गोपाल खनाल

गोपाल खनालका लेखहरु :

बाली वार्ताद्वारा स्थापित शान्तिमार्ग

बेइजिङ र वासिङ्टनबीचको ‘शीतयुद्ध’ ले तेस्रो विश्वयुद्ध निम्त्याउने अतिशयोक्तिपूर्ण प्रचार भइरहेका बेला चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनबीच कात्तिक २८ मा इन्डोनेसियाको बालीमा तीन घण्टा बाह्र मिनेट लामो बैठक भयो ।

प्राथमिकतामा छिमेकी, संवादमा सीमा

आम निर्वाचन–२०७९ नजिकिँदै गर्दा प्रमुख राजनीतिक दलहरूले घोषणापत्र जारी गरेका छन् । विगतमा घोषणापत्र कार्यान्वयनप्रति दलहरू गम्भीर नदेखिँदा, ती परम्परा धान्ने र चुनावी कर्मकाण्ड सिध्याउने अर्थमा ल्याइएका हुन् भन्ने नकारात्मक सन्देश प्रवाह भएको छ । फेरि, दलहरूले गरेका सबै घोषणा कार्यान्वयन हुन्छन् भन्ने पनि छैन । 

एमाले राजनीति कता ?

भीम रावल र घनश्याम भुसालले एमालेबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यको टिकट नपाएको मुद्दा निर्वाचन–२०७९ पूर्वको सम्भवतः एउटा प्रमुख मुद्दा बन्यो, बनिरहेको छ ।

नेपाली अपेक्षा : चिनियाँ उदारता

चिनियाँ जनकंग्रेसका अध्यक्ष ली चान्सु चारदिने (२०७९ भदौ २७–३०) नेपाल भ्रमण सकेर दक्षिण कोरिया हुँदै बेइजिङ फर्किएका छन् । पाँच महिनाबीच चीनबाट भएको यो तेस्रो उच्चस्तरीय भ्रमण हो ।

छिमेकी उँभोतिर, हामी उँधोतिर

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भारतको ७६ औं स्वतन्त्रता दिवसलाई लाल किलाबाट साउन ३० (१५ अगस्ट) मा सम्बोधन गर्दा केही महत्त्वपूर्ण घोषणा गरे ।

शान्तिक्षेत्र प्रस्तावको सान्दर्भिकता र पूर्वसर्त

आफ्ना रणनीतिक स्वार्थपूर्तिका लागि नेपालको संवेदनशील भूराजनीतिक अवस्थितिलाई दुरुपयोग गर्ने शक्तिराष्ट्रको प्रवृत्ति देखिँदै छ । र, दुर्भाग्य त्यसको सहयोगी सत्ताको मूल नेतृत्व देखिँदै छ । सत्ताभित्र र बाहिरको एउटा पंक्ति सम्भावित भूराजनीतिक दुष्परिणामबाट त्रसित छ । त्यही त्रासले नेपाललाई शान्तिक्षेत्र बनाउनुपर्छ भन्ने बहस पुनः प्रारम्भ गर्दै छ ।

मदनलाई कसरी सम्झिने ?

मदन भण्डारीलाई एमालेका तत्कालीन महासचिव भनेर सम्झँदा आदर्श नेताको चरित्र हावी हुन्छ, सिद्धान्त र व्यवहार दुवै कोणमा । जब मदनलाई जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) का प्रणेता मानिन्छ, उनको बढी सैद्धान्तिक, यथार्थवादी दार्शनिक, उदार व्यावहारिक चरित्र सामुन्नेमा आउँछ । त्यसो त, महासचिव र सिद्धान्तकार मदनलाई पारदर्शी पातलो सीमाले मात्र विभाजित गरेको छ ।

कम्युनिस्टमार्फत कम्युनिस्टमाथि प्रहार

स्थानीय तहको निर्वाचन परिणाम हेर्दा नेपाली कांग्रेस नेतृत्वको पाँचदलीय सत्तारूढ गठबन्धन सफल भएको छ । मंसिरमा हुने संघ र प्रदेश निर्वाचनमा हैसियतभन्दा बढी हिस्सा प्राप्त गर्न केही नेताले परिणामलाई मोलमोलाइको हतियार बनाएका मात्र हुन् ।

रणनीतिक चीन : बीआरआईपछि अब जीएसआई

चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले २०७९ वैशाख ८ (२४ अप्रिल २०२२) मा बोआओ फोरमलाई भर्चुअल सम्बोधन गर्दै विश्वसुरक्षाका लागि एउटा नयाँ प्रस्ताव राखे । अमेरिका लगायतका पश्चिमा शक्तिद्वारा शीतयुद्धको मनोवैज्ञानिक अवस्था र मानसिकता निर्माण गर्न खोजिएकामा त्यसलाई अन्त्य गर्ने उद्देश्य आफ्नो सुरक्षा प्रस्तावको रहेको उनले सूचित गरे । आफ्नो प्रस्तावलाई उनले ग्लोबल सेक्युरिटी इनिसिएटिभ (जीएसआई) नाम दिएका छन् । 

भारत भ्रमणमा देउवा-नीति

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा भारतको औपचारिक भ्रमण सकी चैत २० मा स्वदेश फिर्ता भए । चैत ११ देखि २० सम्म देउवाले उत्तरका उच्च अधिकारीलाई काठमाडौंमा स्वागत गर्नदेखि दक्षिणको आतिथ्य ग्रहण र क्षेत्रीय मञ्चमा सम्बोधन गर्नसम्म भ्याए । अर्थात्, प्रधानमन्त्री देउवाका दस दिन कूटनीतिक व्यस्तताका दिन रहे ।