उषा थपलिया

उषा थपलियाका लेखहरु :

कम्युनिस्ट नेताका महिलाद्वेषी अभिव्यक्ति

भनिन्छ, हरेक व्यक्तिको बोलीबाट उसको मानसिकता र दृष्टिकोण अभिव्यक्त हुन्छ । अहिले नेपालका कम्युनिस्ट नेताहरूको अभिव्यक्ति सुन्दा लाग्छ, उनीहरूले दशकौंदेखि भन्दै आएको महिलामुक्ति र लैंगिक समानता दस्तावेजमा सजाउनका लागि मात्र हुन् । 

राजनीतिक दल र महिलावाद

अन्यायपूर्ण एवं विभेदकारी प्रणालीविरुद्धको एउटा विचारधारात्मक आन्दोलन हो महिलावाद, जसले राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक तथा पारिवारिक तहमा रहेको महिला–पुरुष विभेद अन्त्य गर्दै विश्वव्यापी रूपमा लैंगिक समतामूलक समाज स्थापना गर्ने लक्ष्य बोकेको छ । महिलालाई दोस्रो दर्जाको नागरिकका रूपमा व्यवहार गर्ने पितृसत्तात्मक सोच र समाजमा कायम असन्तुलित शक्ति संरचनाविरुद्ध लड्ने सशक्त हतियारका रूपमा महिलावाद अगाडि आएको हो ।

जसोजसो अमेरिका उसैउसै राष्ट्रसंघ

औपनिवेशिक अभीष्ट, धार्मिक कट्टरता, आणविक प्रतिस्पर्धा, भूमि विवाद तथा आफ्नो राजनीतिक–आर्थिक प्रणालीलाई विश्वव्यापी बनाउने लालसा आदिका कारण धेरै मुलुकबीच आपसी संघर्ष भैरहेको छ । शक्तिसम्पन्न राष्ट्रहरूले कमजोर राष्ट्रमाथि लाद्ने अत्याचार र आन्तरिक मामिलामा गरिने हस्तक्षेपले पनि समस्या उत्पन्न गरेको छ ।

आमाबाट सरेका बान्कीहरु 

खेतीपाती, वस्तुभाउ, आधा दर्जन सन्तानको लोलोपोतो र अनगिन्ती घरधन्दाले साँझ ओर्लिएसँगै थकाइले आमाको मुहार क्लान्त भइसक्थ्यो । बेलुकाको खानापछि बुबा गाउँ टहलिन निस्कनुहुन्थ्यो । सन्तानहरू छिँडीकै सुकुल/गुन्द्रीमा यत्रतत्र पल्टिन्थे/निदाउँथे । भाँडा माझ्न बस्नुभएकी आमा अत्यधिक थकाइले हजार बार झप्को लगाउनुहुन्थ्यो । उँग्दै भाँडा माझ्दा पोखिएको पानीले भुइँ आहाल बन्थ्यो ।

दुर्गाप्रसाद र दुर्गाप्रसादहरू

अपराध जतिसुकै जघन्य भए पनि अभियोग लागेको व्यक्तिले सुनुवाइको मौका तथा कानुनी प्रतिरक्षा लिन पाउने अधिकार प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्तले संरक्षण गरेको हुन्छ । न्यायका निम्ति अन्याय हुनबाट रोक्नु नै यस सिद्धान्तको मूलमर्म हो । निष्पक्षता र स्वच्छता कायम गर्ने प्रयोजनका लागि जसका विरुद्ध अभियोग वा दाबी पेस गरिन्छ, उसलाई आफ्नो दाबी/भनाइ तथा प्रमाण पेस गर्ने मौका दिन न्यायिक प्रणालीमा यो सिद्धान्त अपरिहार्य ठानिएको हो ।

फुटपरस्त दल र समाजवादको मृगतृष्णा

२००६ सालमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको गठन हुँदा राणा शासनविरोधी आन्दोलनको माहोल बन्दै थियो । कांग्रेसले आन्दोलनलाई अघि बढाउने घनीभूत तयारी गरिरहँदा भारतको कलकत्तामा मुलुकको जेठो कम्युनिस्ट पार्टी जन्मिएको थियो ।

कोरोनाकालमा मृत्यु संस्कार

मेरो चिनजानका ६५ वर्षीय व्यक्ति केहीअघि सामान्य रुघाखोकीले ग्रस्त भए । भाइरल सोचेर उनी घरमै आराम गरिरहेका थिए । परिवारलाई पनि अरू बेलाको जस्तो मौसम परिवर्तनको असर होला भन्ने लागेको थियो । ठूला लक्षण केही नभएकाले उनका क्रियाकलाप सामान्यै थिए ।

गरिब जहिल्यै गरिब

देशमा गरिबी अन्त्यका लागि छुट्टै मन्त्रालयदेखि विभिन्न संरचनासम्म छन्, गरिबी निवारण नीति छ अनि राज्यस्तरबाट अनेक योजना सञ्चालित छन् । तर लक्ष्यअनुसार प्रतिफल मिल्न सकेको छैन, न त तालुक संयन्त्रहरू नै जिम्मेवारी निर्वाहमा सफल देखिन्छन् ।

बढ्दो वर्गीय असमानता

लकडाउनयता वर्गीय असमानता सामाजिक धरातलबाट निकै माथि उक्लिएको छ । सतहमा त यो जहिल्यै थियो नै । तमाम समस्याबीच निम्न वर्गको पीडा अहिले सबैभन्दा पेचिलो बनेको छ । सञ्चित आम्दानी मनग्गे हुने वर्गका लागि लामो पर्व बिदा नै साबित भएको छ यो अवधि ।

सुष्मा समर्पित जीपी

नेपाली कांग्रेस पार्टी प्रमुखको हैसियतले ४ पटकसम्म देशको कार्यकारी प्रमुख बनेका पूर्व प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला हेर्दा रूखो, निरस र दम्भी देखिन्थे । तर उनको जीवनबारे खोतल्ने हो भने अनुमानभन्दा विपरीत तथ्य भेटिन्छ । अझ उनले आत्मसात् गरेको वैवाहिक जीवनलाई नियाल्दा उनको उचाइ जत्तिकै उच्च श्रद्धा जाग्छ ।