भूपाल राई

भूपाल राईका लेखहरु :

कोलम्बस पाइला : रैथाने ज्ञानको अनन्त दु:ख

लाम्पिरा !हौ लाम्पिरा !एउटा लम्ब ककेसियन कदकोपुत्ला बनाऊअभ्यास गर धनुर्विद्याकोर, सधैंझैं यो वार्षिकीमा पनितारो हान फिरन्ते कोलम्बसलाई... !

नामको राजनीति

नामबारे यो लेखोट सुरु गर्नुअघि, चार कुरा घोषणा गरिहालूँ । एक, प्रकारान्तरले यो मेरो आफ्नै नामको पृष्ठभावमा निर्मित लेखोट हो । दुई, मेरो नाम मेरै लागि एक असम्मत नाम हो । तीन, मलाई लाग्दैन कि यो मेरो आनुवांशिकतालाई विम्बित गर्ने आफ्नै नाम हो । चार, न म यतिखेर मेरो नामलाई आत्मसात गरिरहेको छु न यसको अविच्छिन्नताबाट टाढा भाग्नै सकिरहेछु ।

‘आदिकवि’ कविते कामी र ‘राष्ट्रकवि’ सोतांगे जेठालाई सम्बोधन

म्याक्सिम गोर्कीले संस्कृतिमाथि दिएको परिभाषा कतै पढेपछि कवितालाई हेर्ने मेरो आँखामा दोस्रो चस्मा फेरिएको हो । उनी भन्छन्, ‘संस्कृति भनेको मानव श्रमद्वारा निर्मित दोस्रो प्रकृति हो ।’ पहिलो प्रकृति प्राकृतिक हो, जसलाई पृथ्वीका सारा जीवजन्तुले जस्ताको तस्तै उपभोग गर्छन् । प्रकृतिबाट प्राप्त आजीविकाका सारा कच्चा वस्तुलाई उनीहरू कच्चा अवस्थामै प्रयोग गर्छन् । तर, मान्छे मात्रै त्यस्तो जीव हो, जसले प्रकृतिलाई आफ्नै अनुकूलतामा ढाल्छन् ।

म महान् बन्‍न सक्दिनँ – रूपा !

रूपा सुनारले खेपेको जातीय विभेदको घटना प्रकाशमा आएपछि कवि भूपाल राईलाई बोध भयो– उनीभित्र पनि एउटा दमित घाउ कतै दुखिरहेको रै’छ । करिब ४५ वर्षअघि राईले भोगेको विभेद र त्यस विभेदको ‘ऐया’ माथिको एक टिप्पणी :