आरके अदीप्त गिरी

'वाइल्ड' शुक्लाफाँटा

नेपालको एक मात्र बाह्रसिंगा भूमि— शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज । सुन्दर सुदूरपश्चिमको दक्षिण–पश्चिमी कुनामा अवस्थित । शुक्लाफाँटाको विशाल छातीमा चरिरहेका बाह्रसिंगाको दृश्य पर्यटकहरूका लागि अविस्मरणीय त छ नै, उत्तिकै सुन्दर पनि । उसो त यहाँ बाह्रसिंगा मात्रै छैनन् । दुर्लभ पाटेबाघ, गैंडा, हात्ती, कृष्णसार, सालक, नीलगाई, चितुवा, चित्तल, लगुना, रतुवा, बँदेल आदि थुप्रै संरक्षित जीव छन् । यी विविधामय जैविकी र प्रकृतिले गर्दा यहाँ आउने पर्यटकले एकसाथ अनेक आनन्दानुभूति सँगाल्न सक्छन् ।

पाँचपोखरी अघिल्तिर

चभाइ पाण्डवसरी प्रकृतिको काखमा थपक्क बसेजस्तो देखिन्छ— पाँचपोखरी  । टाढाटाढादेखि आएका थकित यात्रुहरू यहाँ पुग्दा यसरी मोहित हुन्छन् कि थकानै बिर्सन्छन्  ।

महतगाउँ दैनिकी

रुकुम र माओवादी युद्ध । यी दुवै उस्तै–उस्तै सुनिन्थे कुनै बेला । त्यही गृहयुद्धपछिका अनेकौँ राजनीतिक उथलपुथलको परिणामस्वरूप रुकुम जिल्ला नै टुक्रियो । या भनौँ, देश नयाँ संघीय संरचनामा गएपछि राजनीतिक एवं प्रशासकीय पुनर्संरचना भयो । यसरी देशकै कान्छो अर्थात् ७७ औँ जिल्लाको रूपमा पूर्वी रुकुमको अभ्युदय भयो ।

मिसन ‘ढोरपाटन’

बुर्तिबाङमा रात बिताएर भोलिपल्ट ढोरपाटनतर्फ लागेँ म । पुसे महिना साह्रै चिसो थियो । वरपर अग्ला डाँडाले घेरिएको बुर्तिबाङ बजार तुसारोले एकतमास काँपिरहेको थियो । बडिगाढ खोलालाई दायाँ पारेर शेराफाँट हुँदै यात्रा अगाडि बढाएँ ।

आरके अदीप्त गिरीका लेखहरु :

सौराहा सफारी

सन्ध्याकालीन क्षितिजबाट रविले छोडेका अन्तिम किरण बटुलेर राप्ती नदी आफूलाई रंगीन बनाउन अभ्यस्त देखिन्छ । मानौं उसले सूर्यको लाली सुटुक्क चोरेर आफूमा एक बैँसालु उन्माद भर्न जानेको छ । त्यहीँ सूर्यास्तको रङले पोतिएको रातो कोलाजमास्तिरबाट उड्दै जान्छ— लामो आँट भरेका चराहरूको क्याराभान ।

कोसी ‘कलिङ’

बिहानीको घामको कलिलो लाली जब कोसी नदीमा खस्छ, नदी नै रङमय देखिन्छ । रविकिरणको स्पर्शसँगै यस आसपासको दैनिकी चलमलाउन सुरु गर्छ । काँधमा जाल र हुन्डी बोकेर जलारीहरू झिसमिसेमै कोसी किनार पुगिसकेका हुन्छन् । र, गुजाराका लागि जाल थाप्ने उनीहरूको दैनिकी त्यही सेरोफेरोमा घुमिरहन्छ ।

लोभलाग्दो लोमन्थाङ

तिब्बतको मौलिक संस्कृति कतै जीवन्त छ भने त्यो नेपालको उपल्लो मुस्ताङको लोमन्थाङमा छ ।’ दलाइ लामाले बारम्बार बोल्ने वाणी हो यो । तिब्बतको संस्कृति लोपोन्मुख हुँदै गएकोप्रति उनी चिन्ता प्रकट गरिरहन्छन् ।

लोभलाग्दो लोमन्थाङ

तिब्बतको मौलिक संस्कृति कतै जीवन्त छ भने त्यो नेपालको उपल्लो मुस्ताङको लोमन्थाङमा छ ।’ दलाइ लामाले बारम्बार बोल्ने वाणी हो यो । तिब्बतको संस्कृति लोपोन्मुख हुँदै गएकोप्रति उनी चिन्ता प्रकट गरिरहन्छन् ।

थरीथरीका गहना

नाकमा– बुलाकी, शिरमा– शिरबन्दी, कानमा– ढुङ्ग्री, गलामा– गलबन्दी । देशको पूर्वदेखि पश्चिमसम्म र हिमालदेखि तराईसम्मै यस्ता गरगहना लगाउने प्रचलन छ । गरगहनाहरूमा महिलाहरू निकै खुल्छन् । यो महिलाहरूको सौन्दर्य चिनारी पनि हो । नेपाली समाजमा गहना लगाउने परम्परा निकै पुरानो मानिन्छ ।