सौराहा सफारी- कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सौराहा सफारी

आरके अदीप्त गिरी

काठमाडौँ — सन्ध्याकालीन क्षितिजबाट रविले छोडेका अन्तिम किरण बटुलेर राप्ती नदी आफूलाई रंगीन बनाउन अभ्यस्त देखिन्छ । मानौं उसले सूर्यको लाली सुटुक्क चोरेर आफूमा एक बैँसालु उन्माद भर्न जानेको छ । त्यहीँ सूर्यास्तको रङले पोतिएको रातो कोलाजमास्तिरबाट उड्दै जान्छ— लामो आँट भरेका चराहरूको क्याराभान ।

जंगलको फराकिलो छातीमा रमाइरहेका गैँडा, हात्ती, मृग, चित्तल, मयूर र अन्य दुर्लभ वन्यजन्तुहरूको पदचापले सौराहा आफँैमा कलात्मक देखिन्छ । दिनभरिजसो जंगल सफारी गरेर ठीक त्यही कोलाजमय सन्ध्याकालमा ‘बास’ बस्न फर्किरहेका आगन्तुकहरूको लर्कन उस्तै विचित्रको लाग्छ ।


यी यावत् दृश्यानुभूतिले तपाईंको मनमा गजबको आनन्द सञ्चार कहीँ हुन्छ भने त्यो सौराहा नै हो । हो, चितवनस्थित सौराहामा सन्ध्याकालीन अनुभूति सँगाल्न तपाईं पुग्नुभो भने जिल्ल पर्नुहुनेछ । मेरो मन पनि यस्तै आनन्दले अभिभूत भएको थियो, पहिलो पटक सौराहा पुग्दा ।


घुमफिर र मनोरञ्जन गर्न चाहने पर्यटकका लागि सौराहा छुटाउनै नहुने गन्तव्य हो । उनीहरूको ‘ट्राभल मेनु’ को अग्रपंक्तिमै पर्छ सौराहा । आजभन्दा ४५ वर्षअघि यहाँ पर्यटनको बीउ रोपिएको थियो । अहिले देश–विदेशमा यसले ठूलो ख्याति कमाइसकेको छ । सम्भावनाका अनेक विम्ब र आयाममा फैलिएको छ— यहाँको भूगोल ।


बसोबासका दृष्टिले चितवन जिल्ला उपयुक्त त छ नै, वन्यजन्तु, थारू संस्कृति र जैविक एवं प्राकृतिक विविधताका दृष्टिले पनि धनी छ । समय र मौसमसँगै परिवर्तन हुने सौराहाको वातावरण मनोरम छ । हरित वनस्पति, चराचुरुङ्गी र जनावरहरूको उपस्थितिले यहाँ पुग्ने जोकोहीलाई विशिष्ट अनुभूति प्रदान गर्दछ ।


पर्यटकले हात्ती तथा जिप सफारी गर्दै जङ्गलका दुर्लभ एकसिंगे गैँडा, मृग, बँदेल, बाघ, गोही, जरायोदेखि विभिन्न प्रजातिका दुर्लभ चराहरूको अवलोकन गरेर आनन्द बटुल्न सक्छन् । दुर्लभ वन्यजन्तु सजिलैसँग अवलोकन गर्न सकिनु यस निकुञ्जको अर्को विशेषता हो ।
...


घाँटीमा झुन्डिएको क्यामेरा, बाइनकुलर र पिठ्युँमा सानो झोला बोकेका पथप्रदर्शकहरू । यहाँ आउने पर्यटकलाई जंगल सफारी गराउनमा निकै व्यस्त देखिन्छन् । उनीहरूको उत्साह, आँट र साहसले पर्यटकको मनमा बेग्लै ऊर्जा सञ्चार हुन्छ । सजिलैसँग जंगली जनावरको अवलोकन गर्दै प्रकृतिको काखमा हराउन पाउँदा कुन पर्यटकको मन आह्लादित नहोला र ? हेरेर मख्ख पर्छन् र हृदयमा अमिट छाप बोकी ती फर्किन्छन् ।


