मल्ल के. सुन्दर

मल्ल के. सुन्दरका लेखहरु :

विस्मृति कथनमा ख्याक

क्षेत्रपाटीको जुद्धोदय पब्लिक हाइस्कुलको कम्पाउन्डसँगै पूर्वमा उत्तरतिर लाग्ने एउटा सानो बाटो थियो । दुवैतिर खुला खेत, किनारामा नीलकाँडाका झाडीले ढाकेको, सुनसान, खासै चहलपहल नभएको, बटुवाका दिसा–पिसाबले रछ्यानसरह बनेको दुर्गन्धित ठाउँ । त्यस ठाउँको नाम थियो— चलचा गल्ली !

बिलाएको एक लोक परम्परा

गायक योगेश्वर अमात्यका बुबा भुवनेश्वर अमात्य नायकका रूपमा थिए, नायिकाको वेशभूषामा सजिएका थिए वरिष्ठ गायक पन्नाकाजी शाक्य, लेखक थिए चर्चित संगीतकार न्ह्यू बज्राचार्यका पिता परमानन्द बज्राचार्य । देशगानका रचयिता थिए युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठ । यस्तो थियो ‘राजकुमार कुणाल’ नाटक प्रदर्शनको ऐतिहासिक सन्दर्भ !

नेकपा विसर्जनको बाटामा ?

युगोस्लाभिया त्यतिखेर सर्बियाका रूपमा चिनिन्थ्यो । त्यहाँका एक राजा एकदमै अहंकारी, आत्मकेन्द्रित र आत्मप्रशंसक थिए । आफैंलाई सर्वोच्च ठान्थे । दरबारिया धुपौरे तथा चाटुकारहरूलाई दायाँबायाँ राखेर हिँड्ने उनको स्वभाव थियो ।

बौद्ध धर्ममा नेपालको रैथानेपन

प्रथम बौद्ध महासांघिक भएकै समय बौद्ध धर्ममा हीनयान र महायानीका रूपमा दुई सम्प्रदायको विकास भइसकेको थियो । त्यसमा पनि अठार उपसम्प्रदायको अस्तित्व देखिइसकेको थियो । पछि आएर महायानको भिन्न सम्प्रदायका रूपमा तान्त्रिक प्रभावमा वज्रयान पनि देखिन थाल्यो ।

जनता समाजवादीका चुनौती

राजनीति अवसरको खेल हो, यो सरल रेखामा यात्रा गर्दैन । बेलायतीहरू ठान्छन्, ‘राजनीति भनेको प्रतिपक्षको चाहनामाथि तिकडमको प्रक्रिया हो ।’ 

कोरोनाले सिकाएको पाठ 

प्रसिद्ध रुसी लेखक लियो टाल्सटायले भनेका छन्,  ‘सुखी बन्नु छ भने त्यसका लागि पहिलो सर्त भन्नु नै प्रकृति र मानवबीचको सम्बन्धलाई नभत्काउनु हो ।’

शुक्रराजलाई सम्झेर

राणाविरुद्ध १९९७ सालको राजनीतिक आन्दोलनका क्रममा सहादत प्राप्त गर्ने प्रथम व्यक्ति थिए— शुक्रराज ! आजैका दिन अर्थात् माघ १० गते काठमाडौंको पचली घाटको एक छेउमा रहेको रूखमा उनलाई झुन्ड्याइएको थियो ।