यस्तो बन्ने छ नेपाल राष्ट्र बैंकको भवन

१८ प्रतिशतकाम सकियो 
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — राष्ट्र बैंकको बालुवाटार र थापाथली स्थित दुवै भवनको निर्माणतीव्र पारिएको छ । ३० महिनाभित्र सक्ने गरी भवनको निर्माण सुरु गरिएको हो । दुवै भवनको पहिला बाहिरबाट हेर्दा जस्तो रूप थियो, निर्माण पश्चात् पनि उस्तै हुनेछ ।

बालुवाटारमा बन्ने नेपाल राष्ट्र बैंक (माथि) । थापाथलीमा बन्ने नेपाल राष्ट्र बैंक (तल) ।

‘भवननिर्माणको कामतीव्र पारिएको छ,’ केन्द्रीय आयोजना कार्यान्वयन इकाई (भवन) काआयोजना उपनिर्देशक राजु न्यौपानेले भने, ‘पुरातत्त्व विभागबाट सहमति लिएर निर्माणको कामथालिएको हो, पहिला दरबारजस्तो थियो, अहिले बन्ने भवन पनि बाहिरबाट हेर्दा त्यस्तै देखिनेछ, भित्रबाट बैंकको संरचनाडिजाइन गरेर काम अगाडि बढाएका छौं ।’

उनका अनुसार थापाथलीको विलिल कन्टेक जेभीले निर्माणको ठेक्का लिएको छ । विलिल भारतीय निर्माण कम्पनी हो । जसको ठेक्का रकम १ अर्ब ८७ करोड १० लाख रहेको छ । ८ अगस्ट २०१८ (०७५ साउन २३) मा ठेक्का सम्झौता भएको र अहिलेसम्म करिब १८ प्रतिशत काम भएको छ ।

‘थापाथलीको भवन निर्मणका क्रममा हामीले समयमै साइट उपलब्ध गराउन नसकेकाले निर्माणमा थोरै ढिलाइ भएको हो,’ उनले भने, ‘अहिले काम भइरहेको छ ।’ उनका अनुसार बालुवाटार भवनका सम्बन्धमा समयमै खरिद प्रक्रिया नहुँदा निर्माणमा ढिलाइ भएको हो । विवादित पप्पु कन्स्ट्रक्सनले चिनियाँ कम्पनीसँग मिलेर भवन निर्माणका लागि ठेक्का हालेको थियो । उसले सबैभन्दा कम दररेटमा प्रस्ताव पेस गरेको थियो । पप्पुले ठेक्का पाउने निश्चितजस्तो भएपछि लामो समय ठेक्का प्रक्रियामाअन्योल छाएको थियो ।

बालुवाटर भवनको ठेक्का सिको–समानन्तर जेभीले लिएको छ ।

ठेक्का सम्झौता ०७५ फागुन २९ गते भएको हो । सिको चिनियाँ निर्माण कम्पनी हो । ठेक्का रकम १ अर्ब ८६ करोड २२ लाख रहेको छ । निर्माण समय अवधियसको पनि ३० महिनाको छ । बालुवाटार भवनको जमिन मुनि दुई तला हुनेछ । जसमा एक तलामा पैसा राख्ने र एक तलामा पार्किङ रहनेछ । अहिले यसैको काम भइरहेको छ ।

‘असार सम्म बेसमेन्टका काम निकालि सक्ने हिसाबले निर्माण कम्पनी अगाडि बढेको छ, बालुवाटारको भवन निर्माणको काम सोचेभन्दा धेरै अगाडि बढेको छ,’उनले भने, ‘थापाथलीको भवनमा भने ३ वटा ब्लक रहेका छन्, सबैको काम भइरहेको छ ।’ बालुवाटरमा केन्द्रीयकार्यालय रहनेछ । थापाथलीमा बैंकिङ कार्यालय हुनेछ ।

उनकाअनुसार १८ महिनाभित्रभवनको सबै स्ट्रक्चर कामनसकिए सम्झौताअनुसार जरिवानालगाउन सकिनेछ ।

थापाथलीमा पहिला २ तला रहेकामा अब ४ तलाको हुनेछ । भवन अपांग मैत्री बन्नेछ । थापाथलीमा सर्वसाधारणसँग प्रत्यक्ष जोडिने बैंकिङ कारोबार तथा विदेशी मुद्रा सटहीको काम हुनेछ । सरकारी चेकको भुक्तानी पनि यहीँबाट हुनेछ । बालुवाटारमा गभर्नर, डेपुटी गभर्नर आवास, तालिम हल, सुरक्षामा खटिने सेनाका लागि छुट्टै ब्लक बन्नेछन् ।