यहाँ पुग्ने पर्यटकका लागि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज आफैंमा एउटा अर्को संसार हो । जहाँ विविधतामय प्रकृति उनीहरूलाई स्वागत गरिरहेको हुन्छ । विशेषगरी यहाँ जंगल सफारीमा जान रुचाउने पर्यटक समुद्रपारिबाट आएका ‘पारखी’ हुन्छन् । उनीहरू दिनभर जंगल सफारीका साथै ‘वाक’ गर्छन् । जब साँझ छिप्पिँदै आउँछ, उनीहरूलाई ‘गुँड’ को चटारोले छोप्छ । यसबेला उनीहरूका सामु दुई विकल्प हुन्छन्— पायक पर्ने सुरक्षित स्थानमा टेन्ट–क्याम्प हाल्ने या नजिकको आवास क्षेत्रमा पुग्ने ।


यस्ता जंगल–पारखीहरूको यात्रा एकै दिनमा कहाँ सकिन्छ र ? अर्को दिनको सुरुआतसँगै पुन: सुरु हुन्छ सफारी । यसरी लामो समय दिएर जंगलमा घुमफिर गर्न सोखिन पर्यटकहरूको सोख केवल ‘सफारी’ को आनन्द लिनु मात्र होइन, निकुञ्ज क्षेत्रको प्राकृतिक दृश्यपानका साथै यहाँ पाइने विविध वन्यजन्तुको सूक्ष्म अवलोकन पनि उनीहरूको रुचि हो । जंगल क्षेत्रमा रहेको सिमसार र त्यस क्षेत्रमा बस्ने जलचरहरू— घडियाल गोही, कछुवाजस्ता प्राणीको पनि अवलोकन गर्न ती छुटाउँदैनन् ।


उनीहरूको अवलोकन जंगलमा मात्रै सीमित हुँदैन । कतिपय पर्यटकको रोजाइमा जंगल आसपासका बस्तीहरू पनि पर्छन् । आसपासका आदिवासी बस्तीको रहनसहन, परम्परा, संस्कृति र लवाइखवाइ या भनौं समग्र जीवनशैलीप्रति उनीहरू बडो चाख दिएका हुन्छन् ।


हाल निकुञ्ज आसपासका कसरा, वनकट्टा, मेघौली, घडगाई, अमलटारी, कुजौली, पटिहानी आदि क्षेत्रहरूमा पर्यटकको उल्लेखनीय उपस्थिति रहने गरेको छ । निकुञ्ज प्रवेश गर्ने झन्डै ७५ प्रतिशत पर्यटकको गन्तव्य भने सौराहा नै हुने गरेको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका कर्मचारीहरू बताउँछन् ।
...


सौराहा घुम्न आउने अधिकांश पर्यटकको रोजाइ जंगल सफारी नै हुने गर्छ । सफारीका लागि बिहान र अपराह्नको समय उत्तम मानिन्छ । हात्ती र जिप दुवैले जंगलको भित्री क्षेत्रमा पर्यटकहरूलाई भ्रमण गराउँछन् । साथै डुंगा मार्फत राप्ती नदीमा जलयात्राको आनन्द लिन पनि सकिन्छ । स्वदेशी पर्यटक हात्ती सफारी गर्न बढी रुचाउँछन् । विदेशी पर्यटकचाहिँ ‘जंगल वाक’, ‘बर्ड वाचिङ’, ‘डुंगा सयर’ गर्ने चाहना राख्ने गरेको सौराहाका पर्यटन व्यवसायीहरू बताउँछन् । एकै क्षेत्रमा अनेक किसिमले मनोरञ्जन तथा अवलोकनको सुविधा प्राप्त हुने भएर पनि पर्यटकहरू सौराहातिर ओइरिरहन्छन् ।


