राजेन्द्र महर्जन

मेडिकल लुटको प्रतिरोध

देशभरिका शक्तिपीठमा ‘लुट’ नामक राजनीतिक फिल्मका अनेक सिक्वल धुमधामका साथ चलिरहेका छन् । राष्ट्रगानसहित प्रदर्शित यस्ता फिल्ममा अभिनेताहरूभन्दा बेसी नेताहरू चरित्र–नायकको भूमिकामा छन् । राजनीतिक मूलधारमा धन, सम्पत्ति र मसलयुक्त अपराधको टुकुचा मिसिएपछि ‘लुट’ फिल्ममा को नायक, को खलनायक छुट्याउन सकिने अवस्थै छैन ।

के राजनीति, के अपराध ?

रौतहटको राजपुरमा बम विस्फोट हुन्छ, एकाध किलोमिटर परको प्रहरी चौकीले सुन्दैन । विस्फोटमा परेर मरेकालाई बोरामा कोचिन्छ र घाइतेहरूलाई बेहोस पारिन्छ, प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीले राजा इँटाभट्टासम्म तिनलाई पुर्‍याउन ‘एस्कर्टिङ’ गर्छन्, तर नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको कमाण्डलाई ‘थाहा’ हुँदैन ।

सत्ताधारीको महाभोज र बक्सिस

चूक घोप्ट्याए जस्तो अँध्यारो र निस्तब्ध वातावरण । यस्तो मुर्दाशान्तिलाई चिर्दै छिरेको उज्यालोले देखाउँछ डरलाग्दो लास । लासमाथि भोजन र सोमरस सजाएर बसेका हुन्छन् सत्तासीनहरू । गिलासको ठोकाइसँगै सत्तासीन नेताले एकाएक मुर्दाशान्ति भंग गर्छ, ‘महाभोज’ को उद्घोष गर्दै । मुर्दाशान्ति नै महाभोजको महोत्सवमा फेरिन्छ, सत्तासीन नेता, प्रहरी–प्रशासक, पत्रकार–सम्पादक एवं तिनका चम्चाहरूको अट्टाहाससँगै । 

राजेन्द्र महर्जनका लेखहरु :

सांस्कृतिक राजनीति र दलित

बाबुराम बाहुनले हल्ला नगरे के गर्छ ?ऊ अछूत बाहुन !उसले छोएको पानी मर्छ र गन्हाउँछतर उसको छोरी सबै देउतालाई चल्छऊ सानो जातको बाहुन भएकोलेबेरोजगारीको दमाहाले पेट पाल्छ ।

राष्ट्रगानको इज्जत

फिल्म सुरु हुनुअघि हलमा राष्ट्रगान बज्यो । भारत सरकारले तोकेको नियम र सर्वोच्च अदालतले दिएको आदेश अनुसार सबै दर्शकले उभिएर राष्ट्रगान गाए । अरमान अलीले सतर्क भएर गाउनचाहिँ गाए, तर उठ्न भने सकेनन् । राष्ट्रगान सकिँदा–नसकिँदै पछाडिको दर्शकले टिप्पणी गर्‍यो, ‘हेर त, अगाडि एकजना पाकिस्तानी बस्या रैछ ।’

कश्मीरी ऐनामा हिन्दू राष्ट्रवाद

अडोल्फ हिटलर जर्मनीको चान्सलर भएको चार साता पनि नबित्दै १९३३ फेब्रुअरीमा ‘राइखस्ट्याग’ मा अचानक आगो लाग्यो । जर्मन सरकारविरुद्ध षड्यन्त्र गर्ने क्रममा बर्लिनस्थित संसद् भवनमा आगो लगाएको आरोपमा कम्युनिस्टहरूलाई व्यापक दमन गरियो ।

टेन्टभित्रका तान्त्रिक र पजनी

चौध महिनादेखि अल्झिएको नेकपाको एकता प्रक्रियामा थपिएको पछिल्लो विवाद हो—पार्टीको स्कुल विभागको प्रमुखको पद । कम्युनिस्ट दर्शन, समाजवादी सिद्धान्त, विचार र राजनीतिबारे आलोचनात्मक अध्ययन, गहन विमर्श र व्यापक बहसलाई वाग्मतीमा बगाइसकेको राजनीतिक दलका लागिसमेत स्कुल विभाग प्रमुखमा लुँछाचुँडी हुनुचाहिँ धेरैका लागि टीठलाग्दो हुनसक्छ । 

बाढीमा माकःफुइँ राष्ट्रवाद

त्य ता के–के हुँदैछ, यता बाढी पसेरफेरि हामी दुःखीकै खायो मुटु–कलेजाहामी भयौं बेघरबार, हामी भयौं बेघरबारचरी लैजा समाचार, हामी भयौं बेघरबार !