बैंकको थापाथलीमा ४२ र बालुवाटारमा ६१ रोपनीजग्गा छ । भवन निर्माणको काम तीव्र रूपमा अघि बढेको बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि शिवाकोटीले बताए । ‘बालुवाटारमा ढिलो काम सुरु भएपनि ५ प्रतिशत काम सकिसकेको छ,’ उनले भने । उनकाअनुसार ठेकेदारले तोकिएको समय अवधि अगावै २४ महिना भित्र दुवै भवनको निर्माण सक्ने जानकारी गराएका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख १८, २०७६ १३:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कामदारले ज्याला पाएनन्

मेनुका ढुंगाना

अछाम — मंगलसैन नगरपालिका ११, खिमाडाकी भक्ति भण्डारी काम गरेको ज्याला माग्न ठेकेदार खोज्दै धाउन थालेको २ वर्ष बित्यो  । तर, उनले काम गरेवापतको ज्याला पाउन सकेकी छैनन्  ।

हालसम्म उनले न त उनले काम गरेको पैसा पाइन्, न त काम लगाउने ठेकेदारलाई नै भेट्न सकिन् । '११ दिनसम्म ढुंगा, गिट्टीको काम गरेँ । तर अहिलेसम्म ज्याला पाइएन,' उनले भनिन् ।

२ वर्षसम्म ज्याला नपाएपछि उनी निरास छिन् । 'ज्याला पाउने आशमा दसैंतिहार गए । अन्य चाडपर्व पनि बिते । तर ज्याला पाइएन' उनले भनिन्, अहिले पनि काम गरेेरै गुजारा चलाउदै आएकी छु ।' ठेकेदारहरूले पनि गरिबलाई नै ठग्ने गरेको भन्दै उनले गुनासो पोखिन् । भक्ती मात्र होइन, खिमाडा गाउँका ५० जना बढिले काम गरेको ज्याला अझै पाएका छैनन् । साना सिंचाई कार्यक्रम अन्तर्गत सिंँचाई आयोजना कार्यान्वयन गर्न जिल्ला प्राविधिक कार्यालयमार्फत उपभोक्ता समितिलाई दिएको रुमाल खोला सिंचाई आयोजनामा काममा संलग्न भएका मजदुरले पनि ज्याला पाएका छैनन् ।

'आज दिन्छु भन्छन्, भोली दिन्छु भन्छन् । तर, ठेकेदारले भनेको आज र भोली कहिलै नआउने भयो,' स्थानीय शारदा परियारले भनिन् 'काम गरेर घर चलाउने हामी, पैसा नहुँदा के खाने भन्ने समस्या पर्यो । ऋण सापट गरेको ठाउँमा तिर्नै पाइएको छैन् । पसलेले पनि अब त सामान दिनै छाडे ।'

०७३ पुसमा सुरु भएको सिंँचाई योजना ०७४ असाढमा निर्माण सम्पन्न भएको थियो । ५१ लाख ५९ हजारमा कुल लागत र ३ लाख ८४ हजार जनश्रमदानमा सिंँचाई आयोजना निर्माण भएको थियो । 'दैनिक ५ सय दिने भनेर काम गरेका हौं । तर अहिलेसम्म ठेकेदार सम्पर्कमा छैन । काम गरेका रकम नपाउँदा घरायसी खर्च धान्नसमेत धौधौ परेको छ' स्थानीय पशुपती भण्डारीले भनिन्, 'गाउँमा पुरुष मान्छे कोहि छैनन् ।

महिलाहरू बोल्दैनन भनेर ज्याला पनि दिएनन् ।' स्थानीयका अनुसार उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष पुर्ण भण्डारीले श्रमिकको र सामानको रकम नदिएर सदरमुकाम मंगलसैनमा आफ्नै घर बनाएका छन् । 'गाउँमा जनताको आँखा छलेर सदरमुकाम घर लगाइरहेका रहेछन् । हामीलाई त पछि पो थाहा भयो ।' एक स्थानीयले भने, 'आफ्नै गाउँको मान्छे यसरी ठग्छ होला भन्ने लागेको थिएन । विश्वासले काम गरियो ।'

प्रकाशित : वैशाख १८, २०७६ १२:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्