मृत चौपायामा एन्थ्रेक्सको जीवाणु भेटियो, अर्नामा सर्न सक्ने खतरा

प्रदीप मेन्याङ्बो

सुनसरी — कोशीटप्पु वन्यजन्तु आरक्षको मध्यवर्ती क्षेत्रका चौपायाहरुमा एन्थ्रेक्सको जीवाणु फेला परेपछि लोपोन्मुख मानिएको अर्नामा पनि सर्न सक्ने खतरा बढेर गएको छ । गत बिहीबार श्रीलंका टप्पुमा मृत फेला परेका करिब चार दर्जन गाईगोरुका रगतको नमूना परीक्षण गर्दा एन्थ्रेक्स जीवाणु फेला परेपछि अर्ना लगायत आरक्ष क्षेत्रका जंगली जनावरहरुमा पनि सर्ने खतरा बढेर गएको हो ।

कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षका अर्ना । मध्यवर्ती क्षेत्रमा चारदिनअघि मृत फेला परेका ४४ चौपायामा एन्थ्रेक्सको जीवाणु फेला परेपछि अर्नामा सर्न सक्ने खतरा बढेर गएको छ । तस्बिरः प्रदीप मेन्याङ्बो/कान्तिपुर

बराहक्षेत्र नगरपालिका ९ र ६ मा ती चौपायाहरु मृत फेला परेका थिए। यसको संक्रमणले मरेका श्रीलंका टप्पुका चौपायाहरुका नाक, कान, आँखा, मुख, मलद्वारबाट रक्तश्राव भएको देखिएको थियो।

एन्थ्रेक्स विरुद्धको भ्याक्सिन लगाउन ढिला गरे आरक्षमा रहेका अर्नासहित अन्य वन्यजन्तुहरुलाई बचाउन नसकिने विज्ञहरुले बताएका छन्। सुनसरीको इनरुवास्थित भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्रका पशु चिकित्सक डा.मनोजकुमार महतोले एन्थ्रेक्सको ‘स्वाइल बर्न डिजिज’ गराउने जीवाणु फेला परेको बताए। उनले भने,‘एन्थ्रेक्सको जीवाणु हावा, पानी, माटो र चौपाया चरिचरण गरेका क्षेत्रबाट अन्य चौपाया र मानिसमा समेत सहजै सर्न सक्छ।’ उनले यो जीवाणुबाट चौपाया बचाउनका लागि आरक्षभित्र रहेका सबै पशुमा तत्कालै भ्याक्सिन लगाउनु जरुरी रहेको बताए।

उनले यसबारे सम्बन्धित सबै निकायहरुलाई जानकारी दिइसकेको बताउँदै एन्थ्रेक्स विरुद्धको भ्याक्सिन तत्काल पठाउन माग गरिएको बताए। उनले यो उत्पत्तिमूलक रोग ‘जेनेटिक डिजिज’ भएकाले यसको जीवाणु पशुबाट पशु र मानिसमा समेत सर्न सक्ने भएकाले भ्याक्सिन लगाएर सावधानी अपनाउनु पर्ने बताए।

एन्थ्रेक्सको जीवाणु आरक्षमा एक्कासि कसरी आएको भन्ने विषय अनुसन्धानको विषय भएको उनले बताए। पशु विज्ञहरुका अनुसार एन्थ्रेक्सको जीवाणु माटोमा कम्तीमा २० वर्षसम्म बाँच्न सक्छ।

आरक्षका प्रमुख संरक्षण अधिकृत रामदेव चौधरीले जीवाणु नियन्त्रण गर्न र आरक्षका जीवजन्तुमा एन्थ्रेक्स विरुद्धको खोप लगाउन चुनौतीपूर्ण रहेकाले आवश्यकता अनुरूप दक्ष जनशक्ति परिचालन गर्ने तयारी भइरहेको बताए। आइतबार दिउँसो पुनः स्थलगत अवलोकन गर्न पुगेका उनले भने, ‘चारदिन यता अरू चौपाया मृत फेला परेको देखिएको छैन। थप अनुन्सन्धान गर्दैछौँ। एन्थ्रेक्सको जीवाणु मार्नका लागि चरन क्षेत्रमा डढेलो लगाउने, फर्मालिन औषधी र चुना छर्ने काम गर्ने या अरू के विकल्प हुनसक्छ समन्वय गर्दै छौँ।’

आरक्षमा ४ सय ५० वटा अर्ना रहेको उनलेबताए ।तर आरक्षमा छाडा छाडिएका गाईवस्तु र अर्ध जंगली चौपायाको संख्या करिब १० हजार छन्।

के हो एन्थ्रेक्स र कसरी सर्छ?

