पैंचोको भरमा बझाङको उत्तरी सीमा धुलीमा बसेका प्रहरीलाई खाद्यान्न पठाइयो 

बसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — उत्तरी सीमामा रहेको धुली प्रहरी चौकीका प्रहरीको लागि खाद्यान्न पठाइएको छ । सीमा सुरक्षामा खटिएका प्रहरीहरुको विजोगबारे जानकारी पाए लगतै प्रहरी महानिरिक्षक सर्वेन्द्र खनालले प्रहरीहरुका लागि खाद्यान्न आपूर्ति सहज बनाउन प्रदेश प्रहरी प्रमुखलाई निर्देशन दिएका थिए । 

सीमा प्रहरी चौकी धुलीमा कार्यरत प्रहरीहरुका लागि खच्चड मार्फत नुन, चामल र दाल ढुवानी गरिँदै । तस्बिर : बसन्तप्रताप सिंह 

पैंचोका भरमा प्रहरी’ शीर्षकको समाचार गत मंगलबार कान्तिपुर दैनिकमा प्रकाशित भए पछि महानिरिक्षक सर्वेन्द्र खनालले तत्काल खाद्यान्न पठाउन निर्देशन दिएपछि खच्चडलाई बोकाएर रासन पठाइएको हो ।


‘विकट ठाउँमा प्रहरी कसरी बसिरहेका छन् भन्ने हामीलाई थाहै थिएन,’ सुदूरपश्चिम प्रदेशका प्रहरी प्रमुख डिआईजी सुरज केसीले भने, ‘समाचार आए पछि महानिरिक्षकज्यूको ध्यानाकर्षण भएको छ । त्यहाँ तत्काल खाद्यान्न पुर्‍याउन उहाँको निर्देशन अनुसार हामीले जिल्लालाई ताकेता गरेका छौं ।’


नियमित संचार सम्पर्क नहुने भएका कारण सीमामा प्रहरीले पाएको दुःखका विषयमा समाचार मार्फत जानकारी प्राप्तभएको र अबका दिनमा त्यहाँ खाद्यान्नको अभाव हुन नदिने व्यवस्था मिलाइने उनले बताए ।

सुदूरपश्चिम प्रहरी प्रमुखले भनेपछि सुरक्षाचौकीमा कार्यरत प्रहरीको लागि भनेर बझाङ सदरमुकामबाट बुधबार र बिहीबार चामल, दाल र नुन पठाइसकिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बझाङका प्रमुख डिएसपी सुर्यबहादुर केसीले बताए ।

उनले बुधबार २५ बोरा मसिनो चामल, दुई बोरा दाल र तीनबोरा नुन खच्चड मार्फत साइपालतर्फ पठाईएको र बिहीबार समेत गरी ५० बोरा मसिनो चामल, मास अरहर मसुरोको दाल तीनबोरा, ५ बोरा नुन सीमा प्रहरी चौकीमा पठाइएको जानकारी दिए । जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट पठाएको खाद्यान्न शनिबार सम्ममा धुली पुग्ने उनले बताए ।


सीमा चौकीमा प्रहरी जनशक्ती कम भएकोले तत्कालका लागि ९ जना थप गरिएको बताउँदै उनले बाँकी जनशक्ति थप्ने विषयमा आफूले उपल्लो निकायमा समन्वय गरिरहेको बताए ।


प्रहरीले आफूले दुःख खेपेर भएपनि शान्ति सुरक्षा कायम गर्ने काममा कुनैपनि समस्यासँग सम्झौता नगर्ने बताउँदै उनले भने, ‘दुर्गम क्षेक्रमा रहेका चौकीहरुको जनशत्ती अभाव पुरा गर्ने र बन्दोबस्तीको व्यवस्था मिलाउने विषयमा प्रहरी नेतृत्व संवेदनशिल छ । भौगोलिक विकटताका कारण केही समस्या भएपनि दुर्गम क्षेत्रका जनतालाई पनि राज्यको उपस्थिती महसुस गराउने गरी हामी लागेका छौं ।’


जिल्लाकै विकट साइपाल गाउँपालिका र चीनको तिब्बतसँग जोडिएको उत्तरी सीमाको सुरक्षाको लागि बझाङ जिल्लाको अन्तिम मानव वस्ती धुलीमा सीमा प्रहरी चौकीका प्रहरीहरु यसअघि चामल र नूनका लागि पुर्ण रुपमा स्थानीय बासिन्दाले दिएको पैंचोको भरमा चलेका थिए ।


