सम्झना वाग्ले भट्टराई

सम्झना वाग्ले भट्टराईका लेखहरु :

कांग्रेस शीर्ष नेतृत्वमा दाबी गर युवा !

निराशानेपाली राजनीतिको विशृंखल उतारचढाव कहिले र कसरी टुंगिन्छ, अनुमान गर्न सकिन्न । संघीय सरकार परिवर्तनको एउटा उच्चाटलाग्दो अवस्था अहिलेलाई सकिए पनि प्रदेशहरूमा यी जालसाजी जारी छन् ।

अनलाइन शिक्षण विधिमा सुधार

कोभिड–१९ महामारीका कारण मानव जीवनको हरेक आयामजस्तै शिक्षा क्षेत्र पनि नराम्ररी प्रभावित भइरहेकै छ । विश्वभरमा औपचारिक शिक्षा लिइरहेका ९० प्रतिशतभन्दा बढी विद्यार्थी कुनै न कुनै रूपमा प्रभावित भएका विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन् ।

प्रश्न गरौं, गरिरहौं

देश किन बनेन र कसरी बन्न सक्छ भन्ने विषयमा विगत दशकहरूमा प्रशस्त बहस भए । यी बहसमा नेपाली राजनीतिक आन्दोलन र लोकतन्त्र, अर्थतन्त्र र पूर्वाधार, शिक्षा र स्वास्थ्य, सम्पदा र संस्कृति तथा भविष्यको सम्भावित र अपेक्षित नेपालजस्ता विषयहरू हुन्थे । त्यहाँ उज्यालो, समृद्ध र सुसंस्कृत नेपालको चर्चा हुन्थ्यो ।

जयद्रथको कथा र नेपाली राजनीति

केही महिनाअघि, कांग्रेस नेता प्रदीप गिरिले मन्त्री पदका जिम्मेवारी र अप्ठ्याराको सन्दर्भलाई लिएर नेकपा नेता घनश्याम भुसाललाई ‘महाभारतको युद्धमा चक्रव्यूहमा प्रवेश गरेका अभिमन्यु’ सँग तुलना गरेका थिए । प्रत्युत्तरमा भुसालले आफू ‘अभिमन्युजस्तै चक्रव्यूहमा प्रवेश गरेको भए पनि’ सुरक्षित बाहिर निस्कन सक्षम रहेको, किनकि ‘यहाँ जयद्रथ छैनन्’ भनेका थिए । अभिमन्यु र चक्रव्यूहसँग जोडिएर आएका जयद्रथबारे पहिले संक्षिप्त चर्चा गरौं ।

अस्वीकृत महिलाका पक्षमा

एउटा कथा - व्यास गुरुका एक शिष्य थिए । एकाध वर्ष गुरुकुलमा रहेर शिक्षा पाएपछि शिष्यले गुरुसँग भनेछन्, ‘म सम्पूर्ण सांसारिक माया–मोहबाट मुक्त भएँ । अब काम, क्रोध, लोभ, मोह आदि सबैलाई नियन्त्रण गर्न सक्ने भएको छु । अब तपस्याका लागि जंगल जान्छु, गुरु ।’

बालबालिकासँग यौनका कुरा

बालबालिकाका यौनसम्बन्धी जिज्ञासाको उत्तर दिनु जटिल विषय रहेछ । सामान्यत: बाबु-आमाको बिहेको फोटो हेरेर फोटोमा म किन नभएको (?), हजुरहरूको बिहेमा म कहाँ थिएँ (?) तथा म कसरी जन्मिएँ (?) जस्ता प्रश्न आजभोलिका अधिकांश आमा-बाबुले आफ्ना छोराछोरीबाट सुनेका हुन्छन् ।

समाजको बहुपत्रीय वर्ग र सरकार

बन्दाबन्दीका कारण आम जनताको जीवनयापन कठिन बनेको छ । यसबाट सिर्जित कहरले नेपाली समाजको बहुपत्रीय वर्गलाई प्रस्ट देखिने गरी सतहमा ल्याइदिएको छ । पहिलो, दैनिक ज्याला-मजदुरीमा पूर्णतः निर्भर वर्ग । ज्याला-मजदुरी गर्नेहरूले बन्दाबन्दीको पहिलो हप्तामै दैनिक जीवन गुजारामा अप्ठ्यारो महसुस गरे । 

बन्दाबन्दीका बाई-प्रोडक्ट

बन्दाबन्दीले आम मान्छेको दिनचर्यामा केकस्ता समस्या पार्न सक्छ र तिनको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्नेमा सरकारको तयारी ज्यादै कमजोर देखियो ।

विद्यालय बन्द गर्न ढिलो भो

कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) ले विश्व आतंकित छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार अहिलेसम्म सयभन्दा बढी देशमा १ लाखभन्दा बढी मानिस संक्रमित भैसकेका छन् । विश्व स्वास्थ्य संगठन तथा संक्रमण देखिएका अधिकांश देशले यसलाई महामारीका रूपमा स्विकारेको र आवश्यक सजगता अपनाउन गरेको सार्वजनिक आह्वानले यो रोग र यसको फैलावटको गम्भीरता कस्तो छ, बुझ्न सकिन्छ ।