राष्ट्रिय पुस्तकालय साइनबोर्डमै सीमित

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपालको राष्ट्रिय पुस्तकालय वेबसाइटमा मात्र भेटिएको पाँच वर्ष भयो । २०७२ को भूकम्पले ललितपुरको हरिहरभवनस्थित राष्ट्रिय पुस्तकालयको भवन जीर्ण भएपछि त्यहाँका डेढ लाख पुस्तक बोरामा थन्किएका छन् ।

त्यसमा तीन सय वर्ष पुराना हस्तलिखित ग्रन्थसमेत लथालिंग छन् । पुस्तकालयको प्रशासनिककाम हरिहर भवन घोडातबेला टहरामा सुचारु छ । भूकम्पपछि ती पुस्तकमध्ये ८० हजार थान काठमाडौंको ज्ञानेश्वरस्थित महेन्द्र भवन माविको दुईतले भवनमा पुर्‍याइएका छन् । करिब २१ हजार थान पुस्तक सानोठिमीस्थित शैक्षिक जनशक्ति विकास केन्द्रको गोदाममा छन् ।

आधा जतिमात्र र्‍याकमा राखिएका छन् । झन्डै सात हजार थान बालपुस्तक र नयाँ खरिद गरिएको तीन हजार पुस्तक हरिहरभवनकै बालशाखा गोदामभित्र बोरामा राखिएका छन् । सरकारले काठमाडौं महानगरपालिका-१ जमलमा रहेको करिब ८ रोपनी क्षेत्रफल जग्गा राष्ट्रिय पुस्तकालयलाई दिने निर्णय गरेको छ ।

यसअघि त्रिभुवन विश्वविद्यालयले उक्त जग्गा उपभोग गर्दै आएको थियो । गत असोज २८ गते मन्त्रिपरिषद् निर्णयले राष्ट्रिय पुस्तकालय जमलस्थित कित्ता नं. १२७० को क्षेत्रफल ४०६७ दशमलब ८५ वर्गमिटर जग्गा नेपाल सरकार राष्ट्रिय पुस्तकालयको नाममा धनीपुर्जा जारी गरेको छ ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयले कुनै हालतमा नछाड्ने अडान लिएपछि उक्त ठाउँमा राष्ट्रिय पुस्तकालयको साइन बोर्ड ठड्याउनेबाहेक कुनै प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको छैन । शंकरदेव क्याम्पसले उक्त हाताभित्र एमबीएम कक्षा सञ्चालन गर्दै आएको छ ।

'सरकारले सहयोग नगरेकाले प्रतिपक्ष गुहार्ने' भनेपछि शिक्षा मन्त्रालयले नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालयको भवन निर्माण स्थलमा शंकरदेव क्याम्पसलाई गत चैतसम्म त्यहाँबाट अन्त सर्न म्याद दिएको थियो ।

'क्याम्पसले ठाउँ छाडेपछि भवन निर्माण प्रक्रिया अघि बढ्ने भनिएको हो,' पुस्तकालयका निमित्त प्रमुख वसन्तराज पन्थले भने, 'क्याम्पस जमलबाट सरेको छैन, हामी (राष्ट्रिय पुस्तकालय) पनि कतै सरेका छैनौं ।' प्रमुख उपेन्द्रप्रसाद मैनाली भने विदेश भ्रमणमा छन् ।

मन्त्रालयका उपसचिव यादवचन्द्र निरौलाले राष्ट्रिय पुस्तकालयको नयाँ भवन निर्माण कार्य अझै प्रक्रिया अल्झिएको बताए । 'सरकारले आवश्यक जग्गा उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको सात महिना नाघिसक्यो,' उनले भने, 'तर अझै प्रक्रियामै अल्झिएको स्थिति छ ।'

प्रकाशित : जेष्ठ ६, २०७६ ०७:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अहिलेका गीतमा गहिरो बेखुसी

बीबीसी

लन्डन — टुक्रिएको मन र वास्तविक क्रोधले सधैं कुनै न कुनै चर्चित गीत सिर्जना गराएको छ । डोली पार्टनको 'आई विल अल्वेज लभ यु' देखि एडेलीको 'सम वन लाइक यु' र साम स्मिथको 'स्टे विथ मी' जस्ता चर्चित गीत त्यस्तो उदाहरण हो, जसले आँसुलाई सुनमा परिणत गरिदिएको छ ।

