प्रमोद मिश्र

प्रमोद मिश्रका लेखहरु :

मधेसी समाजमा पितृसत्ता र पिता

डिसेम्बर २०१९ को मधेस यात्रामा हामीले नेपालको मधेसी समाजमा पितृसत्ता विराजमान रहेको त देख्यौं नै, यस पितृसत्ताभित्र पिताको भूमिका पनि उत्तिकै चाखलाग्दो र जटिल पायौं । झापादेखि कैलालीसम्मको यात्रा गर्दा हामीले महिलासम्बन्धी हरेक सन्दर्भमा पिता उभिएको पायौं ।

मधेसका महिलामा पुस्तान्तरण

नेपाली समाज तातेको छ । पुरानो राजनीतिक व्यवस्था ढलेर गणतन्त्र आएपछि एकातिर सदियौंदेखि दबिएका समुदायका प्रतिनिधिहरू जुर्मुराएर उठेका छन् भने, अर्कातर्फ गाउँघरमा अझ पनि पुरातन सामाजिक ढाँचा छ र यसका हिमायतीहरू प्रत्यक्ष वा परोक्ष, सीधासीधी वा घुमाउरो पाराले पुरानो सामाजिक ढाँचाको बचाउमा लागेका छन् ।

त्यो किताब : त्यो कायाकल्प

शिक्षक र अभिभावकले पाठ्यपुस्तक मात्र पढ्न लगाएको दबाबमुनि थिचिएर कक्षामा उत्तीर्ण नभइरहने एक विद्यार्थीले स्कुल–जीवनमा कस्तो तनाव झेलेर पढ्नुपर्छ ? तर, पाठ्यपुस्तकबाहेक एउटै मात्र किताब हात लागेपछि उसको जीवन कसरी बदलिन्छ ?

लोकतन्त्रलाई नयाँ पुस्ताको भर

लोकतान्त्रिक संस्थाहरूले ट्रम्पलाई बिदा गरिसकेपछि अमेरिका अहिले शान्त भएर कोभिडलगायतका आफ्ना विभिन्न समस्या समाधान गर्न लागिपरेको छ । ट्रम्पको उटपट्याङ बोली र लोकतन्त्र सिद्ध्याउने कामले गर्दा दिनहुँजसो हुने अनावश्यक हलचल बन्द भएको छ ।

‘ट्रम्पासुर’ बाँध्‍ने संवैधानिक डोरी

६ जनवरी २०२१ मा अमेरिकी व्यवस्थापिका भवन क्यापिटल हिलमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प समर्थक ‘मागा’ (मेक अमेरिका ग्रेट अगेन) भीडले आक्रमण गर्‍यो । क्यापिटल हिलभित्र यसअघि सन् १८१२ को युद्धमा बेलायती सेनाले बलजफ्ती प्रवेश गरी तोडफोड गरेको थियो । अमेरिकाका हितैषीहरूले लोकतन्त्रको धरोहर मानिएको देशमा यस्तो कसरी भयो भनी यस घटनाको भर्त्सना गरेका छन् भने, अमेरिकासँग वैमनस्य राख्नेहरू अब विश्वलाई लोकतन्त्रको पाठ अमेरिकाले नसिकाए राम्रो भन्दै काखी बजाउँदै छन् । 

गाउँको युगान्त-युगारम्भ

केहीअघि एउटा पार्थिव शरीरको फोटो मेरो फेसबुक वालमा देखा पर्‍यो । ‘फलानोको बुबाको स्वर्गे भएकोमा श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दछु’ भनेर पोस्टमा लेखिएको थियो । पोस्टिङ तल देशविदेशमा छरिएर बसेका मेरो मोरङस्थित गाउँका मानिसको अंग्रेजीमा ‘आरआईपी,’ नेपालीमा ‘वैकुण्ठ बास होस्’ आदि शोक व्यक्त भएको थियो । यो कोभिड महामारीमा त श्रद्धाञ्जली र ‘आरआईपी’ को दैनिकी नै हुन थालेको छ फेसबुकमा ।

संसद् पुनःस्थापनाबाटै संविधानको सम्मान

संसद् विघटनले नेपालीलाई पुनः एकपटक ‘ग्राउन्ड जिरो’ मा ल्याइपुर्‍याएको छ । काम गर्न दिएनन्, चारैतिरबाट घेरामा पारे, अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउन खोजे, महाभियोग लगाउन थाले वा चुनावले फेरि मतदानद्वारा जनमत दिन्छ आदि कुरा भनेर प्रधानमन्त्री ओलीले नेपाली जनतालाई भुलाउन खोज्दै छन् ।

नेकपाको अर्थहीन किचलो

नेकपाभित्रको लामो किचलोले गर्दा नेपाल अहिले बन्धक बनेको छ । दिनहुँ अखबारका प्रथम पृष्ठ कुनै विकास योजना या कूटनीतिक उपलब्धिको खबरले नभई ओलीले के गरे, दाहालले के भनेजस्ता खुट्टा तानातानले भरिएको हुन्छ ।

लाइन खुलेको रात

मधेस घुम्दै गत डिसेम्बरमा हामी राजमार्गछेउ र अलि भित्रका गाउँहरूमा त गयौं नै, नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रमा पनि घुम्यौं, बास बस्यौं । हुन त आफैं मोरङ र सप्तरीका भएकाले हामीले मोरङको आमगाछी–सिकटी क्षेत्र, जोगबनी नाका र सप्तरीका कोशी ब्यारेज, भीमनगर, हनुमाननगर, कुनौली क्षेत्रबारे सानैदेखि देखे, सुने, बुझेका थियौं तैपनि यताका वर्षमा सीमा क्षेत्रमा के भइरहेको छ भनी हेर्ने, सुन्ने, बुझ्ने मन थियो ।

मधेसमा सम्भ्रान्तको (अ)सफलता

२०१९ को डिसेम्बरमा मधेसको झापादेखि कैलालीसम्मको यात्रा गर्दा हामी मध्यमधेसका आर्थिक र सामाजिक रूपले सम्पन्न नामीगामी गाउँहरू पनि गयौं । कोशी र गण्डकबीचको मध्यमधेस घुम्ने क्रममा हामीले आर्थिक र सामाजिक रूपले सम्पन्न राजपूत र भूमिहारहरूका गाउँका पुराना मानिसहरूसँग गफ गर्‍यौं ।