कृष्णप्रसाद पौडेल

कर्मचारीतन्त्रको मर्मत–सम्भार

५ वर्षको लागि सरकार सञ्चालनको जिम्मा पाएको नेकपाले दुई वर्षको यात्रा तय गरिसक्दा पनि आम मानिसमा समृद्धिको सुमार्गमा पाइला टेकेर हिँड्न तम्सेको आभास अझै दिन सकेन । खासगरी यसले आफ्नै जीवनमा उन्नति, समान प्रगति र सुशासन देख्ने, भोग्ने र आत्मसात गर्न उत्साहित लाखौं नेपाली मनमा कुनै आस जगाउनसकेको देखिएन ।

कर्णाली प्रदेशको कृषि मार्गचित्र

कर्णाली प्रदेश सरकारले पहिलो पटक आफ्नो उन्नतिको आधार आफै खोज्ने प्रयत्नस्वरूप दीर्घकालीन रणनीति र योजनाको खाका कोर्न थालेको छ । यो पहल आफैमा महत्त्वपूर्ण र सकारात्मक छ । यसका उपयुक्त दृष्टिकोण, ढाँचा र रणनीतिसहितको उन्नत कर्णाली योजनाको मार्गचित्र कस्तो हुनुपर्ला भन्ने प्रश्न भने निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

नयाँ कृषिमन्त्रीका कार्यभार

नेकपाका नेता, मार्क्सवादी विश्लेषक घनश्याम भुसाल कृषि तथा पशु विकास मन्त्री बनेका छन् । चिन्तन–मनन र विश्लेषणको राजनीतिक मन्थनको समुद्रबाट निस्केर नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनको सानो पोखरीमा हामफालेका भुसालको यो निर्णय महत्त्वपूर्ण र साहसिक छ । सँगै, विष र विषादीबाट आक्रान्त, दान र अनुदानको विषवृक्षमा झांगिएको र आफ्नै नेता तथा कार्यकर्ताद्वारा पोषित तथा पालित दलाल पुँजीवादको उत्कृष्ट नमुना बन्नपुगेको कृषिक्षेत्र सम्हाल्न पुगेका नेता भुसाललाई आफ्नै आलोचनात्मक विचारको परीक्षण उत्तिकै चुनौतीपूर्ण र जोखिमयुक्त पनि छ ।

युवा पुस्ताको सकस 

नेपालको युवा पुस्ताको विदेश पलायन सुरु भएको पनि दुई दशक भैसकेको छ । यो संघार काटेर निस्कनेमा भारतको कुमाउमा अमानवीय जिन्दगी जिउन बाध्य दलितदेखि बोर्डिङ स्कुलको झोलाभन्दा गह्रौं शैक्षिक प्रमाणपत्रको भारी बोकेर वैभवमा रमाउन अमेरिका भासिएका पढेलेखेका वयस्कोत्तर युवासम्म छन् । 

कृषिलाई भुइँ छोड्न नदिऊँ

दुई वर्षअघि चुनावताका दलहरूले प्रस्तुत गरेका प्रतिबद्धतापत्र होउन् वा स्थानीय तह, प्रदेश र संघीय संसदका उम्मेदवार घोषणा यी सबैमा नेपाललाई समृद्ध र नेपालीलाई सुखी बनाउने महत्त्वाकांक्षा बाँडिएको छ । आफ्ना सफलताका कथामात्र लेखिएका यी कुण्डलीमा नेपाली जनजीवनको मुख्य आधार कृषि सपार्ने ओँठेभक्ति त छ, तर कस्तो कृषि किन गर्ने भन्ने विचार र ठोस योजनाको प्रस्ताव भने कतै छैन । 

कृष्णप्रसाद पौडेलका लेखहरु :

संकटमा पहाडे जीवन

...धेरै वर्ष लाहुर खाएर केही महिनाको छुट्टीमा घर फर्किंदाबातैपिच्छे भन्ने गर्छन् लाहुरेहरूसाला पहाड मे क्या हैं... हो, केही छैन साला पहाडमाकेही छैन, तर जरुर केही छ, पहाडमाजस्तो नवजात शिशु मरेका आमाहरूझैंअसाध्य पीडामा आँसु बहाइरहेका...

विषादीमुक्त कृषि

रसायनमा आधारित कृषि प्रणालीले अनगिन्ती समस्या थोपरेको छ । यसले मानिस, माटो र पर्यावरणमा विष फैलाउँदैछ । मानिसमा निको नहुने स्वास्थ्य समस्या दिनदिनै बढिरहेका छन् । माटो भित्रको सूक्ष्म जीवनचक्र तहस–नहस भएको छ । विविधताको विनाश भइरहेको छ भने पर्यावरण विषाक्त बनेको छ । 

भान्सामा विषको सरकारी अनुमोदन

विश्वभर मुटुरोग, मिर्गौला समस्या, रक्तचाप र क्यान्सरले महामारीकै रूप लिनुको मुख्य कारण हुन्— खानेकुरामा कृत्रिम रसायन र विष । खाना स्वस्थ नभएकैले मानव स्वास्थ्य जटिल बन्दै गएको हो । स्वच्छ खेतीपातीबाट स्वस्थ खाना अहिलको आम सवाल हो । खानेकुरामा बढेको विषादी र यसले मानव स्वास्थ्यमा पारेको असरबारे सर्वत्र प्रश्न उठ्न थालेको छ । तैपनि सर्वसाधारणहरू विषाक्त खाना खान विवश छन् । 

हाम्रो खानामै पृथ्वीको स्वास्थ्य

जलवायु परिवर्तनको तीव्रतासँगै मानव अस्तित्वकै बारेमा वैज्ञानिक चिन्ता हुन थालेको धेरै भइसकेको छ । हालै पनि नर्वेस्थित खाद्य मञ्चमा संलग्न दर्जनौं वैज्ञानिकले यस्तै सन्देश दिएका छन् । चार दशकको तथ्याङ्कको विश्लेषण गरी उनीहरूले तयार गरेको प्रतिवेदन तर्साउने खालको छ । यसअनुसार, हरित ग्यास उत्सर्जनले अन्ततः मानव सभ्यता ठूलो जोखिममा पर्नेछ ।

किसान र बिचौलिया

दलाल पुँजीका बिचौलिया र राजनीतिका दलालका बग्रेल्ती चलखेलले बेलाबेला तरंगित हुन पुगेको नेपालको राजनीति र यसले धेरै मानिसमा बढाएको कुण्ठा र आक्रोशका अभिव्यक्ति सुन्न र हेर्न युट्युबमा हजारौं अडियो र भिडियो छन् । दैनिकी चलाउन परदेसिन बाध्य, रातोदिन रगत–पसिना गर्ने श्रमिक, साना किसान र विपन्न गाउँले या सहरिया श्रमिकका दिनदिनैको खानेकुरा जोहो गर्न बढेका व्यथाका कथा भने त्यसमा विरलै भेटिन्छन् ।