२४.१२°C काठमाडौं
काठमाडौंमा वायुको गुणस्तर: १८८

चन्द्रकिशोर

चन्द्रकिशोर कान्तिपुरका नियमित स्तम्भकार हुन् ।

चन्द्रकिशोरका लेखहरु :

जनकपुर देखी काठमाडौं हाँस्छ

उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जनता समाजवादी पार्टी नेपाल विभाजित भयो । छुट्टिएर निस्किनेहरूले संघीय सरकारमा रेड कार्पेट स्वागत पाए । उसो त एक वर्ष पहिला उपेन्द्रलाई यसैगरी चमत्कारी सहकार्यको कथा उन्दै हात समाएर प्रतिनिधिसभाको मूल ढोकाबाट छिराइएको थियो ।

उपनिर्वाचनको विरासत

एक समयको कुरा हो । एक समझदार मान्छे थियो । यो कथा त्यो समझदार मान्छेको होइन, त्यो समयको हो । जसमा समझदार मान्छे चुप बसेर समझदार बनिरह्यो । समझदार मान्छे शतायु भएर मर्‍यो र जुन बखत त्यो कुनै तरिकाले बाँचेको थियो, त्यो समय स्वर्णकाल कहलियो ।’ 

प्रदेशलाई विश्वासको मत

यतिखेर प्रदेशहरूमा विश्वासको मत हासिल गर्ने राजनीति उभारमा छ । कतै–कतै आजका मुख्यमन्त्री भोलि पदमा हुने हुन् कि होइनन्, ठेगान छैन । सुदूरपश्चिममा त एकै दलबाट दुई जनाले मुख्यमन्त्रीका लागि दाबी गरिहाले । मधेश प्रदेशमा भने बहालवाला मुख्यमन्त्रीले चौथो पटक विश्वासको मत हासिल गरे ।

‘देशेर क्यान्भासत राजवंशी’

जतिखेर संविधान जारी गर्ने उपक्रम चल्दै थियो र समानान्तरमा अनेकौं कोणबाट असहमति प्रकट हुँदै गएका थिए, त्यसै अवधिमा कुमार अम्बुजको हिन्दी कथा ‘स्फटिक’ प्रकाशित भएको थियो । यो कथाले अत्यन्त कठोर यथार्थलाई सामुन्ने ल्याइरहेको थियो । कथ्य थियो कि अन्य कामजस्तै हत्या पनि एक काम हो, जो कानुनी रूपमा सही र नैतिक रूपमा उचित छ ।

चमत्कारको प्रतीक्षामा भीड

फागुन–चैततिर देहातका महिला सामूहिक कार्यमा लोकगीत गाउँछन्– ‘अवधा लगेला उदास हम न अवध में रहबै, रघुवर संगे जाब, हम न अवध में रहबै ।’ यस्तो गायनले उनीहरूमा अद्भुत उष्मा निर्माण गरिरहेको हुन्छ । गीतको यो जुन टेक छ, त्यो बराबर गुञ्जिरहेको हुन्छ– ‘रघुवर संगे जाब, हम न अवध में रहबै ।’

क्रमभंगको राजनीति

माओवादी अध्यक्षसमेत रहेका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल निरन्तरतामा क्रमभंग गर्न खप्पिस छन् । सत्ता साझेदार हेरफेर गर्दै आफ्नो नेतृत्वको कार्यकाल लम्ब्याउँदै गर्दा उनले यसलाई नयाँ क्रमभंगको उपमा दिएका छन् । उसो त उनी पटकपटक भन्ने गर्छन्, ‘हामीलाई असफल हुने छुट छैन, परिवर्तनको हुटहुटीको भोक मेटिएको छैन ।’

‘आगे अन्हार गली बा’

समसामयिक सवालबारे विमर्शलाई विस्तार दिनुअघि भारतीय हिन्दी चलचित्रका सन्दर्भलाई अगाडि सार्नु प्रासंगिक होला । महात्मा गान्धीकेन्द्रित कथावस्तु राख्न आफ्नै प्रकारका चलन देखिए । प्रायः हिन्दी फिल्ममा गान्धीलाई प्रहरी चौकी वा अदालतको भित्तामा एउटा फ्रेममा झुन्ड्याइएको हुन्छ, यदाकदा कुनै अध्यापक वा अभियन्ताको कक्षमा पनि उसैगरी राखिन्छ । कुनै अवसरमा नेतागणले गान्धीको प्रतिमामा माल्यार्पण गरेको वा कुनै पात्र विशेषले नाटकीय तवरमा अहिंसात्मक कार्यका लागि पाठ दिएको सुनिन्छ 

दक्षिणी मनसुनको बाछिटा थाप्ने प्रतिस्पर्धा

भुइँतहमा जे हुँदै छ, त्यसलाई टुप्पोवालाहरूले कसरी हेरिरहेका छन् ? अहिले ‘सोसल मिडिया’ मा जे चलिरहेको छ, त्यसलाई निफन्ने कसरी ? आज जुन आशा र निराशा उब्जिएको छ, त्यसको स्रोत के हो ? २०६२–६३ को आन्दोलनले गणतन्त्रको ढोका खोल्यो ।

खाँचो प्रकृतिप्रति विनयशीलताको 

कुरा सुरु गरौं धार्मिक प्रसंगबाट । सीताको खोजतलाशमा लंका पुगेका हनुमानको पुच्छरमा घ्यू–तेलमा भिजाइएको कपडा बाँधिँदै थियो । पुच्छरमा आगो लगाउने तयारी हुँदै थियो । त्यहाँ नगरवासीहरूको भीड जम्मा हुन थाल्यो । तमासेहरूले हनुमानलाई लात मार्दै उपहास गर्न थाले । तुलसीदास कृत अवधि रामचरितमानसमा यस सन्दर्भमा लेखिएको छ, ‘कौतुक कहं आये पुरवासी, मारहिं चरन करहि बहु हांसी’ ।

शरणार्थीका सबल स्वर

२१ मार्च २००९ ! एउटा किताब ‘नए मौसम के फूल’ को लोकार्पण मुम्बईमा हुँदै थियो । त्यहाँ ती शायरले भनेका थिए, ‘पहिले घरबाट निस्किनुपर्दा हेर्थें– कुन सुट राखे, कुन–कुन कुर्ता– पाइजामा राख्नुपर्नेछ ! अब निस्किनुपर्दा हेर्छु– कुन–कुन औषधि राख्नुछ ।’