भूकम्पपीडित कर्जा असोजसम्म

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — असोज मसान्तपछि भूकम्पपीडितले २ प्रतिशत ब्याजदरको आवास कर्जा नपाउने भएका छन् । भूकम्पले ठूलो मात्रामा जनधनको क्षति गरेको विशेष अवस्थामा उक्त सुविधा ल्याइएकाले अब त्यसलाई निरन्तरता दिन नसकिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

गत शुक्रबार बैंकले जारी गरेको परिपत्रमा यस्तो उल्लेख छ । ‘२०७५ असोज मसान्तपश्चात् भूकम्प प्रभावितहरूलाई कर्जामा पुनर्कर्जालगायतका ब्याज अनुदान सुविधा प्रदान गरिने छैन,’ राष्ट्र बैंकले जारी गरेको निर्देशनमा भनिएको छ ।

उक्त निर्देशनको आधारमा पीडितहरूले यही असोज महिनाभर सुपथ दरको आवास कर्जा पाउन सक्छन् । यसको अर्थ असोज मसान्तपछि २ प्रतिशत ब्याजदरको आवास कर्जा पाइँदैन भन्ने हो । कात्तिकदेखि प्रवाहित भएको यस्तो कर्जामा राष्ट्र बैंकले बैंकहरूलाई पुनर्कर्जा सुविधा दिँदैन । पुनर्कर्जा सुविधा नपाइने भएपछि बैंकहरूले २ प्रतिशत ब्याजदरमा आवास कर्जा प्रवाह गर्न सक्दैनन् ।

हाल बैंकहरूले पीडितहरूबाट उठाएको २ प्रतिशतभन्दा बढी ब्याजमा सरकारले अनुदान दिन थालेको छ । यसका लागि राष्ट्र बैंकले छुट्टै कोष स्थापना गरेको छ । उक्त कोषमा सरकारले पैसा हाल्नेछ । तत्काल सरकारबाट पैसा आउने स्थिति नभएकाले राष्ट्र बैंकले वार्षिक रूपमा सरकारलाई बुझाउने बोनस रकमबाट कोषमा पैसा राख्ने र सोही कोषमार्फत पीडितलाई ब्याज अनुदान दिने सहमति सरकार र राष्ट्र बैंकबीच भएको छ ।

राष्ट्र बैंक ऐनमा भएको व्यवस्थाअनुसार हाल एक वर्षका लागि पुनर्कर्जा सुविधा दिन सकिन्छ । यसरी दिएको पुनर्कर्जा थप एक वर्षलाई नवीकरण गर्ने व्यवस्था पनि ऐनको उपदफा ३ मा छ । यही व्यवस्थाअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले भूकम्पपीडितलाई प्रवाह गरेको सहुलियत ब्याजदरको कर्जामा २ वर्षभन्दा बढी पुनर्कर्जा सुविधा पाउँदैनन् ।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार पीडितले बैंकलाई २ प्रतिशत मात्र ब्याज भुक्तानी गर्नुपर्नेछ । बैंकले लगाएको २ प्रतिशतभन्दा बढी ब्याज कोषमार्फत राष्ट्र बैंकले सम्बन्धित बैंकलाई भुक्तानी गरिदिनेछ । कोषमा कति रकम राख्ने भन्ने यकिन भएको छैन । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्रदान गरेको सहुलियत दरको आवास कर्जामा बैंकले दुई वर्षका लागि शून्य ब्याजदरमा पुनर्कर्जा उपलब्ध गराउनेछ । ‘उक्त अवधिमा बैंकले ग्राहकसँग २ प्रतिशत मात्र ब्याज उठाउनुपर्नेछ,’ राष्ट्र बैंकको निर्देशनमा उल्लेख छ, ‘दुई वर्षपछि वित्तीय संस्थाले आफ्नो कोषको लागतमा बढीमा २ प्रतिशत विन्दुसम्म थप गरी ब्याजदर कायम गर्नुपर्नेछ ।’ यसका लागि अघिल्लो त्रैमासको अन्तिम महिनाको औसत कोष लागतलाई चालु त्रैमासको आधारको रूपमा लिनुपर्ने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

भूकम्पबाट क्षति पुगेका घरहरूको निर्माणका लागि तीन वर्षअघि राष्ट्र बैंकले २ प्रतिशत ब्याजदरमा सहुलियत दरको आवास कर्जा सुविधा कार्यक्रम ल्याएको थियो । सोही कार्यक्रमअनुसार बैंकहरूले पीडितलाई २ प्रतिशत ब्याजदरमा ऋण प्रवाह गरिरहेका छन् । गत असारसम्म १ हजार ६७ जना पीडितले विभिन्न बैंकहरूबाट १ अर्ब ७९ करोड २४ लाख रुपैयाँ बराबर यस्तो कर्जा लगिसकेका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन ७, २०७५ ०८:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अदुवाले बजार पाउन थाल्यो

प्रकाश बराल

बागलुङ — अघिल्लो वर्ष मूल्य र बजार नपाएर बारीमै राखेका बिहुँका चिन्तामणि कँडेल र रामप्रसाद कँडेलले यो वर्षको थप उत्पादनसहित बिक्री गर्न थालेका छन् । भाउ नपाएकाले नखनेर अदुवा बारीमै राखेका उनीहरूले यसपटक भने सोचेजस्तो मूल्य पाएको बताए ।

