२४.१२°C काठमाडौं
काठमाडौंमा वायुको गुणस्तर: १९०

विद्या राई

विद्या राई जलवायु र लैगिंकता, मानवअधिकारलगायत सामाजिक मामिला सम्बन्धी विषयमा समाचार तथा लेख लेख्छिन् ।

विद्या राईका लेखहरु :

गर्मीसँगै तराईमा ‘लू’

जल तथा मौसम विज्ञान विभागको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार देशका कतिपय स्टेसनमा तापक्रम ४० डिग्रीभन्दा माथि पुगेसँगै तराईका जिल्लामा तातो हावाको लहर अर्थात ‘लू’ चल्न थालेको छ । सरकारसँग यसबाट बच्ने पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्यको व्यवस्था भने केही छैन ।

फुटपाथ व्यापारीलाई रोजगारीको कार्ययोजना पेस गर्न सर्वोच्चको आदेश

सर्वोच्च अदालतले काठमाडौं महानगरका सडक व्यवसायीहरूको व्यवस्थापन र रोजगारीका वैकल्पिक उपाय सहितको कार्ययोजना पेस गर्न आदेश दिएको छ । अदालतमा उपस्थित हुनु भनी एक वर्षअघि दिएको आदेशलाई विपक्षीले बेवास्ता गरेको भन्दै सर्वोच्चले पुनः आदेश जारी गरेको हो । 

होमस्टेले फेरिएको दैनिकी, आत्मनिर्भर बन्दै मध्यवर्तीका महिला

माडी नगरपालिकाको पूर्वी भेगमा पर्ने शिवद्वारकी सोममाया पुनमगरले आफ्नो जीवनको चार दशकभन्दा बढी समय त्रासैत्रासमा गुजारिन् । म्याग्दीबाट चितवन झरेका बाजे पुस्ताले यहाँको जंगल नजिकको रिउखोला आडैमा बस्ती बसालेका थिए । उनीहरूले भोगचलन गर्दै आएको जंगललाई सरकारले पाँच दशकअघि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज घोषणा गरिदियो । घर नजिकै जंगली जनावरको डर उनले बाल्यकालमा खुबै भोगिन् ।

जलवायु परिवर्तनको असर : ६५ प्रतिशत जनसंख्या खडेरीको मारमा

जलवायु परिवर्तनका असरहरु बढेसँगै नेपालीहरुले सबैभन्दा बढी खडेरीको सामना गर्नुपरेको छ । राष्ट्रिय तथ्याकं कार्यालयले सोमबार सार्वजनिक गरेको जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी राष्ट्रव्यापी दोस्रो सर्भेक्षण २०२२ अनुसार ६५.४ प्रतिशत उत्तरदाताले जलवायु परिवर्तनले खडेरी निम्त्याएको बताएका छन् ।

सामुदायिक सहायता माग्दै अपांगता भएकाहरू सडकमा

सरकारले सामुदायिक सहायता तथा व्यक्तिगत सहयोगी सेवा यथाशीघ्र निःशुल्क उपलब्ध गराउनुपर्ने माग राख्दै अपांगता भएका व्यक्तिहरूले मंगलबार काठमाडौंमा दबाबपूर्ण र्‍याली निकालेका छन् । शान्ति वाटिकामा भेला भएका ६० जना ह्विलचियर प्रयोगकर्तासहित अपांगता भएकाहरूले भद्रकाली हुँदै माइतीघर मण्डलासम्म प्रदर्शन गरेका हुन् ।

मापदण्डविपरीतका अटिजम थेरापी सेन्टरलाई कारबाहीको चेतावनी

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले अनुमतिबेगर र मापदण्डविपरीत सञ्चालन भइरहेका अटिजम थेरापी सेन्टर तथा बाल क्लिनिकलगायत स्वास्थ्य संस्थालाई कारबाही गर्ने चेतावनी दिएको छ । केही स्वास्थ्य सेवासँग सम्बन्धित संस्था, अटिजम थेरापी सेन्टर, वाल क्लिनिक मापदण्डबमोजिम नभएको, अनुमति नलिई सञ्चालन भएको र शुल्क बढी लिने गरेको गुनासो आएपछि गत बिहीबार मन्त्रालयको गुणस्तर मापन तथा नियमन महाशाखाले परिपत्र लेख्दै सो जानकारी गराएको हो । 

अपांगता भएकालाई सवारी लाइसेन्स दिन राज्य उदासिन

कीर्तिपुरका २६ वर्षीय राज श्रेष्ठ ‘ख’ वर्गको अपांगता परिचयपत्र वाहक हुन् । टेकुस्थित नेपाल आयल निगममा कार्यरत उनी चारपाङ्ग्रे स्कुटर (दुई पांग्रे स्कुटरको दायाँबायाँ दुई पांग्रा थपेर बनाइएको) चलाउँथे । स्कुटर चलाउने क्रममा दुर्घटनामा परेपछि सुरक्षित हुने सवारी चलाउने सोच बनाएर उनले साथीभाइको गाडी चलाउन सिके । सडकमा गाडी चलाउन सक्ने आत्मबल भएपछि तीन महिनाअघि विद्युतीय कार किने ।

देशैभर आगलागी र डढेलो

आगलागीले सखाप बनाएको उजाड बस्तीमा बेला बेला हुरी चल्दा खरानी उडेर मुखसम्मै आइपुग्छ । तैपनि महोत्तरीको मटिहानी–६ जरलहवागाछीका ८० वर्षीय इलिहास अन्सारीलाई बस्तीभन्दा पर जान मन लाग्दैन ।

सहमति कार्यान्वयन नगरेको भन्दै भण्डारीले थाले अनशन

अपांगता भएकालाई सामुदायिक सहायता तथा व्यक्तिगत सहयोगी सेवा निःशुल्क उपलब्ध गराउने सहमति कार्यान्वयन नगरेको भन्दै तनहुँका दीपक भण्डारीले अनशन थालेका छन् । आफू र महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयबीच भएको सम्झौता एक महिनाभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि कार्यान्वयनमा नआएको भन्दै उनी मंगलबारदेखि काठमाडौंमा अनशन बसेका हुन् ।

रेडक्रसमाथि छानबिन गर्न नयाँ समिति

नेपाल रेडक्रस सोसाइटीको केन्द्रीय कार्यालयमा भएको भनिएको अनियमितता र भ्रष्टाचार छानबिन गर्न सरकारले फेरि अर्को समिति गठन गरेको छ । महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयले आइतबार समाज कल्याण परिषद्का कार्यसमिति सदस्यको संयोजकत्वमा पाँच सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेको हो । समितिमा परिषद्को अनुगमन विभाग प्रमुख, प्रशासन विभाग प्रमुख, कानुनी सल्लाहकार र आर्थिक विज्ञ सदस्य छन् ।