आहुति

‘यति’ को प्रगति

व्यावसायिक समूह ‘यति होल्डिङ्स’ र उसँग गाँसिएका कम्पनीहरूले राज्यको स्वामित्वमा रहेका विभिन्न स्थानका जमिन राज्यकै निकायहरूलाई प्रयोग गरी हत्याइरहेको खबर केही हप्तायता समाचारहरूमा छाइरहेको छ ।

'जसलाई दुखेको हो उसैले नबोली परिवर्तन हुँदैन'

काठमाडौंको सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरीमा कलाकार लवकान्त चौधरीको कला प्रदर्शनी ‘मासिन्या दस्तुर’ चलिरहेको छ । थारु जातिको इतिहास र विभेदमा केन्द्रीत रहेर गरिएका उनका कला सृजनाले धेरैको ध्यान पनि तानिरहेका छन् ।

नवीन भाष्य निर्माणार्थ

नेपालका दलित, महिला, जनजाति, मधेशी र मुस्लिम उत्पीडित समुदायको मुक्तिको राजनीतिक आन्दोलन आज अवरुद्ध छ । उनीहरूका आजसम्मका आन्दोलनहरूले समुदायका निम्ति झिनामसिना सुधारका नीति एवं संरचना प्राप्त गरे पनि आधारभूत मुक्तिको राजमार्ग प्राप्त गर्न सकेका छैनन् ।

नेपालमा वर्ग निर्माणको कथा

माछापुच्छ्रे हिमालले मात्रै पोखरा बनेजस्तो लाग्दैन । फेवातालभन्दा गहिरो लाहुर जानुपर्ने नेपालीहरुको कथाले पनि पोखरा बनायो । त्यो लाहुर जाने प्रथा नेपालको पुरानो जात व्यवस्था, जातीय उत्पीडनले बनाएको हो ।

मञ्चीय संस्कारको दिगमिग

थुप्रै पटक वाग्मती उपत्यका आसपासमा हिउँ पारेको गतसालको चिसो याम फागुन महिनासम्म पनि ताजै थियो । त्यसमध्ये फागुनको एक साँझ वाग्मती उपत्यकामा क्रियाशील सात वटा नाट्य समूहको आयोजनामा अन्तर्राट्रिय नाटक महोत्सव भएको थियो । काठमाडौं, पोखरा, जनकपुरदेखि झापासम्मका आजका युवा नाट्यकर्मीहरू र तिनको जुझारु मेहनतलाई देख्दा रातमा जाल खेल्न रमाउने जलाहारीको सम्झना नआई छाड्दैन ।

आहुतिका लेखहरु :

सीमा बहसका बहुआयाम

कश्मीर र लद्दाखको राजनीतिक हैसियत परिवर्तन गरेसँगै भारतले प्रकाशित गरेको आफ्नो राजनीतिक नक्सामा कालापानीदेखि लिम्पियाधुरासम्मको नेपाली भूभाग पारिएको देखिएपछि नेपाली जनतामा रहेको देशभक्तिको भावना फेरि एकपटक संसारले चाल पाउने गरी छताछुल्ल रूपमा सतहमा प्रकट हुनु नेपालको सार्वभौमसत्ता, क्षेत्रीय अखण्डता र स्वाभिमानका सन्दर्भमा निकै महत्त्वपूर्ण र सुखद विषय हो ।

चुनावी खालमा महिला

कुनै सार्वजनिक पदमा निर्वाचित पुरुषको असामयिक मृत्यु हुँदा खाली हुने पदमा उक्त व्यक्तिको श्रीमतीलाई निर्वाचनमा उम्मेदवार बनाउने चलन नेपाललगायत दक्षिण एसियाको राजनीतिमा एउटा प्रवृत्तिकै रूपमा व्यवहारकृत छ । मदन भण्डारीको मृत्युपछि वर्तमान राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको सक्रिय राजनीतिमा पदार्पण यही प्रवृत्तिको ज्वलन्त परिघटना थियो ।

सांस्कृतिक रूपान्तरणका भड्खारा

शारीरिक होस् या बौद्धिक, श्रम नै संस्कृतिको जननी मानिन्छ । खास प्रकृतिको श्रमबाट जन्मिन पुगेको संस्कृतिले फेरि आफैं नयाँ संस्कृतिलाई जन्म दिन थाल्छ । मानव जीवनमा निरन्तर यसरी प्रत्येक श्रमको नयाँ तरिकासँगै नयाँ संस्कृतिको पनि निरन्तर जन्म हुँदै जान्छ अनि पुरानो र जीवनको प्रगतिसँग मेल नखाने संस्कृति हराउँदै जान्छ ।

कम्युनिस्टहरूको धार्मिकीकरण

नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा दशकौंदेखि आदर्शवाद (आइडिअलिज्म) वा धर्मवादको विकल्पका रूपमा भौतिकवादको पक्षमा जुटेका, त्यसैमा आधारित राजनीतिका निम्ति अकल्पनीय कष्टहरूसमेत व्यहोरेका र भौतिकवादी दार्शनिक प्रणालीको व्याख्याता नेताका रूपमा चर्चितहरू त्यतिबेला नै क्रमश: धार्मिक वा धर्मसापेक्ष बन्दै गएको गज्जबको दृश्य प्रकट हुने गरेको छ, जतिबेला उनीहरू देशको परम्परागत सत्ताधारी पुँजीवादी राजनीतिको खेलाडी बन्ने मैदानमा उत्रिन थाल्दछन् ।

‘नारायणमान’ हरू अध्यक्ष भइरहन्छन्

हालसालै संघीय संसद्मा प्रत्यक्षतर्फबाट एक जना सांसद पुर्‍याउन सफल नेपाल मजदुर किसान पार्टीको महाधिवेशन सम्पन्न भयो । सो महाधिवेशनले सधैँझैँ आफ्ना अध्यक्ष नारायणमान बिजुक्छेलाई पुन: अध्यक्ष बनायो । केही महिनाअगाडि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मशाल) को पनि महाधिवेशन भएको थियो र त्यसले पनि आफ्ना सधैँभरिका महासचिव मोहनविक्रम सिंहलाई पुन: पार्टी महासचिव बनायो ।