एक दशक अघिसम्म यहाँ खरले छाएका स–साना ‘छाप्रा–होटल’ हरू थिए । पछिल्लो समय चेतना र प्रविधिको विकाससँगै यहाँ हाल टिपिकल नेपाली ‘होमस्टे’ देखि सुविधासम्पन्न आधुनिक होटल तथा रिसोर्टहरू खुलेका छन् र यो क्रमले तीव्रता पाएको छ । व्यवसायीहरू पर्यटकलाई सेवा र मनोरञ्जन दिन प्रतिस्पर्धात्मक रूपमै लागिपरेका छन् ।
सौराहामा वर्षैभरि घुम्न सकिन्छ । यद्यपि असोजदेखि पुस र फागुनदेखि असारसम्मको सिजन यहाँ घुम्नका लागि रमणीय मानिन्छ ।


dptgiri@yahoo.com/fb.com

प्रकाशित : जेष्ठ १२, २०७५ ०९:०८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

 हराएका हिरोहरू

फिल्म
कुनै समय नेपाली फिल्म जगत्मा नाम कमाएका थुप्रै अभिनेता पलायन भइसकेका छन् । उनीहरूले किन यो क्षेत्र छाडेका होलान् ? र, अहिले कहाँ के गर्दै होलान् ?
सजना बराल

काठमाडौँ — दुई वर्षअघिको ‘गाजलु’ फिल्म अनमोल केसी र सृष्टि श्रेष्ठहरूका कारण चर्चामा थियो । त्यसमा गौरी मल्ल र कृष्ण मल्लजस्ता पुराना हिरो–हिरोइन पनि आबद्ध थिए । एक दशकदेखि फिल्म क्षेत्रबाट हराएका कृष्ण सोही फिल्म मार्फत फर्किंदै थिए । तर, उनीबारे कुनै चर्चा भएन । केमियो अर्थात् अतिथि भूमिकामा रहेका उनी कुनै बेलाका चल्तीकै हिरो थिए । उनले खेलेका चिनो, वासुदेव, गोठालोजस्ता फिल्म राम्रै चलेका थिए ।

कृष्ण चाँडै ‘द प्रिन्स’ फिल्ममा पनि देखिँदै छन् । संयोग कस्तो भने यसमा उनी फिल्म निर्देशकको भूमिकामा छन्, जसले नयाँ कलाकारलाई चान्स दिएको हुन्छ । ‘मेरो जीवनमा मेल खाने खालको चरित्र छ,’ अभिनेता कृष्ण भन्छन्, ‘रियलमा नयाँ भाइहरूले मलाई चान्स दिइरहेका बेला रिलमा मैले अरूलाई चान्स दिएको छु ।’


कृष्ण यसरी फिल्ममा फर्किए पनि उनका समकालीन थुप्रै अभिनेता पलायन भइसकेका छन् । कुनै बेला राम्रो स्टारडम कमाएका ती हिरोहरू अहिले कहाँ के गर्दै होलान् ?
सिन्दूर (२०३६) फिल्मका विश्व बस्नेतदेखि जीवनरेखा (२०३९) का अर्जुनजंग शाही र शिव श्रेष्ठ, साइनो (२०४४) का डेनी डेन्जोङ्पा, मायाप्रीति (२०४७) का रवीन्द्र खड्का, बेहुली (२०४६) का प्रकाश अधिकारी, जुनी (२०४२) का भुवन केसी, माया (२०४७) का पुरन जोशी, लाहुरे (२०४५) का श्रवण घिमिरे, विजय पराजय (२०४७) का सरोज खनाल, सम्पत्ति (२०४८) का अर्जुन श्रेष्ठ, युगदेखि युगसम्म (२०४८) का राजेश हमाल आफ्नो जमानाका सफल हिरो हुन् । वर्षमा एकाध फिल्म बन्ने त्यो बेला उनीहरूको आफ्नै चार्म थियो ।
विसं २०५१ को ‘मोहनी’ फिल्मबाट गणेश उप्रेती, हत्या (२०५३) बाट सुधांशु जोशी, आगो (२०५७) बाट सुशील क्षत्री, कर्जा (२०५१) फिल्मबाट धीरेन शाक्य, दर्पणछाया (२०५७) बाट उत्तम प्रधान र दिलीप रायमाझी, पराईघरबाट रमेश उप्रेती उदाए । दिनेश शर्मा, लोकेन्द्र कार्की, सीमान्त उदास त्यो बेला आशालाग्दा हिरो मानिन्थे । टुहुरोबाट आएका दिनेशले ‘सन्तानको माया’, ‘आँधी तुफान’, ‘सन्तान थरीथरीका’, ‘भाग्य’, ‘संग्राम’, ‘कृष्ण–अर्जुन’ लगायत दर्जनौं फिल्म खेलेका छन् ।


