गणेश राई

पूर्णसाक्षर हुनमा काठमाडौं पछाडि

बत्तीमुनि अँध्यारो भनेझैं वाग्मती प्रदेशको काठमाडौं पूर्णसाक्षर जिल्ला घोषणा हुन सकेको छैन । प्रदेशका १३ मध्ये ११ जिल्ला पूर्णसाक्षर घोषणा भइसकेका छन् । काभ्रेपलाञ्चोक बुधबार पूर्णसाक्षर जिल्ला घोषणा हुँदै छ ।तर मुलुकको सबभन्दा धेरै जनसंख्या रहेको काठमाडौं महानगरपालिका पूर्णसाक्षर महानगर बन्न सकेको छैन । 

६२ जिल्लाका विद्यार्थी एउटै विद्यालयमा

ललितपुरमा १८६ सामुदायिक विद्यालय छन् । तीमध्ये विद्यार्थी अभावमा आधा दर्जन प्राथमिक तहका विद्यालय अर्कामा गाभिसकिएको छ । सबैभन्दा धेरै विद्यार्थी र उत्कृष्ट नतिजा ल्याउने आदर्श सौल युवक माविले भने आइतबार ५० औं वार्षिकोत्सव मनाएको छ । 

संवैधानिक आयोगहरूले चाँडै पूर्णता पाउँछन् : मन्त्री त्रिपाठी

संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री हृदयश त्रिपाठीले संवैधानिक आयोगहरूले चाँडै पूर्णता पाउने बताएका छन् । मन्त्री त्रिपाठीले सरकार मातहत आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानको १९औं स्थापना दिवसलाई सम्बोधन गर्दै शनिबार उक्त विचार व्यक्त गरेका हुन् । 

रानाथारु छुट्टै आदिवासीका रुपमा सूचीकृत

मन्त्रिपरिषद्ले रानाथारुलाई छुट्टै आदिवासीका रुपमा सूचीकृत गर्ने निर्णय गरेको छ । सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाले माघ २० गते भएको मन्त्रिपरिषद्को निर्णय सार्वजनिक गर्दै बिहीबार उक्त जानकारी दिएका हुन् । ‘रानाथारु समुदायलाई अलग्गै आदिवासी जनजातिका रुपमा सूचीकृत गरिएको छ,’ विज्ञप्तिको १३ औं बुँदामा उल्लेख छ । 

थर उस्तै जाति बेग्लै

प्रसिद्ध मानवशास्त्री डोरबहादुर विष्ट जातले खस क्षत्री थिए । मुस्ताङका पूर्वराजा जिग्मे परवल विष्ट भोटे थिए । पूर्वप्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्ट बाहुन थिए । तत्कालीन माओवादीका नेता तथा पूर्वमन्त्री लोकेन्द्र विष्ट मगर हुन् । थर एउटै भए पनि यी चार व्यक्ति फरक जात र जातिका हुन् ।

गणेश राईका लेखहरु :

समावेशी आयोगले ‘खस आर्य’ थरकाे सूची बनाउँदै

प्रसिद्ध मानवशास्त्री डोरबहादुर विष्ट जातले खस क्षत्री थिए । मुस्ताङका पूर्वराजा जिग्मे परवल विष्ट भोटे थिए । पूर्वप्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्ट बाहुन थिए । तत्कालीन माओवादीका नेता तथा पूर्वमन्त्री लोकेन्द्र विष्ट मगर हुन् । थर एउटै भए पनि यी चार व्यक्ति फरक जात र जातिका हुन् ।

यस्तो बन्‍नेछ राष्ट्रिय पुस्तकालय

भवनको सतहमुनि दुई तला । व्यवस्थित पार्किङ । सतहमाथि पाँच तला र हरेक तलामा फरक–फरक विषयका अध्ययनकक्ष । अपांगता, बालबालिका, र ज्येष्ठ नागरिकअनुकूल । अब बन्ने राष्ट्रिय पुस्तकालयको डिजाइन हो यो । भूकम्पपछि बोरामा सीमित हरिहरभवनको राष्ट्रिय पुस्तकालय भवन जमलमा बन्ने भएको छ ।

नमुना जनगणनामै समेटिँदै यौनिक तथा अल्पसंख्यक

आगामी चैत ९ देखि २३ गतेसम्म हुने नमुना जनगणनामा यौनिक तथा अल्पसंख्यक समुदायलाई पनि समेटिने भएको छ । केन्द्रीय तथ्यांक विभागले घर तथा परिवार सूचीकरण फाराममा पुरुष र महिलासँगै अन्य यौनिक तथा लैंगिक भनी उल्लेख गरेको छ । लैंगिक अल्पसंख्यकको माग सम्बोधन गर्दै प्रश्नावली फाराम सच्याइएको हो ।

राष्ट्रिय पुस्तकालयलाई राष्ट्रिय गौरव आयोजना : शिक्षामन्त्री

राष्ट्रिय पुस्तकालयका निम्ति अत्याधुनिक सुविधा सम्पन्न, प्रविधिमैत्री, अन्तर्राष्ट्रियस्तरको भवन बन्ने भएको छ । त्यसनिम्ति शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार पारेको छ । शिक्षामन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले राष्ट्रिय पुस्तकालयलाई राष्ट्रिय गौरव आयोजनाका रूपमा अघि बढाएको बताएका छन् ।

त्रिविको नतिजा प्रकाशन लम्बियाे

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको प्रतिबद्धता छ– कुनै पनि संकाय र तहका परीक्षाको नतिजा तीन महिनाभित्र सार्वजनिक गर्ने । तर त्रिविको परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले ६ महिना बित्नै लाग्दासम्म बीबीएस तेस्रो वर्षको परीक्षाको नतिजा प्रकाशन गर्न सकेको छैन ।