महेन्द्र पी‍. लामा

महेन्द्र पी‍. लामाका लेखहरु :

बंगालले राज्यभित्रको राज्य दिन सक्ला ?

भारतको पश्चिम बंगालकी मुख्यमन्त्री ममता बनर्जीले केही साताअघि दार्जिलिङ–डुवर्सको ऐतिहासिक छुट्टै राज्यको मागको स्थायी राजनीतिक समाधान (पर्मानेन्ट पोलिटिकल सोल्युसन : पीपीएस) आफूले नै दिने आश्वासन दिइन् । यस घोषणाले छुट्टै राज्यको मागमा एउटा नयाँ दिशा थप्यो ।

कोरोना, कपाल र हजाम

लगभग एक वर्ष नै भयो कोरोनाले सबैको हुर्मत लिएको । भय, त्रास, संशय र अन्योल कोरोनाका अरू भयानक पक्षहरू । विश्वका कुनाकुना सोत्तर पार्‍यो । विकसित–विकासशील–अविकसित सबै राष्ट्रहरूलाई हल्लायो । कोरोना आउँदा सिमाना नाघेर आयो र नै अन्तर्राष्ट्रिय सिमानालाई नाघ्ने सबै साधनमाथि प्रतिबन्ध लगाइयो ।

शरीरले शिर डोर्‍याएको क्षेत्र

भारतको आर्थिक, राजनीतिक, भौगोलिक एवं राष्ट्रिय सुरक्षाको दृष्टिकोणले अति नै संवेदनशील मानिएका क्षेत्रहरूमध्ये एक दार्जिलिङ जिल्लाको तराई क्षेत्रमा अवस्थित सात उत्तरपूर्वी राज्यहरूलाई राष्ट्रका अन्य भूभागसँग जोड्ने सिलिगुडी करिडोरलाई मानिन्छ ।

दार्जिलिङको सुनौलो काल

सन् १८३५ देखि १९३९ सम्मको १०४ वर्षको अवधिलाई दार्जिलिङको निर्माणकाल मान्न सकिन्छ । एउटा सग्लो अन्तर्राष्ट्रिय र भौगोलिक पृष्ठभूमिभित्र रहेको दार्जिलिङको छोटो इतिहासमा अति नै चाखलाग्दो एवं घत पर्ने घटनाक्रम रेकर्ड गरिएको छ ।

हाम्रा ट्रम्पले गति नै छाडे

हामी भर्खर प्राइमरीदेखि हाइस्कुलमा प्रवेश गरेका थियौं । दार्जिलिङको टर्नबुल स्कुलको मैदानमा बिहानीको भेलामा हेमचन्द्र र महेन्द्र प्रधान सरले अमेरिकाका निल आर्मस्ट्रङ एपोलो–११ रकेटमा चढी चन्द्रमामा उत्रेर हिँडेको सुनाए ।

भारत, नेपाल अनि भविष्य

भारत–नेपाल कूटनीतिक सम्बन्ध चिसिनु र तातिनु एउटा ऐतिहासिक प्रवृत्ति नै भएर गएको छ । धेरैपल्ट निकै तल नै झर्‍यो यो सम्बन्ध, गत छ–सात दशकमा हामीले यही नै देख्यौं । अनि त फेरि सम्बन्धमा उज्यालोपन मात्रै नआएर, अझै व्यापक र गहिरो पनि भएको देख्यौं ।

नदी उकालो बग्ने देश !

‘कलियुग आउँदै छ है, नानी हो ! धारा–पँधेरा सबै सुक्छन्, खोला–नदीसमेत उकालो बग्न थाल्छन् है !’ हाम्रै बाजेबज्यैले ठन्डा महिनामा न्यानो अगेनावरिपरि बसेका हामीलाई भन्थे । त्यति बेला खोला–नाला–खहरे–झरना–तालमा टम्म पानी हुन्थ्यो ।

कुक्कु, ह्लासा र कैलाश

सन् २००४ मा सिक्किमको नथुला घाटी भएर तिब्बतसँगको व्यापारमार्ग फेरि खोल्नलाई म एउटा अध्ययन दलको अगुवा भएर ह्लासा पुगेको थिएँ, पहिलोपल्ट ।

भोट, नोट र चोट

भोटको ऋतु फेरि आउँदै छ, भारतमा ।वसन्त ऋतुझैं चारैपट्टि भोटैभोटको लटरम्मै कोपिला लाग्यो । फूल ढकमक्कै फुल्ने भयो । भोटको कोपिला–फूल भनेको नै नोट हो । कसले कति कहाँ फूल–नोट छर्न सक्छ, उसैले भोट पाएर, चुनाव पनि जितिहाल्छ । 

दार्जिलिङ : इतिहास र निर्माण

पहाडकी रानी दार्जिलिङको १८५ औं वर्षगाँठ बारम्बार माया, हर्ष र गर्वसाथ सबैले मनाउँदै छन् । सन् १८३५ मा सिक्किमका राजाले इस्ट इन्डिया कम्पनीलाई भारत सरकारका अधिकारी एवं सेवार्थ सबैका लागि यो शान्त र शीतल पहाड सुम्पिएका थिए । विशेषतः मधेस खण्डमा प्रचलित बिमार–रोगबाट बाँच्न दार्जिलिङलाई एउटा मनले खाएको स्वास्थ्यलाभ केन्द्र बनाउने ध्येयले यहाँ बसोबास सुरु गरियो । पछि गएर दार्जिलिङ विश्वप्रसिद्ध हुन गयो ।