यो बस्तीबाट खाद्य संस्थान र साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनको अस्थायी वितरण केन्द्र रहेको काँडागाउँ सम्म आउजाउ गर्न एकदिन हिँड्नु पर्ने, जनशक्ती कम भएका कारण चाहिएको बेलाचामल र नुन ढुवानी गर्न नसकिने र स्थानीय बजारमा नुन–चामलको भाउ अति महंगो हुने भएकाले प्रहरीहरुले किनेर खानुको सट्टा स्थानीयहरुसँग पैंचो मागेर गुजरा गर्दै आएका थिए ।


स्थानीयलाई पनि नुन–चामलको अभाव भैरहने भएका कारण पैंचो नपाएको बेला यहाँका प्रहरीहरु बिस्कुट र चाउचाउ खाएर छाक टार्दै आएका थिए ।


एकवर्ष अघि गाउँपालिकाको कार्यालय रहेको ठाउँ काँडासम्म नेपाल सरकारको ढुवानी अनुदानमा खाद्य संस्थानले चामल, पिठो लगायतका खाद्यान्न र साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनले आयोडिनयुक्त नुन वितरण गर्ने व्यवस्था गरेको भएपनि धुली र बलौडी गाउँका बासिन्दाहरु महंगोमा चामल र नुन किन्न बाध्य छन् । करिब दुई सय परिवारको बसोबास रहेको यी दुईवटा गाउँबाट डिपोसम्म पुग्न एकदिन पैदल हिँड्नुपर्छ ।


आयोडिनयुक्त नुन महंगो हुने भएकाले यहाँका अधिकांस बासिन्दाहरुले तिब्बतबाट आयात गरिएको ढिके नुन खाने गरेका छन् । मान्छेले बोकेर ल्याएको नुन चामलको ढुवानी भाडा निकै महंगो हुने भएका कारण धुली र बलौडीका बासिन्दाले सरकारले नौ रुपयाँमा दिएको नुनलाई समेत ८० रुपैयाँ तिरेर खान परिरहेको स्थानीय बताउँछन् ।


प्रकाशित : वैशाख २६, २०७६ १५:०८

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

[ब्लग] खाडीमा मृत्यु : कारण के, दोषी को ? 

मेघराज सापकोटा

यूएई — दुई महिना पहिले दुबईमा एक नेपालीको मृत्यु भयो । मृत्यु प्रमाणपत्रमा उनको मृत्युको कारण 'प्राकृतिक' भनेर लेखियो । उनको मृत्युको वास्तविक कारण थियो- 'ब्रेन हेम्रेज' । उनी बाथरूम गएको बेला बाथरूम भित्रै ढले । बाथरूमबाट किन बाहिर आएनन् भनेर हेर्न जाँदा अर्धचेत अवस्थामा भेटिए । 

यूएईको एक प्रतिष्ठित कम्पनीमा राम्रै पदमा उनी कार्यरत थिए । जब उनी बाथरूममा ढलेको थाहा भयो, साथीहरु भेला भएर अस्पताल पुर्‍याए । डाक्टरहरुले 'ब्रेन हेम्रेज' भएको पत्ता लगाए । तुरुन्त अपरेसन गरे पनि उनलाई बचाउन सकेनन् । डाक्टरहरुको अथकप्रयास ब्यर्थ भयो । पाँच दिन पछि उनलाई मृतको घोषणा गरियो ।

एक हप्ता पछि शवलाई नेपाल पठाइयो ।

नेपालमा मृतककी श्रीमतीसहित एक छोरा छन् । उनको श्रीमती बेलाबेला दुबई आउने जाने गर्थिन् । त्यसो त मृतक उच्च रक्तचापका रोगी पनि थिए । नेपालमै रहे पनि श्रीमती उनलाई नियमित औषधी खान सम्झाउँथिन् । उनी भने नियमित औषधि खाँदैन थिए । उनले औषधि नखाएको महिनौं भएको थियो ।

...

नेपाली दूतावास अबुधाबीका अनुसार यूएईमा गतवर्ष एकसय तीन जना नेपालीको ज्यान गयो । जस मध्ये ५२ जनाको मृत्युको कारण प्राकृतिक छ । प्राकृतिक भनेको यसरी बुझौं कि उनीहरु मध्ये धेरैको सुतेकै अवस्थामा मृत्यु भयो ।

दिनभर काम गरेर बेलुकी खाना खाएर सुतेकाहरु बिहान उठेनन् । मृत्यु हुने मध्ये आधा (५० प्रतिशत) भन्दा धेरैको मृत्यु यसरी भएको मेडिकल रिपोर्ट दूतावाससँग छ ।