बागलुङको बिहुँका किसान गत वर्ष राखेको अदुवा खन्ने तयारी गर्दै । तस्बिर : प्रकाश

पूर्ण विकसित नभएपछि अघिल्लो वर्षकामा मिसाएर बेच्दा किसानले बारीमै प्रतिकेजी ८० रुपैयाँ पाएका छन् । अघिल्लो वर्ष १५ देखि २० रुपैयाँमा किन्न खोज्नेलाई उनीहरूले नदिएर बारीमै राखेका थिए ।

‘माग नआएपछि डोकोमा बोकेर बजार झर्दा पनि मूल्य नपाएपछि बारीमै राखेको थिएँ, अहिले मूल्य पाएकाले अरूको पनि खोजी गर्दै छु,’ कँडेलले भने, ‘अघिल्लो वर्षको घाटा यही समयमा पूरा गर्ने योजना छ ।’

बाग्लुङ बजारका होलसेल व्यवसायीले ८० रुपैयाँमा किसानको बारीबाट ल्याएर १ सयमा बिक्री गरिरहेका हुन् । सदरमुकामस्थित होलसेल व्यवसायी गोपाल कँडेलले किसानको उत्पादनलाई उचित मूल्य दिएर खरिद गरेको बताए ।

बिहुँका किसानले २ देखि १० क्विन्टलसम्म अदुवा उत्पादन गर्छन् । बिक्री नभएको वर्ष उनीहरूले बारीमै राख्न बाध्य छन् । भारत निकासी हुने अदुवा माग नभएपछि होलसेल व्यवसायीले पनि किसानबाट माग नगर्दा अघिल्लो वर्ष बारीमै रहेको थियो । ‘लाखौंको अदुवा कुहाएर फाल्नुभन्दा मूल्य बढेको बेला बेच्ने योजना छ,’ अर्का किसान धनपति निउरेले भने, ‘पोहोरको घाटा पूरा गर्न पाए हुन्थ्यो ।’ खनेर थुपार्दा कुहिने डर भएकाले कतिपय बारीमै राखेको र केही सुठो बनाएको उनले बताए । मूल्य पाउँदा निउरेले बर्सेनि २ लाख रुपैयाँसम्मको अदुवा बेच्थे । काठेखोलाको वडा नं. ५ र ६ मा मात्र झन्डै दुई सय किसानले अदुवा खेती गर्दै आएका छन् । केहीले सुकाएर सुठो बनाएर राखेका छन् भने अधिकांश किसान बारीबाटै बेच्छन् ।

विशेषगरी यहाँका किसानले बारीमा सुन्तला र अदुवा लगाउने गरेका छन् । सुन्तला बारीमा अदुवा राम्रो उत्पादन हुन्छ । बोसे जातको अदुवा लगाउँदा राम्रो उत्पादन पनि हुन्छ । भारतले अदुवा खरिदमा रोक लगाउँदा किसान मारमा पर्ने गरेका छन् । यहाँका किसानको उत्पादन भने पोखरा, बुटवललगायतका ठूला व्यपारीले खरिद गर्थे । ठूला व्यपारीमार्फत भारतका बजारमा पुग्ने गरेको थियो । यो वर्ष पनि ठूला व्यपारी भने आएका छैनन् ।

सदरमुकामका होलसेल व्यपारीले खरिद गरेर बिक्री गराउँदा पनि उनीहरूले राहत महसुस गरेका हुन् । अदुवाकै अत्यधिक उत्पादन हुने दगातुम्डाँडा, ग्वालीचौरलगायतका गाउँका किसानले भने बुटवल पठाएको बताए । ट्रक लिएर आउने व्यापारीले बुटवल लगेर बिक्री गर्दा राम्रो आम्दानी लिन पाएको किसानको भनाइ छ ।

बिहुँमा भने कफी खेती गरेका किसान पनि अदुवातर्फ आकर्षित भएका छन् । बिहुँमा मात्र ४० लाख रुपैयाँको अदुवा बिक्री भएको अर्का किसान बालानन्द कँडेलले सुनाए । गाउँपालिकाले उत्पादन बढाउने काममा किसानलाई अनुदान र प्राविधिक सहयोग गर्ने कार्यक्रम बनाएको छ ।

बजारीकरणका लागि पनि ठूला व्यवसायीको खोजी भइरहेको अध्यक्ष युक्तप्रसाद कँडेलले बताए । ‘उत्पादन बढाउने अभियानमा सहयोग गरेका छौं, अदुवाको बजारबारे भने अध्ययन गरेर सहयोग गर्छौं,’ उनले भने, ‘स्वदेशी र विदेशी बजारको खोजी गरेर मर्का परेका किसानलाई अनुदानमा साथ दिन्छौं ।’ गत आवमा तत्कालीन कृषि विकास कार्यालयले प्रकाशित गरेको बुलेटिनअनुसार जिल्लाको ९० हेक्टर जमिनमा लगाएको अदुवाबाट १ हजार१ सय २१ टन व्यावसायिक उत्पादन हुन्छ ।

प्रकाशित : आश्विन ७, २०७५ ०८:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्