कृष्ण खनाल

नयाँ उपकुलपति र त्रिविका चुनौती

लामो प्रतीक्षापछि त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) ले नयाँ उपकुलपति पाएको छ । दसैंअघि समितिले तीन जनाको नाम सिफारिस गर्दा पहिलो नम्बरमा डा. भगवान कोइराला थिए । त्यति बेला हाम्रो चिया/कफी टेबलमा ओली सरकारले एउटा राम्रो मान्छेलाई उपकुलपति बनाउन लाग्यो भनेर प्रशंसा पनि भयो । त्रिविमा सुधार चाहनेहरू उत्साहित भए ।

कता गइरहेछ संघीय अभ्यास ?

गत साता प्रदेशमा केकस्ता संस्था बनेका छन्, तिनको काम र गति के छ भन्ने विषयको एउटा संक्षिप्त छलफलमा सहभागी हुने मौका जुट्यो  । संविधान बनिसकेपछि म यस्ता छलफलबाट प्रायः अलग्गिएको छु भने पनि हुन्छ  ।

सी भ्रमणको भावनात्मक लहर

चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङ यतिखेर नेपाल भ्रमणमा छन् । बहुप्रतीक्षित र बहुप्रचारित यो भ्रमणको भावनात्मक लहरले नेपाल पूरै रंगिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिशास्त्रले भन्छ, कूटनीति र परराष्ट्र सम्बन्ध भावनामा चल्दैन । शक्ति, स्रोत, आपसी हित र उपयोगिता यसका आधारभूत तत्त्व हुन् ।

बेलायतमा बदलिँदो संसदीय अभ्यास

संसदीय लोकतन्त्रको जननी मानिएको र विश्वका कयौं देशले नमुना (मोडेल) भनेर अनुशरण गर्दै आएको संयुक्त अधिराज्य बेलायतको राजनीति यतिखेर निकै जटिल र चाखलाग्दो मोडमा पुगेको छ । संसद् र प्रधानमन्त्री बोरिस जोन्सनबीच तीव्र द्वन्द्व छ ।

संविधानका चार वर्ष

संविधानसभाबाट निर्मित वर्तमान संविधानले चार वर्ष पूरा गरेको छ । संविधान जारी भएको दिन असोज ३ लाई सरकारले राष्ट्रिय दिवसका रूपमा धुमधामसँग मनाउने घोषणा गरेको छ । निश्चय पनि संविधान राष्ट्रिय महत्त्वको दस्तावेज हो । यसैका आधारमा मुलुकको राजनीति, शासन–प्रशासन सञ्चालन भएको हुन्छ, हुनुपर्छ भन्ने मान्यता छ ।

कृष्ण खनालका लेखहरु :

प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्य र मुलुकको दशा

यतिखेर प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीे सिंगापुरमा मिर्गौलाको उपचार गराइरहेका छन् । एसियामा उपलब्ध उच्चस्तरीय उपचार हो त्यो । अस्पतालको शय्याबाटै उनले दूरउपस्थिति (टेलिप्रेजेन्स) मा मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्षतासमेत गरे । यो नेपालको राजनीतिक–प्रशासनमा नयाँ रेकर्ड हो तर प्रश्न उठेको छ, यो प्रविधि प्रयोगको रहर मात्र हो वा त्यस्तो बैठक अत्यावश्यक थियो । बिनाप्रयोजनको प्रविधि उपयोग भनेको केटाकेटीको रहर हो ।

गणेशमान गाथा

नेपालको क्रान्ति इतिहासमा गणेशमान सिंहको नामअगाडि कुनै परिचयजन्य विशेषण आवश्यक छैन  । नामै पर्याप्त छ उनलाई चिन्न  ।

राजनीतिको बजार हल्ला

संगतिपूर्ण बाटो लिन र व्यवहार देखाउन नसक्दा अहिले नेपाली राजनीति बजार हल्लाबाट विषाक्त भइरहेको छ । गएको एक साता मैले टीभी च्यानल, एफएम रोडियो, अनलाइन, छापालगायत आधा दर्जनभन्दा बढी सञ्चार माध्यममा यिनै हल्ला केन्द्रित कुराकानी गरेँ ।

यात्रा : जोखिम उठाएर अमरनाथ

गत असारको अन्तिम र साउनका पहिलो साता गरी मेरो १८ दिन भारतको जम्मु–कश्मीर राज्यमा पर्ने अमरनाथ र वैष्णोदेवी यात्रामा बित्यो  । मुस्लिम समुदायको बाहुल्य भएको कश्मीर खण्डमा पर्ने अमरनाथ गृष्मकालीन राजधानी श्रीनगरबाट करिब १ सय ४१ किलोमिटर उत्तर–पूर्वमा अवस्थित छ ।

द्वन्द्वमा मेलमिलाप आयोग

गत साता केही अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकारवादी संस्थाले नेपालमा सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोग असफल भएको र मानव अधिकार उल्लंघन अपराधमा न्याय दिलाउन नसकेको भनी चासो व्यक्त गरे । यद्यपि यो पहिलो भने होइन । सोही सन्दर्भमा सत्तारूढ नेकपाका अर्का अध्यक्ष एवं तत्कालीन द्वन्द्व पक्षका एक शीर्ष नेता पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले ‘म हेग जान तयार छु, त्यहाँ लगिए म झन् हिरो हुनेछु’ भनेर प्रतिक्रिया दिए ।