गणेश राई

गणेश राईका लेखहरु :

प्रतिनिधिसभा प्रत्यक्षमा खस-आर्यको वर्चस्व

प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ विजयी सांसदमा खस–आर्य समुदायको वर्चस्व रहेको छ । जनसंख्यामा ४ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको मुस्लिम समुदायको प्रतिनिधित्व भने शून्य छ । हिमाली भेगका शेर्पा जातिको पनि प्रतिनिधित्व हुन सकेको छैन ।

संवैधानिक आयोग : बजेट न कार्यक्रम

भाषा आयोगमा पाँच सदस्य थपिएको पाँच महिना भयो । तर, ती सदस्यले कार्यकक्ष मात्रै होइन, सेवासुविधासमेत पाएका छैनन् । ‘साउन ४ गते शपथ लिँदा त साँच्चै जिम्मेवार पद सम्हाल्न पुगेका छौं भन्ने लागेको थियो,’ एक सदस्यले भने, ‘तर, नयाँ सदस्यको निम्ति बजेट रहेनछ । के कति सेवा सुविधा पाउँछौं भन्नेसमेत थाहा पाउन सकेका छैनौं ।’ 

अहिलेसम्म अपेक्षा गरेअनुसार मतदान भएको छैन : पूर्वप्रधानन्यायाधीश कार्की

पूर्वप्रधानन्यायधीश सुशीला कार्कीले निर्वाचनमा अपेक्षा गरेअनुसार मतदान हुन नसकेको बताएकी छिन् । ‘हामी अहिले बिहानको समयमा ललितपुरको गाउँ क्षेत्र पर्यवेक्षण गरेर पाटक दरबार क्षेत्र आइपुगेका छौं,’ निर्वाचन अवलोकन तथा पर्यवेक्षणमा रहेकी कार्कीले कान्तिपुरसित भनिन्, ‘बिहानको समयमा मतदान कम भएको पाएका छौं । दुई–तीन सयको हाराहारीमा मात्र मत खसेका छन् । दिउँसो मतदाता बढ्न सक्ने अनुमान छ ।’ 

बलबहादुर राईले लडेको २०१५ सालको त्यो आमचुनाव 

प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको निर्वाचन तीन दिनमात्र बाँकी छ । मंसिर ४ गतेको चुनावलाई ‘लोकतान्त्रिक उत्सव’का रूपमा सम्पन्न गर्न राजनीतिक दलका र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू घरदैलो, आमसभाको मैझारो गर्दैछन् । 

भुसाल र खड्कालाई चुनौती दिँदै कार्की

आमचुनाव आउन ९ दिन मात्रै बाँकी छ । ललितपुर महानगरपालिका–१४ नखिपोटकी ७० वर्षीया मनमाया सञ्जेलले भने कसलाई भोट दिने निर्णय गरिसकेकी छैनन् । ‘धारोमा पानी ल्याउँछौं भनेर भोट माग्न आए तर जिताएपछि नेता फर्केर आएनन्, पानी पनि आएन,’ उनले भनिन्, ‘महिनामा दुई ट्यांकर पानी किनेर खानुपरेको छ ।’ योपालि भोट दिने कि नदिने भन्ने अन्योलमा रहेको उनले बताइन् । 

भाषाशास्त्री राईको नयाँ कृति

भाषावैज्ञानिक नोवलकिशोर राईको ‘बान्तावा भाषाको वर्णनात्मक अध्ययन’ (ए डिस्क्रिप्टिभव स्टडी अफ बान्तावा) प्रकाशित भएको छ । पुस्तक त्रिभुवन विश्वविद्यालय नेपाल र एसियाली अध्ययन केन्द्र (सिनास)ले प्रकाशित गरेको हो । किरात राई जातिभित्र २६ वटा भाषा छन् । त्यसमध्ये बान्तावा भाषा एक हो । 

ललितपुर-१ मा पुरानै प्रतिस्पर्धी

आगामी मंसिर ४ मा तोकिएको आमनिर्वाचनमा प्रतिनिधिसभातर्फ ललितपुर–१ बाट ११ दलका ११ जना र १० जना स्वतन्त्र उम्मेदवार चुनावी मैदानमा छन् । जसमध्ये सत्तारूढ गठबन्धनबाट कांग्रेसका उम्मेदवार उदयशमशेर राणा र एमालेका नवराज सिलवाल प्रमुख प्रतिस्पर्धी हुन् ।

सवा २ लाख विद्यार्थीको भविष्यमाथि त्रिविको खेलबाड

भोजपुरकी युङनुमा राईले बीबीएस प्रथम वर्षको परीक्षा दिएर बसेको १५ महिना पुग्यो । नियमित तालिका लागू भएको भए यतिखेर उनी तेस्रो वर्ष पढ्ने सुरसारमा हुन्थिन् । तर, पहिलो वर्षकै नतिजा प्रकाशन भएको छैन ।

वृद्ध घरभेटी

जिज्ञासुलाई ‘म काठमाडौंमा बस्छु’ भन्दै आएको पनि ३२ वर्ष भयो । कान्तिपुर दैनिकमा आबद्ध भएकै २२ वर्ष पुग्यो । कहिलेकाहिँ समय कता गायब भयो झैं पनि लाग्छ । गायब भएकै भने होइन, समयको वेगसँग आफ्नो तालमेल नमिलेको हुन सक्छ । 

न्युजिल्यान्ड पुग्ने पहिलो नेपाली

न्युजिल्यान्ड पुग्ने पहिलो नेपाली थिए, संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी । उनी सन् १९५३ जुन ४ मा न्युजिल्यान्ड पुगेका थिए । संयोग त्यतिखेरै जुर्‍यो जतिखेर न्युजिल्यान्डकै नागरिक सर एडमन्ड हिलारी र नेपालका तेन्जिङ नोर्गे शेर्पाले विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा (माउन्ट एभरेस्ट) को सफल आरोहण गरेका थिए । त्यो समाचारले न्युजिल्यान्डका सञ्चारमाध्यमहरू तताएको थियो ।