राजेन्द्र महर्जन

राजेन्द्र महर्जनका लेखहरु :

ककसको पूजा–अर्चना गर्ने हो कमरेड ?

हामीकहाँ तेत्तीस कोटि देवता हुन्छन् । जताततै देवतालाई पूजा गर्दै हिँड्नुपर्ने, मान्छेलाई लात हान्दै हिँड्ने, ढुंगालाई पूजा गर्दै हिँड्ने संस्कार छ ।’ दसौं राष्ट्रिय विज्ञान दिवसमा पूर्वप्रधानमन्त्री तथा माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले कुनै नयाँ कुरा बोलेका थिएनन्, तर पनि पुरातनपन्थीहरूबाट उनको र उनका विचारको विरोधमा सामाजिक सञ्जालमा गालीगलौज ओकल्ने क्रम जारी छ ।

सरकारभन्दा सुदखोर ठूला !

कोही त बाँच्छन् अरूलाई लुटेरकोही त मर्छन् रिनैले थिचेर... हाम्रो नेपालमा कोहीको भने महलमा छ राजकोहीको भने सडकमा घरबार... हाम्रो नेपालमा

वामपन्थीभन्दा बेसी वामपन्थी

कम्युनिस्ट पार्टीहरूको संख्या, जनमत र प्रतिनिधित्व बेसी भएको नेपालमा प्रश्न उठेको छ- के हो वामपन्थ ? सडकदेखि सदनसम्म कम्युनिस्ट पार्टीहरूको प्रभुत्व भएको देशमा सवाल उठेको छ- को हो वामपन्थी ?

नामकरणको कुरूप राजनीति

झट्ट हेर्दा लाग्छ, ‘फ्याउरो बादी, सिँगाने कामी, कुत्ता बादी, कुकुर्नी कमिनी’ मा नाम र थर मात्र छन्, तर तिनमा नाम र जातसँगै घोर अपमानसमेत छ । जातकै कारण अपमान भोगिरहेका मानिसहरूका लागि त नामका आधारमा हेलाहोचो, उपेक्षा र अवहेलनासमेत छ ।

महाकवि मन्त्रीको भाषिक राष्ट्रवाद

राजा त्रिभुवनले २०११ वैशाखमा बनाएको दोस्रो सल्लाहकार सभामा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा दोस्रो पटक पनि सभासद् मनोनीत भएका थिए । संसद्को अधिकारसहित बनाइएको सभामा उनी सभासद् मात्रै होइन, विरोधी दलका नेतासमेत भएका थिए । १०६ सदस्यीय सभामा मधेशका सभासद्ले हिन्दीमा मत व्यक्त गर्न पाउनुपर्ने जिकिर गरे ।

स्वायत्तता खोजिरहेछन् मधेश र मधेशी

मधेसको यो भावरमा उसका कैयौँ गतिशील पाइलाउसकै प्रचण्ड रापले पग्लिरहेछउसले खेलाएको माटो, खेत र पानीमा जमेको–उसकै बाक्लो रगतलेउसको आँसुको इनारर दुःखका आहालहरुलाई सिमसार बनाइरहेको छयी रूखहरुमा बारम्बार काँपिरहने हृदयउसको होयो अनन्तसम्म फैलिएको सपनाको क्षितिजर सभ्यताको मैदान उसको होतर अहँ कहीं छैन उसको अनुहार ।- श्रवण मुकारुङ/ अनुहार खोजिरहेछ रामभरोस

प्रतिनिधित्व : सवालको कि अनुहारको ?

योमाटो तिम्रै हो तिमीले टेकेकोयो आकाश तिम्रै हो तिमीले ओढेकोपुर्खाले रोपेको तिमी फुल्दो हाँगातिमी आफ्नै घरमा आफैं बास नमाग– भूपाल राई

पहिचानको आन्दोलन गलत नै रहेछ ?

एक्काइसौं शताब्दीको एक दिनलोकतन्त्रको सादा ऐनाअगाडि उभिएकोरामभरोसलेअचानक ऐनाभरि देख्यो–आफूजस्तै अनुहार हराएका लाखौंलाखरामभरोसहरूरामभरोस उत्तेजित भयो !- श्रवण मुकारुङ/अनुहार खोजिरहेछ रामभरोस

स्थानीय सरकारलाई जनमुखी कसरी बनाउने ?

निर्वाचन हुँदैमा लोकतन्त्र लागू हुने होइन । कुनै बेला राजा पनि सयौं कुलीन पुरुष राजाहरूबाट निर्वाचित हुन्थे । राजा निर्वाचित हुने आदिम गणतन्त्रबाट राजतन्त्र निर्माण भएको इतिहास छ, जुन मूलतः अनिर्वाचित, अलोकतान्त्रिक र सामन्तवादी स्वरूपमा थियो । नेपालसहित दक्षिण एसियामा खास कुल–वंश, ज्येष्ठता र लैंगिक श्रेष्ठताका भाष्य–आधारमाथि टेक्दै राजतन्त्रले गणतन्त्रलाई विस्थापित गरेको थियो । 

विशिष्ट-वर्गीय लोकतन्त्रको अनुष्ठान

आवधिक निर्वाचनपिच्छे लोकतन्त्र परिष्कार हुँदै जानुपर्दछ । हामीकहाँ कुन क्षेत्रमा गुणस्तर बढ्यो ? राजनीतिक दलले के आधारमा कस्ता उम्मेदवार खडा गरे ? अन्धाधुन्ध खर्च तथा भोट बैंकमा के साँच्चै कमी भयो ? निर्वाचन आयोगले कतिसम्म नियमन गर्न सक्यो ?’ यी प्रश्न नेपालको ‘चुनावी लोकतन्त्र’ (इलेक्टोरल डेमोक्रेसी) चलाएका पूर्वसभामुख दमननाथ ढुंगानाले उठाएका हुन् ।