एन्थ्रेक्स प्राण घातक जीवाणु हो। यसलाई पड्के पनि भनिन्छ। विशेषगरी घाँस खाने जीवजन्तुको रोग भए पनि तिनै जीवजन्तुबाट मानिसकमा पनि सहजै सर्छ। यसको जीवाणु घाँसको माध्यमबाट शरीरमा प्रवेश गरेपछि रगतको माध्यमहुदै शरीरभरि फैलिने गर्छ। शरीरमा फैएिको १२ देखि ४८ घण्टाभित्र संक्रमितको मृत्यु हुन्छ। एन्थ्रेक्सको संक्रमणपछि विना लक्षण जनावरमा उच्च ज्वरो आउने र हृदयघात हुने र एक्कासि मृत्यु हुने डा. महतोले बताए।

उनले भने, ‘पूर्वलक्षण विरलै देखापर्ने भएकाले चौपाया मरेपछि मात्र नाक, मुख, कान र मलद्वारबाट रगत निस्किने गर्छ।’ एन्थ्रेक्सविरुद्ध प्रतिजैविक खोप लगाउनु एकमात्र विकल्प रहेको छ।

पशु चिकित्सकका अनुसार झारपात वा घाँसको तल्लो भागसम्म खाने पशु तथा जनावरमा जीवाणुको संक्रमण चाडै फैलिने सम्भावना प्रबल रहन्छ। यसको जीवाणु संक्रमणबाट मरेका जनावर छुँदा, नजिकैबाट श्वास प्रश्वास लिँदा, घाउखटिरा भएकाहरूमा हावा र पानीको माध्यमबाट र संक्रमित क्षेत्रको सागपात तथा फलफुल तरकारी राम्ररी नपखाली खादा मानिसको शरीरमा सर्न सक्ने विज्ञहरु बताउँछन्।
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वडा अध्यक्षको मिलोमतोमा फर्जी व्यक्तिलाई नागरिकता

भीमबहादुर सिंह

जाजरकोट — जिल्ला प्रशासन कार्यालयले एक व्यक्तिलाई कानुन विपरित नागरिकता उपलब्ध गराएको खुलेको छ । प्रशासनले जाजरकोट जिल्लामा बसोबास तथा वंशजको नाता सम्बन्ध कुनैपनि नभएका दाङ घर बताउने कमल पुनलाई नागरिकताको प्रमाण पत्र दिएको हो । 

जिल्ला प्रशासनले नलगाड नगरपालिका–२ का वडाअध्यक्ष रामकुमार जैसीको सिफारिसमा उक्त नागरिकता उपलब्ध गराएको पाइएको छ । जैसीले मिलोमतो गरी फर्जी कागज बनाई नागरिकताको सिफारिस गरेको खुलेको हो । वडाअध्यक्ष जैसीले नलगाड–२ का चंखे पुनलाई बाबु बनाई कमललाई नागरिकता दिलाउन सिफारिस गरेका हुन् ।

नलगाड–२, चंखे पुनका १ मात्र सन्तान छन् । चंखेकी पत्नी कौशिला पुन हुन् । कमलले मिति २०७६।०६।२६ गते झुट्टो विवरण पेश गरी वंशजको आधारमा जिल्ला प्रशासन कार्यालय जाजरकोटबाट नागरिकता लिएका हुन् । उनको नाममा जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट जारी भएको नागरिकतामा नागरिकता प्रमाण पत्र नं.०६२–०१७५–०२१३३ र जन्म मिति २०२९।०१।०२ रहेको छ ।

कमल पुन विगत ५/६ वर्षदेखि व्यापारको सिलसिलामा नलगाड–५, कालीमाठीमा बस्दै आएका छन् । कमलले यस अघि दाङ जिल्लामा घर भएको बताउँदै आएको स्थानीय लवकुश वलीले बताए । नागरिकता पाउनु अघि कमलले आफ्नो नाम कमल पुन नभनी कमल मात्र भन्ने गरेका थिए ।

‘नलगाड –२ मा कमलको वंशज तथा नाता सम्बन्ध कुनैपनि नरहेकाले उक्त वडाबाट के कसरी नागरिकता बन्यो,’ वलीले भने । कमलले नलगाड नगरपालिका–२ बाट नागरिकताको प्रमाणपत्र पाएपछि गाउँमा खैलाबैला मच्चिएको छ । झुट्टा विवरण पेश गरी नागरिकता लिएका कमल हाल नलगाड–५, कालीमाठीमा घुम्ती पसल गर्दै आएका छन् ।

प्रशासनले सम्बन्धित वडा कार्यालयको सिफारिसका आधारमा नागरिकता उपलब्ध गराएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी ललित कसमार बस्नेतले बताए । वडा कार्यालयको मुचुल्का, सिफारिस, बाबु/आमाको सनाखत लगायत कागजातका आधरामा नागरिकता वितरण गर्ने गरेको उनले बताए । झुट्टो विवरण पेश गरेर नागरिकता लिने पक्षलाई कानुन बमोजिम कारबाही गरीने प्रजिअ बस्नेतले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २६, २०७६ १३:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्