर्ने जिम्मेवारी पाएको सशस्त्र प्रहरीले पनि सम्बन्धित विभागलाई स्तम्भ ढलेकोबारे जानकारी गराएको सशस्त्रको २८ नं. गणका उपरीक्षक दीपक अधिकारीले जानकारी दिए ।

राहत लिन पीडितलाई परिचयपत्र
सिरहा– बाढीपीडित परिवार राहत पाउनबाट वञ्चित नहोऊन् भनेर सिरहाका स्थानीय तह एवं जिल्ला प्रशासन कार्यालयले ‘परिचयपत्र’ को व्यवस्था गरेका छन् । त्यसका लागि स्थानीय तहले घरदैलो सर्वेक्षण गरी परिचयपत्र वितरण थालेका छन् ।

परिचयपत्रका आधारमा राहत वितरण गरिँदा सही पीडितको हातमा राहत पुग्ने प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोपालकुमार अधिकारीले बताए । लगातारको वर्षापछि कमला खोलामा आएको बाढीले बाँध भत्काएपछि सिरहाको तटीय क्षेत्र सारस्वर, बसबिटा, मखनाहा, कठकोल्वा, गम्हरियालगायत दर्जनौं गाउँ डुबानमा छन् ।

वर्षाले सिरहामा ५ हजार २० घर पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त बनेको जिल्ला प्रशासन कार्यालय सिरहाले जानकारी दिएको छ । त्यसैगरी ९ हजार ६२ घरमा आंशिक क्षति र २ हजार ६ सय ३१ परिवार बाढी र डुबानबाट विस्थापित भएका छन् । बाढीमा परी मिर्चैया नगरपालिका ४ का ५ वर्षीया प्रियंका महतो, रागनी महतो, नरहा गाउँपालिका ३ का ५५ वर्षीय शोभित कटुवाल, २० वर्षीय बलि साहको मृत्यु भएको छ । मृतक एक महिलाको पहिचान खुल्न सकेको छैन ।

सिरहातर्फका कल्याणपुर, सारस्वर र बसबिटा क्षेत्रबाट बाँध भत्काएर कमला खोलाको बाढी बस्ती प्रवेश गरेको हो । सिँचाइका लागि कमला नदी नियन्त्रण योजना कार्यालय जनकपुरले निर्माण गरेको कल्भर्टमा ‘एन्टी लड सुलुस गेट’ अधुरै छाडदा त्यहीँबाट बाढी गाउँ पसेको थियो । यसबाट सिरहा कर्जन्हा नगरपालिका ३ स्थित सुन्दर बस्ती विस्थापित छ । ४० घरपरिवारको बसोबास रहेको बस्ती पूरै डुबानमा छ ।

प्रकाशित : श्रावण १, २०७६ ०७:५६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बाढी र पहिरोमा दुई बेपत्ता

डिल्लीराम खतिवडा

उदयपुर — साेमबार राति उदयपुरको रौतामाई गाँउपालिकाको ७ र ८ नम्वर वडामा बाढी र पहिरोमा परी एक बालकसहित दुईजना बेपत्ता भएका छन्।

रौतामाई गाँउपालिकाको ६ को गुराँसेमा गएको पहिरोमा परी एक बालक र राैतामाई–८ डिल्लीबरमा पहिरोले घर पुरिँदा एक महिला बेपत्ता भएकी हुन।

उदयपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी ध्रुवबहादुर खड्काका अनुसार पहिरोले घर पुरिँदा ५५ वर्षीया रणमाया रिखाम बेपत्ता भएकी छिन् । उनका एक छोरा घाइते भएका छन्। ‘मुकुर्ची बजारमा छौडिया खोला पसेको जानकारी आएको छ,’ उनले भने, ‘राति नै जिल्लाबाट सुरक्षाकर्मीको टोली पठाएर हामी पनि त्यही जाँदै छौ।’

रौतामाई गाउँपालिकाको गुराँसेमा आइतबार राति साढे नौ बजे पहिरो गएर छौडिया खोला थुनिएपछि फुटेर एक्कासी बाढी आएको थियो। त्यही पहिराेले पुरिएर अर्जुन तामाङका ९ वर्षीय छोरा बेपत्ता भएको छ भने श्रीमती घाइते भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय उदयपुरका प्रमुख एसपी बीरबहादुर बुढामगरले जानकारी दिए।

एसपी बुढामगरका अनुसार तामाङको पहिरोले घर बगाउनुको साथै गाई, सुगुर लगायत बगाएको छ। रौतामाई गाउँपालिकाको मुख्य बजार मुर्कुचीका व्यवसायी, स्थानीयहरु घर छोडेर सुरक्षित स्थान तिर लागेको गाउँपालिका अध्यक्ष गजेन्द्र बहादुर खड्काले बताए। 'मुर्कुची बसपार्कमा रहेको एउटा गाडी बगाएको जानकारी आएको छ,’ उनले भने, ‘छौडिया खोला थुनिए नथुनिएको थप विवरण आउन बाँकी रहेको छ।’

प्रकाशित : असार ३१, २०७६ ०७:२७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्