विद्या राई

विद्या राईका लेखहरु :

अपांगता भएकाहरू प्रमुख दलबाटै उपेक्षित

एमालेको १० औं महाधिवेशन उद्घाटन समारोहमा नेताहरूको मन्तव्य श्रवणशक्ति कमजोर भएकाले पनि बुझ्न सकुन् भनेर अनुवाद गर्न सांकेतिक भाषा जान्ने दोभासे राखिएको थियो । एमालेकै सिको गर्दै कांग्रेसले पनि आफ्नो १४ औं महाधिवेशनमा दोभासेको व्यवस्था गर्‍यो ।

‘कामको संसारमा’ हुने हिंसामा उन्मुक्ति

तीन वर्षअघि अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा गएका बेला लिफ्ट चढ्नेक्रममा एक सरकारी अधिकारी (पुरुष) ले महिला प्रतिनिधिलाई दुर्व्यवहार गरे । उनीहरू दुवै नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै सम्मेलनमा सहभागी हुन गएका थिए । लिफ्ट चढेर कार्यक्रमस्थल जाँदै गर्दा ती अधिकारीले गरेको व्यवहार उनलाई मन परेन ।

जलनको जोखिममा महिला

मंसिर दोस्रो साता सप्तरीको खड्क नगरपालिका–४ अमहामा आगो ताप्ने क्रममा साडीमा सल्किँदा एक महिला घाइते भइन् । मंसिर पहिलो साता धनुषाको बिहारी नगरपालिकामा घुर ताप्ने क्रममा आगो लाग्दा २८ वर्षीया महिला घाइते भइन् ।

बौद्धमा वातावरणमैत्री खादा र लुङ्दार

बौद्धनाथ स्तुपमा शनिबार पुराना लुङ्दार र दर्जुहरू हटाइए । वातावरणमैत्री फराइयो । यसको अगुवाइ गरिन् आङ डोल्मा शेर्पाले । बौद्ध धर्मालम्बीहरूले प्रयोग गर्ने खादा, दर्जु र लुङ्दारहरू वातावरणीय दृष्टिकोणले उपयुक्त हुनुपर्ने अभियानमा उनी आबद्ध छिन् । 

असावधानीले जलनको सिकार

बर्दियाका ललिचन्द थारू दम्पतीका तीनवर्षे छोरा खेल्दाखेल्दै तातोपानीको भाँडोमा डुबे । एकैछिनमा दुवै खुट्टामा पानीका फोका उठे । फोका फुटेर घाउ पाक्न थालेकाले तीन दिनपछि उनलाई नेपालगन्जको भेरी अस्पताल पुर्‍याइयो । जलनको उपचार गर्न नसक्ने भन्दै त्यहाँबाट कीर्तिपुर अस्पताल रेफर गरियो ।

शीतलहरसँगै जल्छन् मधेसका महिला

सदाझैं गत शनिबार सिरहाको कर्जन्हा नगरपालिका बेतहाकी राजवतीदेवी मुखियाको परिवारले बेलुकीको खाना खायो । सात वर्षको छोरो, चार र डेढ वर्षका छोरीहरू घरभित्रै खेलिरहेका थिए । भान्साकोठा सफाइ गरिसक्दा राजवतीदेवीका हातखुट्टा चिसोले कक्रक्क परेका थिए । साँझ ७ बजेतिर उनी आँगनमा पराल बालेर घुर ताप्न थालिन् । 

‘बियोन्ड’ रारा

रारा तालको पूरै आकृति हेर्न मुर्मा टप जाने भयौं । मैले राराबाटै घोडा चढेँ । कसैले घोडा चढेकै थिएनन् । मेरो पछि–पछि नेपालका लागि अमेरिकी राजदूत रेन्डी बेरी र अस्ट्रेलियन राजदूत फिलिसिटी भोल्क पनि आइपुगे । टोलीमा ६३ वर्षकी अमेरिकनसमेत पैदलै उक्लिँदै थिइन् ।

राजनीतिमा महिला सहभागिता बढाउन जोड 

सिन्धुपाल्चोक, जुगल गाउँपालिकाकी उपप्रमुख सिर्जना तामाङ ०७४ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा विजयी हुदा २३ वर्षकी थिइन् । सानै उमेरमा बोझिलो जिम्मेवारी लिएकी उनी जनताको सेवामा सधैं जिम्मेवार रहिन् ।

सुस्त श्रवणलाई सिक्नै समस्या

विराटनगरकी कुशी राय सानैदेखि कम सुन्थिन् । स्कुलमा शिक्षकले पढाएको राम्ररी सुन्दैनथिन् । घरमा मामाले बुझाइदिन्थे । उमेर बढ्दै जाँदा सुनाइ क्षमता घट्दै गएको उनलाई महसुस भए पनि समस्या ठानिनन् । परिवारले पनि बेलैमा उपचारमा ख्याल गरेनन् । कक्षा १० पास गरेपछि अचानक कान बन्द भयो । उपचार गर्न जाँदा डाक्टरले सुनाइसम्बन्धी अपांगता (सुस्तश्रवण) भएको बताए । 

राराको पर्यटन, स्थानीयलाई आकाशको फल

मुर्मा गाउँका ३२ वर्षीय जीवन रोकायाको परिवारलाई बिहान उठेदेखि घाम नडुबेसम्म पाखोबारीमा घोटिए पनि वर्षभरी खान पुग्दैन । पाँच जनाको परिवारको लालनपालन र छोराछोरीको पढाइ खर्च भरथेग गर्न मुस्किल हुन थालेपछि यिनले खेतीपातीको अलावा घोडा व्यवसाय गर्ने सोच बनाए ।