उषा थपलिया

प्याज चिन्तन

स्वस्थानीको महिमा गाउने दिन आउँदैछ । तर सोही धर्म अनुसार बर्जित प्याजको महिमा र चर्चा भने चार महिना बित्दा पनि सेलाएको छैन । केही महिनादेखि लगातार मूल्यवृद्धि हुँदै उच्च दरमा किनबेच भएका कारण प्याजको प्रसंग व्यापक बनेको हो । भदौ यताको ३ महिनामा साढे ३ सय प्रतिशतसम्म प्याजको भाउ बढेको देखिन्छ ।

चर्चाभित्रका विवश कमलाहरू

यतिबेला ११ वर्षीया बालिका कमला घिमिरे सामाजिक सञ्जालमा सर्वत्र छाएकी छन् । युट्युब च्यानलहरूले उनको दोहोरी गायन क्षमताका भिडियोहरू ‘अपलोड’ गरिरहेका छन् । स्थापित टेलिभिजन च्यानलका प्रख्यात लोकदोहोरी कार्यक्रमदेखि गाउँठाउँका खुल्ला कार्यक्रममा दोहोरी गाउन उनलाई भ्याई–नभ्याई छ ।

म त बोल्न थालें, तपाईं नि ?

एकदिन सफा टेम्पोमा यात्रा गर्दै थिएँ । शृङ्गारले धपक्क बलेकी यात्रारत एक आधुनिक युवती जंक फुड खाँदै थिइन् । खाएपछि कष्टसाथ झ्यालको सिसा पर सार्दै खाली खोल फुत्त सडकमा मिल्काइन् । टेम्पोमा खचाखच यात्रु थिए । कोही बोलेनन् । हेरेँ, उनको साथमा ठूलो व्याग थियो । मैले मुख फोरेँ, ‘बैनी ! यति ठूलो व्याग बोक्नुभएकै छ, खाली खोल व्यागको कुनातिर राखेको भए सडक फोहोर हुने थिएन नि ।’

मेरो उचाइ, मेरो गौरव

मेरो उचाइ पाँच फिटलाई केही नपुग  । तर उचाइ नपुगेको हिसाबले कहिल्यै सुर्ता छाएन  । किशोरावस्थाको उत्कर्षमा समेत उचाइका कारण ग्लानि महसुस भएन । जहिलेसुकै आफ्नो शारीरिक अवस्थाप्रति मग्न । कलेज पढ्दा विभिन्न उचाइका साथीहरू भेटिए । तीनजना केटीहरूबीचको दोस्ती बढी जम्यो ।

महिला र आर्थिक सशक्तीकरण

अर्थोर्पार्जनमा महिलाहरू अघि बढ्न थालेका छन् । कमाउनु घरायसी गर्जो टार्नु मात्र हैन, व्यक्तिलाई आत्मसम्मानको अनुभूति गराउने प्रमुख कडी पनि हो । नेपाली महिलामा अर्थोपार्जन र आत्मसम्मानको तह अभिवृद्धि हुनु नितान्त आवश्यक देखिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन–अनुसन्धानले पनि यही इंगित गर्छन् ।

उषा थपलियाका लेखहरु :

सार्वजनिक बसकी ती युवती

सार्वजनिक यातायातमा एक साँझ एक युवतीसँगैको सिटमा थिएँ म । कुराकानी हुँदा थाहा भयो— उनी सिंहदरबारमा जागिरे रहिछन् । साँझ त्रिचन्द्रमा स्नातकोत्तरको कक्षा लिएर साढे साततिर घर फर्कने रहिछन् । ग्रामीण विकास (आरडी) को पढाइ सजिलो के हुन्थ्यो ? त्यसमाथि बिहान भातभान्सा, दिउँसो जागिर र राति थकाइ ।

आमा : निरक्षर तर दूरदर्शी

मेरी आमा, जो दस वर्षकै उमेरमा पराई घर छिर्नुभयो  । अहिले आठ दशक उमेर पार भैसकेको छ, तैपनि आफ्नो जीवनमा आइपरेका कष्ट र संघर्षका कथा व्यक्त गर्दा एक अंश पनि तलमाथि हुँदैनन्, ती मूर्तिमा खोपिएको आकृतिझैं हृदयमै कुदिएका छन् ।

भान्छामा छोराछोरीलाई कसरी लोभ्याउने ?

पन्ध्र वर्ष पुग्नै लागेकी छोरीले यो वर्ष एसईई दिई । प्लेग्रुपदेखि १० कक्षासम्म करिब १२ वर्ष उसले स्कुलमा बिताइसकेकी छ । कहिलेकाहीं बाहेक हरेक दिन उसलाई घरबाटै खाजा बनाएर पठाइयो । सुरुमा बजारिया खानेकुराप्रतिको उसको लगाव अचाक्ली थियो ।

एकल आमाको आत्मसम्मान

नेपाली महिला संवैधानिक रूपमा अधिकारसम्पन्न हुँदै आएका छन्  । संविधानमा महिलाअधिकार प्रत्याभूति हेर्दा विकसित देशहरूलाई समेत नेपालले पछाडि पारेको छ  ।

सपना नदेखी राष्ट्र बन्दैन

‘सपना ती होइनन्, जो निद्रामा आउँछन्, सपना ती हुन्, जसले पूरा नभई सुत्न दिँदैनन् ।’ भारतका एघारौं राष्ट्रपति तथा प्रतिष्ठित वैज्ञानिक एपीजे अब्दुल कलामको भनाइ हो यो । हाम्रा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पनि राष्ट्र निर्माणका लागि आफ्ना सपना उजागर गरिरहेका छन् तर उनको सपनालाई बल पुर्‍याउनेभन्दा हावामा उडाउने प्रवृत्ति आमजनमानसमा बढी देखिन्छ ।