उपाध्यक्ष सुश्रीहरू

दुर्गम क्षेत्रका तीनवटा गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष ‘सृजना’ हरु भन्छन्, ‘कम्तीमा ५ वर्ष बिहेका बारेमा नसोध्नुस्, त्यसपछि कुरो गरम्ला ।’
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — संयोग जस्तै भयो, तीनजना सुश्री ‘सृजना’ हरू काठमाडौंमा भेटिए । तीनैजना गाउँपालिकाका निर्वाचित उपाध्यक्ष हुन् र ३० वर्ष नकटेका ।

‘यतिमध्ये सबैभन्दा विकट गाउँकी उपाध्यक्ष म नै होला,’ सिन्धुपाल्चोकको पल्लो कुनोमा रहेको जुगल गाउँपालिकाकी २३ वर्षीया उपाध्यक्ष सृजना तामाङले सुनाइन्– ‘आफ्नो गाउँमा बाटो, बिजुली, फोन केही छैन । कठिन स्थिति भए पनि माथि तेम्बाथाङतिर हामी हाँसी–खुसी बाँचिरहेका छौं ।’

चाबहिलको पशुपति क्याम्पसबाट स्नातक गरेकी सृजना भाडाकै गाउँपालिकामा बसेर कामकाज चलाइरहे पनि ५ वर्षभित्र ‘एउटी सुश्री उपाध्यक्षले पनि धेरै काम गर्न सक्ने रहिछे’ भनेर देखाउन चाहन्छिन् ।
रसुवा, नौकुण्ड गाउँपालिकाकी २२ वर्षीया सिर्जना लामा सबैभन्दा कान्छी ‘सुश्री उपाध्यक्ष’ रहिछन् । ‘विकटकै कुरा गर्ने हो भने मेरो गाउँ पनि उस्तै छ,’ सिर्जनाले भनिन्, ‘तर, कम्तीमा अब मेरो कार्यकालमा गाउँपालिकाका सबै वार्डमा बाटो पुर्‍याउने अठोट लिएकी छु ।’ यी उपाध्यक्ष सिर्जना पनि बीए उत्तीर्ण हुन्, बोलचालमा एकदमै सचेत लाग्छिन् । उनका बुबा लवङ मुर्गु लामा पनि २०५४ सालमा वडाध्यक्ष बनेका थिए । त्यही घरेलु प्रभाव र समाजसेवाको रसमा डुबेर क्याम्पस पढ्दापढ्दै राजनीतिमा लागेकी सिर्जना एमालेबाट निर्वाचित उपाध्यक्ष भएकी हुन् ।


म्याग्दीको मंगला गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष सृजना केसी भने भर्खरै ३० वर्ष लागेकी छिन् । पढाइमा एमएड उत्तीर्ण सृजनाका लागि परिवारबाट शिक्षक बन्ने दबाब आए पनि रुचि र माहोलले उनलाई राजनीतिमा तानेको रहेछ । ‘मेरो बुबा पनि शिक्षक हुनुहुन्छ, मलाई पनि शिक्षक बन्नुपर्ने भनेर दबाब आएपछि शिक्षण लाइसेन्ससमेत लिए,’ उनले सुनाइन्, ‘तर, समाजसेवामा जोडिएको आफ्नो सानैदेखिको अभिरुचिका कारण राजनीतिमा लागेकी हुँ ।’


जुगल गाउँपालिकाकी सृजनाका अनुसार उनको गाउँ चीनको सीमावर्ती बिन्दुमा छ । इतिहासमा व्यापारको नाका रहेको ‘कुती’ सँग जुगल हिमाल जोडिएको छ । ‘हामीकहाँ ढुंगाखानी छ, जडिबुटी मुहान छ, भैरवकुण्ड जस्तो पर्यटकीय गन्तव्य छ । यसकारण पनि हाम्रो भविष्य राम्रो छ,’ सृजनाले सुनाइन्– ‘अरूभन्दा पनि पहिलो चरणमा तेम्बाथाङसम्म जाने बाटो र टेलिफोन सेवा जोड्नका लागि दौडधुप गरिरहेकी छु ।’ उनका अनुसार, गाउँपालिकामध्ये सबैभन्दा पहिलोपटक शिक्षाको ऐन बनाउने र त्यसलाई लागू गराउने जुगल गाउँपालिका भएकाले ‘चेतना विस्तार’ गराउने ध्याउन्न सबैमा रहेको स्थिति छ । गाउँमा रहेका अधिकांश युवायुवती विदेश गइरहेको र गाउँमा गर्न सकिने सम्भावनाका कामकुराहरू अल्झिरहेको उनको बुझाइ छ ।


जुगल हिमालको सीमामा द्विदेशीय व्यापार नाका खोल्ने भनेर हिमालमुनि १२ किलोमिटर सुरुङ खन्नेबारे चिनियाँ पक्षबाट अध्ययन भइरहेको उपाध्यक्ष सृजनाले जानकारी दिइन् । ‘हाम्रो गाउँको दु:ख के हो, मैले राम्ररी बुझेकी छु,’ उनी सुनाउँछिन्, ‘अब आफ्नो गाउँलाई आत्मनिर्भर बनाउन र जुगललाई चिनाउन लागिरहेकी छु ।’