उनीहरु किन सुतेको सुतै भए ? बिरामी नभइ किन मृत्युवरण गरे ? बेलुकी सद्दे सुतेका बिहान किन उठ्न सकेनन् ? खाडीमा यस्तो मृत्यु किन बढी हुन्छ ? अध्ययनको विषय बन्नुपर्ने हैन र ? यसको खोजिनीति कसैले गरेको छैन ।

परदेशले त खोजिनीति गरेन । कम्तीमा नेपालले त सोधिखोजी गर्नुपर्छ । ‘मेरा नागरिक तिम्रो मुलुकमा किन सुतेको सुतै हुन्छन् ?’ भनेर अहिलेसम्म पनि सोधेको छैन ।

प्राकृतिक भनिएको यस्तो मृत्यु हुनुमा सामान्यतया असाध्यै गर्मी कारण हो भनिन्छ । दिनभरी ५० डिग्रीमा काम गर्नेहरु राति १५—२० डिग्रीको चिसो एयर कन्डिसन भएको कोठामा सुत्छन् । यही कारणले पनि शरीरको सन्तुलन बिग्रिन्छ र, मृत्यु हुन्छ भन्ने अनुमान गरिन्छ ।

अध्ययन गर्नुपर्ने अर्को विषय–विदेशमा कार्यरत धेरै नेपालीहरु सुगर (चिनी) रोगले पनि पीडित छन् । धेरैजना रगतमा उच्च कोलेस्ट्रोल बोकेर पनि बाँचेका छन् । जसले गर्दा अधिकांशमा उच्च रक्तचाप (हाई ब्लडप्रेसर) रहेको छ । किन होला ? कसैले सोधेका छैनन् ।

...

खाडीका धेरै नेपालीहरु घरपरिवारको चिन्ता बोकेर काम गरिरहेका हुन्छन् । वैदेशिक रोजगारीले धेरैको परिवारमा झगडा निम्त्याएको छ । आजकाल नेपालमा कोही महिलाको हत्या भयो भने वा बलात्कारको घटना भयो भने उनीहरु मध्ये अधिकांशका श्रीमान् विदेशमा रहेको सुनिन्छ ।

सामाजिक सञ्जालको जमानामा नेपालमा श्रीमतीको मती बिग्रेको खाडीमा श्रीमानले थाहा पाएको हुनसक्छ । कम्पनीले भनेको बेला छुट्टीमा जान दिन्न । छोडेर जाँदा पनि आर्थिक अभावको जिन्दगी जिउनुपर्ने हुन्छ । यस्तै तनावले उसले रातदिन रक्सी सेवन गरेर मन बाँधेको हुनसक्छ । अनि रक्तचाप बढ्दैन त ? बढ्ने नै भयो ।

तनाव व्यवस्थापन गर्न नसकेका मध्ये केहीले आत्महत्याको बाटो रोजेका हुन् । यो वर्ष मात्रै यूएईमा ३१ जनाले आत्माहत्या गरे । आत्महत्या गर्नेहरु मध्ये २ जना महिला छन् ।

...

१८ जना नेपालीको दुर्घटनामा मृत्यु भएको छ । बाटो काट्दा सावधानी नअप्नाउने, ट्राफिक सिग्नलको पालना नगर्नाले धेरैको मृत्यु हुने गरेको देखियो ।

नाम मात्रको अभिमुखीकरण तालिमको खुल्लमखुल्ला प्रमाणपक्र वित्री हुनुको कारण विदेशमा दुर्घटना भएर नेपालीहरु मरिरहेकाछन् भन्दा अतियुक्ती हुँदैन । अभिमुखीकरण तालिम आखिर यस्तै कुराहरु सिकाउ हैन ? अधिकांश यस्ता तालिम सेन्टर प्रमाणपत्र बेच्ने नांग्लो पसलभन्दा कम छैनन् । यसैको परिणाम हो विदेशमा दुर्घटनामा पर्ने नेपालीहरुको संख्या बढ्दै गएको छ ।
विदेशमा मृत्यु भएमा लाश नेपाल पठाउन पनि निकै कठिन छ । कम्तीमा एक हप्तादेखि महिनौं पनि लाग्न सक्छ । त्यो बीचमा परिवारले भोग्ने पीडा तपाईं हामीले अनुमान पनि गर्न सक्दैनौं ।

तसर्थ वैदेशिक रोजगारीमा रहेका हरेक नेपालीहरुले आˆनो ख्याल आाफैं गर्न जरुरी छ । यसको रोकथाम तथा न्यूनिकरण भनेको सचेतना नै हो । सबैजना सचेत बनौं ।

(सापकोटा युएईमा कार्यरत छन् ।)

प्रकाशित : वैशाख २६, २०७६ १४:०५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×