उल्लेख भएकामध्ये अधिकांश अभिनेता फिल्म लाइनमा सक्रिय छैनन् । कोही गुमनाम भइसके कोही कमब्याक गर्दैछन् । राजेश भने हराउनेको सूचीमा पर्दैनन् । भुवनले पछिल्लो पटक ‘ड्रिम्स’ निर्देशन गरेका थिए । त्यसयता उनी फिल्म निर्माणमा छन्, छोरा अनमोलको सपोर्टमा बस्छन् । तर, फिल्मचाहिँ खेलेका छैनन् । तीन वर्षअघि ‘बागमती’ फिल्ममा देखा परेका शिव श्रेष्ठले पनि अब आफू होइन छोरालाई अघि बढाउने सोच बनाएका छन् ।


सरोज खनाल एक दशकभन्दा बढी अमेरिका बसेर नेपाल फर्किसकेका छन् । हाल उनी पहिलेकै जस्तो हिरोको रूपमा देखिँदैनन् । तर, फिल्मचाहिँ खेल्छन् । पछिल्लो पटक ‘कृ’ फिल्ममा उनले नायिका अदीति बुढाथोकीको बुवाको भूमिका निर्वाह गरेका थिए ।


धीरेन शाक्य अचेल फिल्मका उपकरणहरूको व्यवसाय गर्छन् । क्यामेरादेखि लाइटसम्मका सामान उनी अरूको फिल्ममा भाडामा लगाउँछन् । बचेखुचेको समय म्युजिक भिडियोमा मोडलिङ गर्छन् । तर, फिल्ममा देखिन छोडेको वर्षौं भइसक्यो ।


विसं २०६० को दशकमा हिट भएका विराज भट्ट, रमित ढुंगाना, राजवल्लभ कोइराला, सुमन सिंह, जीवन लुइँटेल, नीरज बराल, विमलेश अधिकारीलगायत अभिनेता अहिले गुमनाम छन् । यही कालका निखिल उप्रेती र आर्यन सिग्देल भने पुन: जुर्मुराएका छन् ।


तर, निखिलका पछिल्ला फिल्म भैरव, निर्भय, किङ, राधे, संरक्षणलगायतले उत्साहजनक व्यापार गर्न सकेनन् । विराज भोजपुरी फिल्मतिर छन् भन्ने सुनिन्छ । राजवल्लभ, जीवन र सुमन अमेरिका भासिएका छन् । अमेरिका नै पलायन हुनेमा सुधांशु जोशी र सुशील क्षत्री पनि पर्छन् ।


सलमान खानका नेपाली संस्करण मानिएका दिनेश शर्मा र अभिनयका पारंगत गणेश उप्रेती पनि ग्रिन कार्ड लिएर अमेरिका पुगेका छन् । उनीहरूले लगभग फिल्म लाइन छाडेका छन् । अमेरिका जानुअघि गणेश सिरियल र फिल्महरूमा फाट्टफुट्ट अभिनय गर्थे भने दिनेशचाहिँ सस्तो बजेटका फिल्ममा अभिनय, लगानी र निर्देशन गर्ने गर्थे ।


त्यस्तै ‘साँघुरो’ फिल्मबाट फराकिलो सम्भावना बोकेर आएका अभिनेता सुशांक मैनालीले ‘जंगे’, ‘को आफ्नो’ जस्ता केही फिल्म खेले । तर, उनी पनि अहिले फिल्मबाट टाढिएर अमेरिका पुगेका छन् ।


‘जीवनरेखा’, ‘चेलीबेटी’, ‘सन्तान’, ‘दैव संजोग’ लगायत दुई दर्जनजति फिल्मका मुख्य अभिनेता अर्जुनजंग शाहीबीचमा नेपाल प्रहरी सेवामा आबद्ध भए । प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआईजी) पदबाट हालै सेवानिवृत्त उनी अब भने फुर्सदिला बनेको बताउँछन् ।


