कृष्णप्रसाद पौडेल

कृष्णप्रसाद पौडेलका लेखहरु :

खानेकुरामा हाम्रो चासो र चर्चा

हामी पृथ्वीको उत्तरी गोलार्द्धको हिमालय शृंखलाको काखमा छौँ । यस भूभागको प्राकृतिक उत्पादनको वार्षिक मौसमी पात्रो वसन्त ऋतुको स्वागतसँगै सुरु हुन्छ । खानाका लागि गरिने सबै कर्म र प्रकृतिको सृष्टि थाम्ने मर्मको सम्मान गर्ने उत्सवहरू यही बेला सुरु भएर वर्षभरि नै भइरहन्छन् ।

कृत्रिम रसायन रोज्ने कि जैविक मल ?

कृषि मन्त्रालयका सचिव राजेन्द्र भारीको संयोजनमा रासायनिक मल कारखाना स्थापनाको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न कार्यदल बनेको छ । हुन त यस्तो मल कारखानाको प्रसंग अहिले मात्र चलेको हैन । दाता र बिचौलियाको चाखमा यस्ता चर्चा ३५ वर्षदेखि चलिरहेकै हुन् ।

कृषि अनुसन्धानमा दीर्घरोग

आधुनिक विकाससँगै कृषि क्षेत्रको अनुसन्धान अहिले संसारभरि विशिष्टीकृत गरिएको छ । मोटामोटी रूपमा कृषि अनुसन्धानलाई विश्वविद्यालयले सञ्चालन गर्ने शैक्षिक अनुसन्धान, किसान आफैंले परिवार र समुदायस्तरमा गर्ने खोज र परीक्षण अनि यी दुईबीच रहेर फार्म र केन्द्रहरूमा गरिने कार्यमूलक अनुसन्धानका रूपमा वर्गीकरण गर्ने गरिएको छ ।

खाद्य समृद्धिको ढाँचा

नेपालको समकालीन राजनीतिका क्षेत्रमा समाजवादी चिन्तन–मनन र विश्लेषणमा छुट्टै पहिचान बनाएका नेकपाका नेता, मार्क्सवादी विश्लेषक तथा प्रखर वक्ता घनश्याम भुसाल कृषि तथा पशु विकासमन्त्री बनेको आठ महिना भएको छ ।

आसन्न खाद्य संकटको सम्बोधन 

कोभिड-१९ को संक्रमण नियन्त्रण गर्न गरिएको बन्दाबन्दीका कारण हाम्रो भान्साको जोहो र यसका लागि गरिने खेतीपाती भित्र्याउने तथा लगाउने काममा निकै अप्ठ्यारो परेको छ । यद्यपि यसबारे केही चिन्ता र चासो बढ्नुका साथै असल अभ्यासको थालनीसमेत भएको छ ।

खाना, खेतीपाती र कोभिड-१९

कारोना भाइरस संक्रमणको विश्वव्यापी विस्तारले भविष्यका लागि खानेकुराको जोहो आजैदेखि गर्न हामीलाई झकझकाएको छ । हुन त सहज खाद्यान्न आपूर्ति पुरानै चुनौती हो तर यो अझै बढी बल्झिएको छ ।

प्रकृतितर्फ फर्कने अवसर

‘सुन खजाना हो र यो जोसँग हुन्छ, यो संसारमा उसले चाहेको गर्न सक्छ भन्ने’ मा विश्वास गर्ने क्रिस्टोफर कोलम्बस प्रकृति विनाश साम्राज्यको पहिलो पथप्रदर्शक थिए ।

कर्णालीका महिला

तम्मोमा अन्न पिन्ने पानीघट्ट हुनान्, यी घट्टमा गेडा झाड्न मिल्ल्याउने चडा (चरा) बनाया छन् ।’ जुम्ला तातोपानीका धन गौतमको यो प्रश्नले गाउँका पानीघट्ट नदेख्ने नेपालीलाई गिज्याए जस्तो लाग्दो हो । तर त्यस्तो हैन । घट्टमा हुने यो चराको मुख्य काम पिस्न राख्ने अन्नको दाना ठिक्क खसाल्ने हो, यो आफै चल्ने हुन्छ । यो चरो नभएको घट्टमा एक जनाले कुरेर बेलाबेला लौरो चलाउनुपर्छ । यो काम गर्नमात्र एकजना छुट्टै श्रमिक चाहिन्छ । यो पिन्ने काम र चराको काम गर्ने हिजोआज अधिकांश महिला छन् । 

विषाक्त खानाको उपहार 

हाम्रो असफलताको जग हामीले सात दशकयता बिराएको बाटो हो । यो बाटो फेर्ने आँट नेतृत्वले गर्नुपर्ने हो तर अहिलेको मूल प्रवाहको राजनीतिक नेतृत्व, यसका आसेपासे यसका लागि अझै तयार छैनन् । नेपाली समाजको आधारभूत तहले यस्तो निकम्मा प्रवृत्तिविरुद्ध वितृष्णा र कुण्ठा त पालेको छ तर भेडालाई भालुले खायो भनेर धेरै पटक छलिएका नेपाली फेरि भालु आयो भनेर पत्याउन तयार छैनन् ।

कर्मचारीतन्त्रको मर्मत–सम्भार

५ वर्षको लागि सरकार सञ्चालनको जिम्मा पाएको नेकपाले दुई वर्षको यात्रा तय गरिसक्दा पनि आम मानिसमा समृद्धिको सुमार्गमा पाइला टेकेर हिँड्न तम्सेको आभास अझै दिन सकेन । खासगरी यसले आफ्नै जीवनमा उन्नति, समान प्रगति र सुशासन देख्ने, भोग्ने र आत्मसात गर्न उत्साहित लाखौं नेपाली मनमा कुनै आस जगाउनसकेको देखिएन ।