कमल मादेन

कमल मादेनका लेखहरु :

काठमाडौंमा ५२ वर्षपछि देखिएको चरो

ब्रायन हड्सन इस्ट इन्डिया कम्पनीको कारिन्दाका रूपमा सन् १८२० मा नेपाल आएका थिए । २३ वर्ष नेपाल बसाइका क्रममा उनले कम्पनीलाई यताको राजनीति लगायतबारे जानकारी अद्यावधिक गराउने काम त गरे नै, धेरै निजी सोख पनि पूरा गरे ।

लोप भएका मानवका नाममा

संसारमा अहिले सोर्स कोभ-२ (कोभिड-१९) बाट संक्रमित भइएला भन्ने त्रास व्याप्त छ (सार्स भाइरसको जिनसँग धेरै मिल्ने भएकाले यो भाइरससलाई सोर्स कोभ-२ नाम दिइएको छ) । यसबाट अमेरिका, स्पेन, बेलायत, इटाली, रसिया, फ्रान्स, जर्मनी, ब्राजिल, टर्की, इरान, चीन आदि देशमा सबैभन्दा बढी व्यक्ति संक्रमित भइरहेका छन् ।

नेपालमा नपाइएको बामपुड्के बँदेल 

इन्द्रराज उपाध्यायको विज्ञान पुस्तक ‘कन्सेप्चुयल साइन्स एन्ड इन्भारोमेन्ट’ ललितपुरको एक माध्यमिक विद्यालयमा पढाइ हुन्छ । पाठ्यक्रम विकास केन्द्रद्वारा स्वीकृत यस पुस्तकमा कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षण क्षेत्रभित्र ‘पिग्मी हग’ पाइन्छ भन्ने उल्लेख छ । तर, उपाध्यायले उल्लेख गरेझैं कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षणमा ‘पिग्मी हग’ पाइँदैन ।

संकटापन्‍न ब्वाँसो

राजन अमिन, हेमसागर बराल र अन्यको नेपालको स्तनधारी वन्यजन्तुको अवस्थाबारे लेख ‘जर्नल अफ थ्रेटेन्ड ट्याक्सा’ भोलुम–१० अंक ३ (सन् २०१८) संस्करणमा छापिएको छ । त्यस अनुसार नेपालमा पाइएका २ सय १२ स्तनधारी वन्यजन्तु प्रजातिमध्ये ४९ प्रजातिको अवस्था खतरामा छ ।

कोशी टप्पुमा रानीचरा

वाइल्डलाइफ फोटोग्राफर संजय था श्रेष्ठ कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष र यसको आसपासको क्षेत्रमा ५ वर्षदेखि तस्बिर खिच्दैछन् । उनको क्यामेरामा त्यहाँ पाइने सबैजसो दुर्लभ पन्क्षीको तस्बिर कैद भइसकेको छ । वन्यजन्तु पर्यटन व्यवसायीसमेत रहेका श्रेष्ठले २३ जनवरी २०२० मा एक अर्को दुर्लभ पन्क्षीको तस्बिर खिचे ।

पुस्तकमा नलेखिएको चरा पर्यटन

प्रत्येक हिउँदमा २ दर्जनभन्दा बढी पानीहाँस आगन्तुक पन्क्षीका प्रजाति नेपाल आउँछन् । प्रत्येक वर्ष गरिने आगन्तुक पन्क्षी गणना अनुसार तिनीहरू कोशीटप्पु, मोरङको बर्जु ताल, कपिलवस्तुको जगदीशपुर ताल, कैलालीको घोडाघोडी ताल, काठमाडौंको टौदह लगायत सिमसार क्षेत्रमा विचरण गर्छन् । जाडो याममा हाम्रा सिमसार क्षेत्रमा मात्रै विचरण गर्न आउने सबैजसो आगन्तुक पन्क्षीहरू साइबेरियाका हुन् ।