हरि रोका

हरि रोकाका लेखहरु :

ओली सरकारको असफलताको जग

सरकार त साह्रै निकम्मा देखियो नि !’ भन्छन् अचेल सर्वसाधारण । ओली सरकारबारे यी प्रतिक्रिया चिर्न सक्ने ल्याकत नेकपाको समग्र ‘र्‍यांक एन्ड फायल’ मा देखिन्न । कतिपय नेता त साधारणजनसँगै सार मिलाइरहेका भेटिन्छन् ।

कम्युनिस्ट आन्दोलनको समीक्षा

विभिन्न कोणबाट कम्युनिस्ट आन्दोलनमाथि विमर्श सुरु भएको छ, जसको स्वागत गर्नैपर्छ । मुलुकमा कम्युनिस्टका नाममा स्पष्ट बहुमत प्राप्त गरेर खड्गप्रसाद ओली नेतृत्वको सरकार सत्तासीन छ । र, अढाई वर्षदेखि आम जनताले कम्युनिस्ट सत्ताको आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक, सांस्कृतिक आदि नीति तथा कार्यान्वयन अवलोकन गरिरहेका छन् ।

कम्युनिस्ट हाइपोथेसिस र सत्तारूढ नेकपा

राजनीतिक सत्ताबारे लेनिनको एउटा भनाइ छ, ‘राज्यशक्ति हासिल गरेपछि कसले, कसका लागि, के गर्छ ?’ अर्थात्, राज्यको बागडोर सम्हालेपछि सरकारले कोसँग छलफल र बहस गरेर, कुन वर्गको सामाजिक जीवनस्तर वा हैसियत उकास्न कस्ता योजना र कार्यान्वयनका लागि कस्ता संस्थाहरू निर्माण गर्‍यो ?

जलवायु परिवर्तनसँगै बढ्दो प्राकृतिक प्रकोप

'हररात सपनीमा ऐठन हुन्छ,गाउँमा सायद पहिरो गयो कि...' गाउँबाट सहर पसेका लाखौंलाख युवालाई झकझकाउने र साँच्चिकै ऐठन पार्ने गीत हो यो । मेरा मित्र विप्लव प्रतीकले लेखेको र आदरणीय दाइ दीप श्रेष्ठले गाउनुभएको यो अजर–अमर गीत मैले पहिलोपटक जेलमा सुनेको थिएँ, जसले मेरो मनमस्तिष्क हुँडलेको थियो ।

आम बेरोजगारीले निम्त्याउने राष्ट्रिय संकट

एक वर्षअघि (२८ अप्रिल २०१९) केन्द्रीय तथ्यांक विभागले नेपाल लेबर फोर्स सर्भे (२०१८–१९) प्रकाशमा ल्यायो, जसले नेपालमा ११.४ प्रतिशतको दरमा श्रमशक्ति बेरोजगार रहेको देखायो । यो घरधुरी सर्भे नभएर स्याम्पल सर्भे थियो ।

वाम आन्दोलन : संघर्ष कि विसर्जन ?

नेपालको वाम आन्दोलनको मूलधारले आफ्नो स्थापनाकालदेखि लोकतन्त्र (जनवाद), राष्ट्रियता र सामाजिक न्यायको झन्डा उचाल्दै आयो । यी तीन विषयबीच अन्योन्याश्रित सम्बन्ध भएकैले नेपाली वामपन्थी आन्दोलन चिनियाँ वा रुसी मोडलसँग प्रत्यक्ष जोडिएन ।

बजेटको विश्वसनीयता

अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले बजेटको अन्तिम उद्देश्य ‘सामाजिक, आर्थिक र भौतिक पूर्वाधार विकासमार्फत उत्थानशील, समुन्नत, स्वाधीन, समृद्ध एवम् समाजवाद-उन्मुख अर्थतन्त्र निर्माण गर्दै जाने’ रहेको बताउँदै ७ प्रतिशत हाराहारी आर्थिक वृद्धि हुने (बुँदा नम्बर ३३९) प्रक्षेपण गरेका छन् ।

अर्थतन्त्रको पुनःसंरचना किन आवश्यक छ ?

महामारीका कारण सारा विश्वमा वित्तीय संकुचन भइरहेको, यातायात र व्यापार अत्यन्त न्यून भएको, करोडौं मानिस बेरोजगार बनेको, वस्तु तथा सेवाको उपभोग क्षमता अत्यन्त न्यून हुन गई समष्टिगत माग (एग्रिगेट डिमान्ड) घटेर विश्व अर्थतन्त्र नै अर्को बृहत् मन्दीको चपेटामा छटपटाइरहेको छ ।

अहमत्याइँको अन्तिम चलखेल

प्रधानमन्त्री खड्गप्रसाद ओलीको सरकार यति बेला आन्तरिक राजनीतिक संकटबाट गुज्रिरहेको छ । झन्डै अढाई वर्षअघि ओलीले दोस्रो पारी (इनिङ) को सानदार यात्रा सुरु गरेका थिए । २०७२ मा भारतद्वारा लगाइएको नाकाबन्दीको समयमा घनघोर राष्ट्रवादी छवि बनाएका ओली एमाले-माओवादीको चुनावी गठबन्धनमार्फत पछिल्लोपटक सुदृढ बहुमतका साथ सत्तारूढ हुन पुगे ।

लोकतन्त्रको लकडाउन !

सोचिएकै थिएन, महिनौँ स्कुल–कलेज र विश्वविद्यालयहरू बन्द गरिएलान् । मान्छे भेला हुन वर्जित होला । करोडौँ, अर्बौं मानिस एकैपटक, एकै सातामा हठात्, बलात् बेरोजगार बन्लान् ।