गणेश राई

गणेश राईका लेखहरु :

कूटनीतिक नियोगमा पहिलोपटक ‘ई–सेन्सस’

केन्द्रीय तथ्यांक विभागले पहिलोपटक विदेशस्थित ४० कूटनीतिक नियोगमा ‘ई–सेन्सस’ (अनलाइनबाट जनगणना) गर्ने भएको छ । त्यसका निम्ति प्रत्येक नियोगमा एक कर्मचारीलाई सम्पर्क व्यक्ति तोकिनेछ । 

पहिलोपटक अनलाइनबाट जनगणना गरिँदै

केन्द्रीय तथ्यांक विभागले पहिलो पटक विदेशस्थित ४० कूटनीतिक नियोगमा ‘ई–सेन्सस’ (अनलाइनबाट जनगणना) लिने भएको छ । त्यसनिम्ति प्रत्येक नियोगमा एक जना कर्मचारी सम्पर्क व्यक्ति तोकेको छ । 

त्रिविको जग्गा चौतर्फी अतिक्रमण

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको कीर्तिपुरस्थित केन्द्रीय कार्यालय १५४.७७ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । तर, त्रिविले आफ्नो स्वामित्वमा रहेको जग्गा सम्हाल्न नसक्दा एकतिहाइ क्षेत्रफल अतिक्रमणमा परेको छ । पछिल्लो पटक त्रिविको बल्खु पश्चिम–उत्तर हातामा काठमाडौं–हेटौंडा गुड्ने ‘बल्खु संयुक्त सुमो पार्क’ बनेको छ ।

‘आदिवासी जनजातिको समानुपातिक प्रतिनिधित्वका लागि संविधान संशोधन आवश्यक’

आदिवासी जनजाति आयोगले राजदूत सिफारिसलगायत राज्यको सबै अंगमा जनजातिको समानुपाति प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्न संविधान संशोधन हुनुपर्ने बताएको छ । आयोगले बुधबार राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई पहिलो वार्षिक प्रतिवेदन बुझाउँदै उक्त सुझाव पेस गरेको हो । 

जनगणनामा आफैं छुट्दा...

राष्ट्रिय जनगणना भनेको राज्यको सबैभन्दा धेरै स्रोत खर्च गरेर दस–दस वर्षमा देशभरि एकसाथ सम्पन्न गरिने महाअभियान हो । सामान्य बुझाइअनुसार देशभित्र बसोबास गर्ने नागरिक (महिला, पुरुष तथा अन्य लिंगी)को संख्या टिपोट गर्ने काम हो । तथ्यांक ऐनअनुसार ‘जनगणना भन्नाले देशभर अक्सर बसोबास गर्ने सम्पूर्ण व्यक्तिको निश्चित समय अवधिभित्र गणना गरी व्यक्तिगत तथा पारिवारिक विवरणसँग सम्बन्धित तथ्यांक संकलन गर्ने कार्य’ भन्ने बुझिन्छ । 

लिपुलेकमा भएन घरपरिवार सूचीकरण

राष्ट्रिय जनगणनाका लागि सुरपरिवेक्षण पठाउनै आनाकानी गर्दा मुलुकको नयाँ ‘चुच्चे नक्सा’ मा परेका महाकाली पारिको कालापानी, लिपुलेक क्षेत्रमा घर तथा घरपरिवार सूचीकरण हुन सकेन । पहिलो चरणको सूचीकरणका लागि उक्त क्षेत्रमा जान नेपालबाटै बाटो नभएको र भारतको बाटो भएर जानका लागि सरकारले नअह्राएको भन्दै जिल्ला तथ्यांक कार्यालयले सुपरिवेक्षक नै पठाएन ।

त्रिविमा ‘सुशासन तथा भ्रष्टाचार निवारण अध्ययन’ सुरु

त्रिभुवन विश्वविद्यालयले स्नातकोत्तर तहमा ‘सुशासन तथा भ्रष्टाचार निवारण अध्ययन’ (गभर्नेन्स एन्ड एन्टिकरप्सन स्टडिज) विषयको पठनपाठन सुरु गरेको छ । यो विषय विश्वविद्यालय तहमा अध्यापन गरिएको विश्वमै पहिलो भएको त्रिविले दाबी गरेको छ । यसअघि घानाको एक इन्स्टिच्युटले मात्र यो विषय अध्यापन गराउँदै आएको जनाइएको छ ।

राउटेमाथि बढ्दै लगानी, घट्दै जनसंख्या

भदौ तेस्रो साता जनजाति प्रतिष्ठानले सुर्खेतको बोटेचौरमा बसिरहेका राउटे समुदायलाई १ लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबरको खाद्यान्न, लत्ताकपडा वितरण गर्‍यो । राहत वितरणमा स्थानीय जनप्रतिनिधिदेखि प्रहरी प्रशासनको उपस्थिति थियो । प्रतिष्ठान पुग्नुअघि भदौ १३ गते राष्ट्रिय समावेशी आयोगका अध्यक्ष डा. रामकृष्ण तिमल्सिना नेतृत्वको टोलीले सुर्खेतको गुर्भाकोट नगरपालिकामा रहेको राउटे बस्तीको अनुगमन गर्‍यो । यो अनुगमनमा पनि प्रदेश सरकारका प्रतिनिधिदेखि स्थानीय तहका निर्वाचित अधिकारीसहितको टोली थियो ।

खेतबारी र चरन छिचोल्दै गणक

झापाका सुपरिवेक्षक उज्ज्वल प्रकाश खतिवडाले शुक्रबार बिहान गौरीगन्ज–२ तल्लो लालमाटी नेपाल र भारत सीमानामै पुगेर जनगणनाको पहिलो लगत भरेका छन् । महत्त्वपूर्ण सीमास्तम्भ ‘नेपाल १४०/१५’ छेउमै बसेर फोटो खिचाएका छन् ।