गणेश राई

गणेश राईका लेखहरु :

तीन दर्जन किरात भाषा लेखन अब सिरिजङ्गा लिपिमा

लिम्बू भाषा तथा साहित्य लेखनमा समृद्ध किरात सिरिजङ्गा लिपि अबदेखि तीन दर्जनभन्दा बढी किरात भाषाहरू लेखनमा प्रयोग हुने भएको छ । किरात याक्थुङ चुम्लुङ, किरात याक्खा छुम्मा, सुनुवार सेवा समाज, किरात राई यायोक्खालगायत संस्था संवद्ध किरात समन्वय समितिले केही महिनाअघि ‘किरात सिरिजङ्गा लिपि समायोजनसम्बन्धी विज्ञ कार्यदल–२०७८’ गठन गरेको थियो । 

‘विश्वविद्यालयको संरचना नियन्त्रित रहेछ’

देशको जेठो त्रिभुवन विश्वविद्यालयको प्राध्यापक बन्नु चानचुने कुरा होइन । त्यसमा पनि एकैचोटि फास्ट ट्र्याकबाट ‘प्राध्यापक’ बन्नु प्राज्ञिक क्षेत्रका लागि ठूलो उपलब्धि ठानिन्छ । त्रिविले ६२ वर्षे इतिहासमा थोरै पटकमात्र त्यस्तो अवसर खुला गरेको छ । सीमितले फास्ट ट्र्याकबाट सहप्राध्यापक र प्राध्यापक बन्ने मौका पाएका छन् । 

किरात येले संवत्‌को नयाँ वर्ष

माघ १ गते किरात येले संवत्‌को नयाँ वर्ष हो । किरात येले संवत्‌लाई विभिन्न किराती भाषाहरूमा येले तङ्बे, येले दोङ, येले दुङ, येले थोचे भन्दछन् । यो संवत् संघीय नेपाल प्रदेश–१ मा बसोबास गर्ने जातजातिको साझा संवत् हो । यो नयाँ वर्ष माघे संक्रान्ति अर्थात् माघीकै दिन सुरु हुन्छ ।

मापदण्डविपरीत इन्जिनियरिङ कलेज

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको सम्बन्धनसम्बन्धी नियमावली, २०७३ मा एकै प्रकृति र विषयका क्याम्पस वा कलेजको दूरी कम्तीमा तीन किलोमिटर हुनुपर्ने उल्लेख छ । तर त्रिवि इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान (आईओई) र पुल्चोक क्याम्पस आसपासमै सम्बन्धनका थुप्रै कलेज सञ्चालित छन् ।

जनगणनाको प्रारम्भिक नतिजा तीन महिनाभित्र

राष्ट्रिय जनगणनाको फाराम केन्द्रीय तथ्यांक विभागको गोदाममा आइपुगेको छ । शुक्रबार दिउँसोसम्ममा २८ जिल्लाबाट फाराम संकलन भएको विभागले जनाएको छ । संकलित फारामलाई कुपन्डोलस्थित विभागको गोदाममा राखिएको छ । १२ औं जनगणना दुई चरणमा मंसिर ९ मा सम्पन्न भएको थियो । पहिलो चरणमा लिइएको ‘घर तथा घरपरिवार सूचीकरण’ र दोस्रो चरणको ‘मुख्य प्रश्नावली’ फाराम संकलन गरिएको हो ।

देशभरबाट जनगणनाको फाराम धमाधम केन्द्रमा

यही मंसिर ९ गते सम्पन्न १२औं राष्ट्रिय जनगणनाको फाराम केन्द्रीय तथ्यांक विभागको गोदाममा ल्याइएको छ । शुक्रबार दिउँसोसम्म २८ जिल्लाबाट संकलन भएको विभागले जनाएको छ ।

९ महिनादेखि नतिजा कुर्दै १६ हजार विद्यार्थी

त्रिभुवन विश्वविद्यालय नियमावलीअनुसार परीक्षा सकिएको तीन महिनाभित्र नतिजा प्रकाशन गर्नुपर्छ तर २०७७ फागुनमा सम्पन्न परीक्षाको नतिजा ९ महिना बित्दा पनि आएको छैन । परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले मानविकी संकायतर्फ स्नातकोत्तर तह जनप्रशासन र राजनीतिशास्त्र तथा व्यवस्थापनतर्फ एमबीएस परीक्षाको नतिजा प्रकाशनमा ढिलाइ गर्दा १६ हजारभन्दा बढी विद्यार्थी प्रभावित भएका छन् ।

बौद्धिक चोरी गर्ने १० जनाको विद्यावारिधि अमान्य

बौद्धिक चोरी प्रमाणित भएपछि समकक्षताका लागि पेस गरिएका १० जनाको विद्यावारिधि शोधपत्र त्रिभुवन विश्वविद्यालयले अस्वीकृत गरेको छ । त्रिवि केन्द्रीय पुस्तकालयमा करिब चार महिनाअघि ‘एन्टी प्लेजरिजम सफ्टवेयर मेसिन’ (बौद्धिक चोरी जाँच्ने यन्त्र) जडान भएयता पहिलो पटक विद्यावारिधि शोधपत्रमा बौद्धिक चोरी पुष्टि भएको हो । 

घरमूली नभेट्दा विवरण लिनै सकस

सरकारले १२ औं राष्ट्रिय जनगणना सहज रूपमा भइरहेको दाबी गरिरहँदा सहरी क्षेत्रमा खटिएका गणकले भने जनगणनाको महत्त्व बुझाउनै गाह्रो भइरहेको बताएका छन् । घरपरिवारको मूली नभेटिँदा सही सूचना पाउन गाह्रो हुनेजस्ता समस्या देखिएको उनीहरूको भनाइ छ ।