गायिका टेलर स्वीफ्ट स्टेजमा । तस्बिर : एजेन्सी

तर अचेलका संगीतले पहिलेका गीत रचनामा देखिनेभन्दा फरक अर्थात् गहिरो बेखुुसी अभिव्यक्त गर्न थालेका हुन् ?
अमेरिका र बेलायतमा पछिल्ला दशकहरूमा आएका ६ हजार गीतको मूल्यांकन आधारमा यस्तै निचोड निस्किएको छ ।

सन् १९८० सम्म पनि दुःख र एक्लोपनाको भावना गीतमार्फत व्यक्त हुन्थे । खुसी अभिव्यक्त गीत कमै रुचाइन्थे । यतिबेला गीतमा आएको स्वाद परिवर्तनको कारण के होला ? के संगीतलाई लिने तरिकाको परावर्तन हो ? या, अहिलेको समाजलाई अभिव्यक्त गर्न खोजिएको हो ? केही तथ्यसहित कारण खोज्न सकिन्छ ।

लरेन्स टेक्निकल युनिभर्सिटीका लिओर सामिरले १९५१ देखि २०१६ सम्मका 'बिलबोर्ड हट १०० सिंगल्स' बाट ६ हजारभन्दा बढी गीत नमुनाका रूपमाछनोट गरेका थिए । ६५ वर्ष अवधिका गीतमाथिको उनको खोजबाट आवेग र झगडापूर्ण अभिव्यक्ति मिश्रति गीतकोसंख्या दुई गुना भएको पाइयो । डर अभिव्यक्त गीत ५० प्रतिशतले बढेको देखियो । अहिलेका गीत त झनै आक्रामक र डरलाग्दा देखिएको उनको अध्ययनको निष्कर्ष छ ।

यसो हुनुमा र्‍याप म्युजिकको प्रभावलाई पनि कारक मानिएको छ । जुन संगीतले पंकझैं समाजको बेचैनी र आवेगको प्रतिनिधित्व गर्छ । पीडा भरिएका गीत ८० को दशक र २०१० पछि एकाएक बढेको र खुसी, स्वच्छन्दताका गीतको मात्रा खस्किँदै गएको सामिरको अध्ययनले देखाएको छ ।

'प्रस्टै छ गीतहरू बिस्तारै क्रोधपूर्ण, डरलाग्दा, वेदना भरिएका र कम उत्साहपूर्ण हुन थालेका छन्,' सामिरले भनेका छन्, '५० को दशकको तुलनामा अहिलेका गीतमा ठूलो भिन्नता देखिएको छ ।' उनले केही गीतको उदाहरण पेस गर्दै ५० को दशकमा हर्षविभोर बनाउने खालका गीतको आधिपत्य रहेको जिकिर गरे ।

अध्ययन भन्छ- ५० को दशकको एल्भिस पि्रस्लीको गीत 'अल सुक अप' ले व्यक्त गर्ने भावनाभन्दा अहिलेको चल्तीको टेलर स्विफ्टको 'ब्याड ब्लड', माइली साइरसको 'रिंकिङ बल' र जस्टिन बिबरको 'सरी' बोलका गीतमा दुःख र पीडाको मात्रा अत्यधिक छ ।

यी गीत आ-आफ्नासमयका अत्यधिक रुचाइएका हुन् ।क्यालिफोर्निया युनिभर्सिटीका नटलिया कोमारोभाले पनि संगीतको स्वाद अनुसन्धान गर्ने क्रममा आफ्नै छोरीले नकारात्मक भाव पैदा गर्ने गीत रुचाएको देखेर आश्चर्यचकित भएको बताएकी छन् ।

उनको समूहले लाखौं संगीतप्रेमीमा गरेको अध्ययनको निचोड पनि सामिरको भन्दा फरक देखिएन । कोमारोभाले नकारात्मक भाव पैदा गर्ने गीत सँगसँगै आइटम (डान्सिङ) नम्बरका गीत पनि उत्तिकै चलेको नयाँ तथ्य पत्ता लगाएकी छन् । उनलेे वियोन्से र चार्लीका गीतमा यी दुवै तत्त्व मिसिएको खुलाइन् ।

डेबिट रोब्सन

प्रकाशित : जेष्ठ ६, २०७६ ०७:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्