‘समय उस्तै रहँदैन’, अर्जुन भन्छन्, ‘अब हामी अभिभावकको रूपमा छौं । विदेशमा जस्तो चरित्र प्रधान फिल्म बन्दैनन् हाम्रोमा । फिल्म क्षेत्र भर्खर बामे सर्दै छ । छोटो भूमिका गरे पनि त्यसमा मेरो उपस्थिति बलियो हुनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छु ।’


उनी सेयर व्यवसायतिर संलग्न छन् । कास्कीको पुख्र्यौली जायजेथा पनि सम्हाल्दै आएको बताए । ‘धान रोप्न जाने बेला भइसक्यो’, उनले भने, ‘पारिवारिक काम, खेतीपाती, यस्तै छ रिटायर्ड लाइफ ।’ अर्जुनलाई नयाँ पुस्तासँग काम गर्न मन पर्छ, तिनको पर्फर्मेन्स राम्रो लाग्ने बताए । प्राविधिक रूपमा फिल्म क्षेत्रले ठूलो फड्को मारेको अनुभव गरेका छन् । अब गुणस्तर वृद्धिमा ध्यान दिन उनले सुझाव दिए । ‘हलिउड, बलिउडका उदाहरण हेरेर हामीले क्वालिटी बढाउनुपर्छ,’ उनले भने ।


विसं २०४७ को ‘मायाप्रीति’ फिल्मबाट हिरोका रूपमा परिचय स्थापित गरेका रवीन्द्र खड्का सधैं फिल्म लाइनमा रहे, अझै छन् । फिल्ममा उनको भूमिका फेरिँदै गयो, पर्दामा देखिने अवधि छोटियो । यसमा उनलाई कहिल्यै सानो मन गर्न मन लागेन । निरन्तरता दिन सकेकोमै खुसी मान्छन् । तर, लिड रोल र क्यारेक्टर रोलका कलाकारलाई गरिने फरक व्यवहार देख्दा मन चसक्क हुन्छ । ‘मैले फिल्मको हिरो र निर्देशक दुवैको अनुभव बटुलेको छु’, उनी भन्छन्, ‘हाम्रो पालामा कलाकारहरू सीमित हुन्थे, कसैलाई हतार हुँदैन थियो । अहिले मुख्य रोलमा हुनेहरू बेफुर्सदिला छन् । त्यसैले बढी महत्त्व पाएका होलान् ।’


चार दशकदेखि फिल्म क्षेत्रमा रहिआएका रवीन्द्रले अन्य पेसाबारे कहिल्यै नसोचेको बताए । समकालीन साथीभाइ व्यापार–व्यवसायमा लागे पनि आफूले त्यसो गर्न नसकेको उनको भनाइ छ । ‘उहाँहरूले भविष्यबारे सोच्नुभयो,’ रवीन्द्र बोल्छन्, ‘मलाईचाहिँ कलाकारिताको लतले छोडेन । अहिले पैतृक सम्पत्ति र कलाकारिताबाट प्राप्त थोरबहुत आम्दानीले गुजारा चलाइरहेको छु ।’ चलचित्र कलाकार संघका संस्थापक अध्यक्षसमेत रहेका उनी हिजोआज ‘रियाल रिंगिट’ फिल्मको काममा व्यस्त छन् । उनले ‘भाग्य रेखा’, ‘पहिलो प्रेम’ जस्ता फिल्ममा हिरो भएर खेलेका थिए ।


अर्जुन श्रेष्ठ फिल्म वितरण र निर्माणतिर लागेको लामै भइसक्यो । उनी अभिनय पनि गर्छन् । पछिल्लो पटक उनी ऐश्वर्य फिल्ममा देखिएका थिए । यही फिल्मबाट रमेश उप्रेतीले भव्य कमब्याक गरे, निर्माता र अभिनेताका रूपमा । दिलीप रियालिटी सोतिर लागेको सर्वविदितै छ । उनका समकालीन उत्तम प्रधान भने सिक्किम फर्केको वर्षौं भयो ।

प्रकाशित : जेष्ठ १२, २०७५ ०९:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×