कटक मल्ल

कटक मल्लका लेखहरु :

दलित मुद्दामा दक्षिण एसियाली द्विविधा

दलितहरूउपर निरन्तर रहेको अन्याय मानवताविरुद्धको अपराध हो । यस्तो गम्भीर ऐतिहासिक अपराधलाई आजसम्म आधिकारिक रूपमा स्वीकार गरिएको छैन, उदाहरणका लागि नेपाल र भारतका संविधानहरू पढ्नुहोस् । भीमराव अम्बेडकरद्वारा लेखिएको, धेरै प्रशंसा गरिएको र संविधानसभाबाट पारित गरिएको भारतीय संविधानमा ऐतिहासिक अन्यायबारे एक शब्द पनि बोलिएको छैन ।

जात–जाति र बौद्धिक विभ्रम

पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले कान्तिपुर दैनिक (२०७८ पुस २५) मा प्रकाशित ‘सार्वजनिक बौद्धिक र लोकप्रियतावादी बौद्धिक’ शीर्षक मेरो लेखमाथि गरेको प्रतिक्रियासहितको ट्वीटले मलाई यो लेखका लागि अभिप्रेरित गरेको हो । 

नेपाल-भारत-चीन सिमानाको मूल्य र शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वको महत्त्व

आन्तरिक प्रशासन र बाह्य सम्बन्ध व्यवस्थित गर्नका लागि मुलुकहरूबीच राजनीतिक सीमारेखा कोरिएका हुन्छन् । त्यस्ता सीमाहरू सम्बन्धित मुलुकहरूले अनुमोदन गरेका हुन्छन् । सीमारेखाहरू स्वीकार नगरिएको अवस्थामा मुलुकहरूबीच सीमा विवाद उत्पन्न हुन्छ ।

बीआरआई–एमसीसी र नेपालको असंलग्न सुरक्षा प्रस्ताव

असंलग्न परराष्ट्र नीतिबारे समयानुकूल छलफल हुनुको सट्टा नेपालको सार्वजनिक छलफल अमेरिकाको मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) कम्प्याक्टमा केन्द्रित छ । एमसीसी नेपालको राजनीतिक, आर्थिक, रणनीतिक र कानुनी मुद्दा बनेको छ । भारत असंलग्नताबाट बहुराष्ट्रिय संलग्नताको विदेशनीतितिर उन्मुख भएको छ । यो भारतको रोजाइ हुन सक्छ ।

सार्वजनिक बौद्धिक र लोकप्रियतावादी बौद्धिक

राज्यशक्ति, सरकार र कानुन अपेक्षित रूपमा सधैं तटस्थ, वस्तुनिष्ठ, वैध र न्यायउन्मुख हुँदैनन् । त्यस अवस्थामा आलोचनात्मक चेतसहित असहमतिका बौद्धिक आवाजहरू अन्तिम अस्त्र मानिन्छन् । विख्यात ग्रिक दार्शनिक सुकरात (सोक्रेटिस) ले असहमतिको आवाज उठाउन, स्वतन्त्र रूपमा सोच्न, शक्तिमाथि प्रश्न उठाउन र शक्तिशालीहरूसँग नडराउन युवाहरूलाई उत्प्रेरित गरेका थिए (जस्तै— प्लेटो र उनका समकालीन सुकरातबाट प्रभावित थिए, त्यसपछि एरिस्टोटल प्लेटोबाट प्रभावित भए) ।

साइबर संसार, भर्चुअल द्वन्द्व र अन्तर्राष्ट्रिय कानुन

साइबर स्पेसमा भइरहेको जासुसीको वर्तमान अवस्थालाई लिएर कतिपय भन्छन्— यो जर्ज अर्वेलको उपन्यास ‘नाइन्टिन एटिफोर’ मा वर्णन गरिएको ‘बिग ब्रदर निगरानी’ जस्तो छ । अर्थात्, ‘ठूलदाइले तिमीलाई निगरानी गरिरहेको छ’ भन्ने अर्वेलको रूपक आधुनिक जीवनको वास्तविकता बनेको छ । जानकारहरू साइबर स्पेसको वर्तमान अवस्थालाई ‘साइबर साम्राज्यवाद’ पनि भन्छन् ।