विद्या राई

राई जलवायु र लैगिंकता, मानवअधिकारलगायत सामाजिक मामिला सम्बन्धी विषयमा समाचार तथा लेख लेख्छिन् ।

विद्या राईका लेखहरु :

रगतै नथेग्ने सेनिटरी प्याड

महिनावारी हुँदा विद्यालय जाने कि नजाने, गए पनि कसरी दिन कटाउने भन्ने दुविधा । तर धादिङ नीलकण्ठकी १५ वर्षीया प्रजिना दुवाडी आजकाल नियमित विद्यालय जान्छिन् । नीलकण्ठ माविमा ९ कक्षामा पढ्ने उनको झोलामा अहिले किताबसँगै सेनिटरी प्याड पनि हुन्छ ।

बहुविवाह आरोपित पूर्वअध्यक्षविरुद्ध पक्राउ पुर्जी

बहुविवाहको आरोप लागेका भोजपुरको साल्पासिलिछो गाउँपालिकाका पूर्वअध्यक्ष महेश राईविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी भएको छ । महानगरीय प्रहरी वृत्त बौद्धले भदौ १३ गते उजुरी दर्ता गरेपछि जिल्ला अदालत काठमाडौंले सोमबार आरोपितविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरेको हो । तर, ६ महिनासम्म वृत्तले उजुरी लिन मानेको थिएन ।

प्रेम विवाह गर्न खोज्दा कुटपिट र बन्धक

आफूले मन पराएको केटासँग विवाह गर्ने इच्छा राख्दा २४ वर्षीया एक युवतीलाई बुबाले कुटपिट गरेको, डरधम्की दिएको र बन्धक बनाएको खुलेको छ । सुनसरीको दुहबी, भलुवा घर भई काठमाडौंमा बाबुआमासँग बस्दै आएकी थारू समुदायकी युवतीलाई साउन ७ देखि भदौ ७ सम्म कसैसँग भेट्न, फोन सम्पर्क गर्न र खान, लाउनसमेत नदिई घरमा बन्धक बनाएका हुन् ।

कष्टसाध्य बडिमालिका

जनैपूर्णिमाको छेको पारेर आएका भक्तजनले बिहानै त्रिवेणीधाममा नुहाइधुवाइ र पूजाआजा गरे अनि बडिमालिकातर्फ उक्लिए । त्रिवेणीधामनेरको उकालो कटेपछि पाटनतिर हेर्दै धनगढीका ४० वर्षीय पुकार ढकालले भने, ‘आजको रात पानीबाहेक केही खाइएन, साह्रै दुःख पाइयो ।’ प्राकृतिक छटाले भरिपूर्ण बडिमालिका क्षेत्रको सुन्दर तस्बिर र भिडियोमा लोभिएर यहाँ आइपुग्नेहरूले ढकालले जस्तै सास्ती भोग्नु सामान्य हो ।

बलात्कार प्रयास आरोपमा एक जना पक्राउ

आफ्नै भतिजी बुहारीलाई बलात्कार प्रयास गरेको आरोपमा रामेछाप उद्योग वाणिज्य संघका कोषाध्यक्ष पवन कठायत पक्राउ परेका छन् । पीडित बुहारीले यही साउन १५ गते रामेछाप जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा काका ससुराविरुद्ध ‘जबरजस्ती करणी उद्योग’मा जाहेरी दिएकी थिइन् ।

वैदेशिक रोजगारीमा मनोसामाजिक परामर्शको खाँचो

काठमाडौंको तारकेश्वर–२ पदमसालमा बस्दै आएका गोरखाका ४१ वर्षीय दिनेश पाण्डे दम्पतीबीचको खटपटले बीभत्स हत्या र आत्महत्याको रूप लियो । प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार पाण्डेले धारिलो हतियार प्रयोग गरी आफ्नी पत्नी, दुई नाबालक सन्तानको हत्या गरे, अनि आत्महत्याको बाटो रोजे ।

बहिरा व्यक्तिलाई काम पाउनै मुस्किल

६ महिनाअघि काठमाडौंको न्युरोडस्थित एक होटलमा सफाइको काम गर्दै आएका पाँच बहिरा व्यक्तिलाई कोरोना महामारीका बेला काम छाड्न लगाइयो । डेढ वर्षजति काम गरिसकेका उनीहरूलाई महामारीले व्यवसाय फस्टाउन नसकेको र कर्मचारीलाई सेवा-सुविधा दिन नसकिने भनेर होटल सञ्चालकले निकालेका थिए ।

अपूर्ण स्तनपान

बच्चालाई स्वस्थ बनाउन जन्मेको ६ महिनासम्म आमाको दूध मात्रै (पूर्ण स्तनपान) खुवाउनुपर्छ भनेर संसदीय समितिकी शाखा अधिकृत प्रमिला पौडेल गौतमलाई थाहा नभएको होइन । विश्व स्वास्थ्य संगठनले नै ६ महिनापछि शिशुलाई ५० प्रतिशत खाना पनि दिनुपर्छ भनेको छ । तर, गौतमले छोरा जन्मिएको दुई महिना पुगेपछि फर्मुला दूध र सेर्लेक्स खुवाउन थालिन् । यसको कारण थियो, आफ्नै दूध पर्याप्त नपुग्नु । 

अलपत्र ज्येष्ठ नागरिक ग्राम विवादमा मुछिएकी अध्यक्ष पराजुलीको बचाउमा महिला आयोग  

काठमाडौंको शंखरापुरस्थित निर्माण सुरु गरी अलपत्र ‘संकल्प ज्येष्ठ नागरिक ग्राम’मा भएको अनियमितता विवादमा मुछिएकी राष्ट्रिय महिला आयोगकी अध्यक्ष कमला पराजुलीको बचाउमा आयोग लागेको देखिएको छ । 

सेवा अनलाइन, सास्ती लाइनकै

आफ्ना सम्पूर्ण सेवा प्रवाहलाई सूचना प्रविधिमैत्री बनाउने भनेर सरकारले बर्सेनि बजेट भाषणहरूमा घोषणा गर्दै आएको छ । विशेषतः कोभिड महामारीपछि कतिपय निकायले अनलाइनबाट सेवा दिने प्रयासलाई अलि जोड दिएका पनि छन् तर ती प्रभावकारी छैनन् ।