काठमाडौंमा सोमबार सम्पन्न गाउँपालिका राष्ट्रिय महासंघको भेलामा देशभरका ४ सय ६० गाउँपालिकाबाट आएका प्रतिनिधिमध्ये यी तीन सृजनाहरू प्रतिनिधि पात्र मात्रै हुन् । म्याग्दीको मंगला गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष सृजनाका बुझाइमा गाउँपालिकामा उपाध्यक्षका लागि ‘न्यायिक समिति’ सहितका अधिकार कार्यक्षेत्रहरू दिए पनि अझै महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोणमा धेरै परिवर्तन आइनसकेको बताइन् । ‘हामी महिलाले पनि आरक्षण मात्रै भन्नु हुँदैन, कामका आधारमा आफूलाई पुष्टि गर्न सक्नुपर्छ,’ उनले भनिन् । उनका निम्ति गाउँमा सबैभन्दा जटिल समस्या भनेको ‘महिलामाथि हुने हिंसा’ नै हो । र, महिलालाई सशक्त बनाउन चाहेमा क्षमता विस्तार गर्ने/गराउनेभन्दा पनि ‘कति पैसा पाइन्छ ?’ (पैसामुखी) भन्ने सोच निकै हावी रहेको अर्को कठिनाइ उनले सुनाइन् ।


रसुवा, नौकुण्ड गाउँपालिकामा भने मुख्य समस्या बहुविवाहको रहेछ । ‘आफ्नी श्रीमतीलाई जानीजानी विदेश पठाउने र अर्कै बिहे गरेर यता बस्ने चलनजस्तै गाउँमा भइसक्यो,’ उपाध्यक्ष सृजनाले सुनाइन्, ‘अब यसमा रोजगारीबारेको सूचना, कानुनी कडाइ र कारबाहीको उपाय खोज्दैछु ।’ स्थानीय तहमा न्यायिक कार्यको नेतृत्व उपाध्यक्षमै जिम्मेवारीमा पर्छ ।


कामबारे त कुरा भए, अब सुश्री उपाध्यक्षहरू भने कहिले बिहे गर्ने ? तीनै सुश्री उपाध्यक्षहरूलाई साझा प्रश्न गरिँदा जवाफ पनि साझा नै आयो, ‘कम्तीमा ५ वर्ष बिहेका बारेमा नसोध्नुस्, त्यसपछि कुरो गरम्ला ।’

प्रकाशित : चैत्र २३, २०७४ १०:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

साहसी चाहना

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — केही वर्षयता आन्तरिक पर्यटकका लागि पहिलो रोजाइमै पर्ने गरेको छ, जोमसोम । मुस्ताङ जिल्लामा रहेको जोमसोम चिसो मौसम, तीव्र गतिमा चल्ने हावा, लोभलाग्दा हिमाल, पहाडी दृश्यावलोकन, मुक्तिनाथ दर्शन र पदयात्राका लागि प्रख्यात छ ।

यहाँको समुद्री सतहबाट २,६३० मिटरदेखि २,७९० मिटरसम्मको उचाइमा गएको शुक्रबार बेग्लै किसिमको माहोल थियो । पर्यटक होइनन्, तीन दिनअघिदेखि नै साहसीहरूको उपस्थिति थियो । कारण थियो– प्रधानसेनापति प्रथम हाई अल्टिच्युड ट्राई म्याराथन ।


जलवायु परिवर्तनको कारण हुन सक्छ, यो मौसममा पनि वर्षा भयो । प्रतिस्पर्धा अघिका दुई दिन ठूलै वर्षा भयो । पानी पर्न छाडेपछि मात्रै हिमाल र खुला आकाश देखिएको थियो । नत्र जोमसोम धुम्म नै थियो ।


जोमसोम ब्यारेकस्थित हाई अल्टिच्युड माउन्टेन वारफेयर स्कुलमा प्रतिस्पर्धा सुरु भएको थियो । पहिलो चुनौती नै १ सय मिटरको चट्टानी पहाड उक्लिने । प्रतिस्पर्धीहरू त्यो पहाड चढेलगत्तै उकाली–ओराली बाटोमा ४.७५ किमि दौडिए । त्यसक्रममा एकलभट्टेदेखि केही तल कालीगण्डकी नदी पनि डोरीको सहयोगमा तर्नुपर्‍यो । नदीको दूरी नै २५ मिटर थियो । अन्त्यमा रह्यो–साइक्लिङ । साइक्लिङ १५.३५ किमिको थियो । हाई अल्टिच्युड माउन्टेन वारफेयर स्कुलबाट सुरु भएको प्रतिस्पर्धा थिनी गाउँ, धुम्बालेक, मार्फा हुँदै फेरि जोमसोम बजारमा आएर टुंगिएको थियो ।
यो खेल साहसीहरूका लागि हो, जो बढी नै चुनौती सामना गर्न चाहन्छन् । भिन्न तीन स्पर्धा (क्लाइम्बिङ, रनिङ, साइक्लिङ) समावेश ट्राई म्याराथनमा काठमाडौं र पोखराबाट १६ टिम पुगेका थिए । प्रत्येक टिममा दुई–दुई खेलाडी थिए । कुल २०.२ किमि दूरीको प्रतिस्पर्धामा आर्मीका दीपकसिंह भण्डारी र प्रताप थापा १ घण्टा १९ मिनेट ४४ सेकेन्डसाथ पहिलो भए । महिलाको पनि एक टिम थियो । आर्मीकी मञ्जु खड्का र एपीएफकी सोनी गुरुङको हिमालयन गल्र्सले १ घण्टा ४७ मिनेट ५९ सेकेन्डसहित पुरुषका दुई टिमलाई उछिन्दै तेह्रौं भएको थियो ।

jdevendra0@gmail.com


तस्बिरहरू : इलिट जोशी

प्रकाशित : चैत्र २३, २०७४ १०:५७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT