टीका भट्टराई

टीका भट्टराईका लेखहरु :

फोहोरबारे शिक्षा खोइ ?

नवनिर्वाचित नगरपालक बालेन शाहलाई फोहोरको थुप्रोले समाचारका थप सुर्खीमा चढायो । कसैलाई भिलेन पनि बनायो । सिसडोल र बन्चरेडाँडा शीर्ष खबरमा रहे तर यो नौलो विषय होइन । सम्भवतः मनपरि भूउपयोगपछिको जथाभावी फोहोर काठमाडौं मात्र होइन, सबै सहरी क्षेत्रको समस्या हो ।

नेताका क्षमताको प्रश्न

अनवर होजा मुसलमान थिए तर उनका अर्थोडक्स क्रिस्चियन मित्रहरू थिए । एक दिन उनी एक क्रिस्चियन मित्रसँग चेस खेल्न बसे । चेस खेल्नुअघि ती पादरी क्रस बनाउँदै ढोग्दै गर्थे । एक पटक होइन, होजाले तीनतीन पटक हारे । अनि होजाले सोधे, ‘तिमीले हरेक पटक क्रस बनाउँदै ढोग्दै गरेकाले बाजी मारेका हौ कि क्या हो ?’ पादरीले भने, ‘हो, त्यसैले हो । तर, क्रस बनाउनुभन्दा पहिला चेस खेल्नचाहिँ जान्नुपर्छ ।’

चुनाव आयो, शिक्षा आएन

शिक्षाको महत्त्वका बारेमा आजकल नेताहरूले भाषण पनि गर्न छाडेजस्तो छ । माओवादी पार्टीले ‘उज्यालो’ यात्राको कुरा गर्दा लागेको थियो—ए, शिक्षा यो पार्टीको चुनावी मुद्दा हुने भएछ कि क्या हो ! सैद्धान्तिक रूपमा र स्थानीय तहमा शिक्षा प्राथमिकतामा आउन सक्ने सम्भावना बाँकी रहे पनि कम से कम संसदीय सत्तामा रहेका दलहरूले शिक्षालाई आफ्नो प्रमुख मुद्दाका रूपमा प्रस्तुत गरेको देखिएको छैन ।

सरकार-शिक्षक सहमति : प्रतिगमनको पोको

हालसम्म शिक्षकहरू राजनीतिमा लाग्नुको नैतिक वैधता के थियो भने, उनीहरू देशमा राजनीतिक परिर्वतनका लागि लडे । हालै सम्बद्ध संगठनसहित शिक्षक महासंघ र मन्त्रीसहित शिक्षा मन्त्रालयका उच्च पदाधिकारीसँग भएको सहमतिले त्यो भाष्यको आयु सकिएको प्रमाणित गरेको छ ।

शैक्षिक प्रतिगमन र मन्त्रीको कार्यसूची

शिक्षा मन्त्रालयका उच्च पदाधिकारी मित्रहरू शिक्षाका विषयमा काम गर्ने असरकारी वा गैरनाफामूलक संस्था तथा व्यक्तिहरू नकारात्मक रहे र सरकार नभए उनीहरूको खेती नहुने बताउँछन् । यो कुरा सुन्दासुन्दै पनि हालसालै भएका दुई परिघटना सकारात्मकभन्दा निकै चिन्ताजनक खालका छन् । पहिलो त प्रचण्डले पार्टी बलियो बनाउन शिक्षकहरूलाई राजनीतिमा लाग्न गरेको आह्वान हो, जसले देशका लागि शिक्षाको आवश्यकता महसुस गर्ने सबैलाई चकित र रुष्ट बनाएको छ । देशको शिक्षा दलगत राजनीतिको गम्भीर सिकार भएको धेरैले महसुस गरेकै विषय हो ।

शैक्षिक संकट क्षेत्र

यो लेखन अभिभावकका दृष्टिले जसमा लक्षित गरिएको छ, सम्भवतः, उहाँहरूले पढ्न कमै पाउनुहुन्छ । नीतिनिर्माता तथा सञ्चारकर्मीहरूले मनन र कार्यान्वयन योग्य सम्झनुभयो भने केही फरक पार्ला । सत्ता जोगाउने कसरतमा त नाथे शिक्षाको के कुरा ! कुरा भइहाले पनि भए पनि हरेक तवरबाट शिक्षाका नाममा त्यसका वरिपरि हुने औपचारिक प्रक्रियाहरूको कुरा हुन्छ ।