कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

द्वन्द्वपीडितको राहत फिर्ता

कान्तिपुर संवाददाता

रोल्पा — द्वन्द्वपीडित राहत रकम फिर्ता भएको छ । कर्मचारीको लापरबाहीले १७ लाख ७५ हजार फिर्ता गएको हो । गृह मन्त्रालयले द्वन्द्व विस्थापितमध्ये ७९ जनालाई २५ हजारका दरले राहत बाँड्न रकम पठाएको थियो । कर्मचारीले कागजी प्रक्रियामा त्रुटि गरेपछि रकम फिर्ता भएको छ ।

‘कागजी प्रक्रियामा सामान्य गल्ती भएकाले त्यो रकम गत आर्थिक वर्षमै फिर्ता गर्नुपरेको हो,’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी गञ्जबहादुर एमसीले भने, ‘७९ जना पीडितलाई २५ हजारका दरले २० लाख बाँड्न ठिक्क पारी बैंकमा पठाउँदा कागजमा त्रुटि भएर २ लाख मात्रै उल्लेख भएकाले यस्तो अवस्था आयो ।’

उनले थोरै कर्मचारी भएकाले कामको चापले गल्ती हुन पुगेको बताए । प्रशासनको त्रुटिले अहिले प्रतिव्यक्ति २ हजार ५ सय रुपैयाँ मात्र प्राप्त गरेको पीडितले बताए । गल्ती पत्तो लागेपछि प्रजिअको संयोजनमा कोष तथा लेखा नियन्त्रक, दलका नेता तथा सरोकारवालाबीच बैठक भएको थियो ।

अधिकारकर्मी तथा विस्थापित अगुवा श्रीकुमारी रोकाले कर्मचारी र कार्यालयको लापरबाहीले पीडितमाथि अन्याय भएको बताइन् । ‘प्रजिअकै नेतृत्वमा रहेको कार्यालय र उनका मातहतका कर्मचारीले गरेको गल्ती क्षम्य हुनुहँुदैन । यसबाट पीडितमाथि ठूलो अन्याय भएको छ,’ उनले भनिन्, ‘दोषी कर्मचारीलाई सरकारले छानबिनको दायरामा ल्याउनुपर्छ ।’ द्वन्द्वको अवधिमा रोल्पामा मात्रै १ हजार ७ सय ८२ जना विस्थापित भएका थिए ।

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७५ ०७:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एचआईभी संक्रमित तेस्रोलिंगी बढ्दै

फातिमा बानु

काठमाडौँ — तेस्रोलिंगी महिला तथा पुरुष र समलिंगीहरू एचआईभीलगायतका यौनजन्य सरुवा रोगको उच्च जोखिममा रहेको एक अध्ययनले देखाएको छ । राष्ट्रिय एड्स तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्रले गत असारदेखि चैतसम्म एचआईभी जोखिममा परेका समूहको जैविक र व्यावहारिक अनुसन्धानमा यस्तो देखिएको हो ।

केन्द्रले तराईका २२ जिल्लामा गरेको सर्वेक्षणमा पुरुष समलिंगी र तेस्रोलिंगीमा एचआईभीको व्यापकता दर आठ प्रतिशतभन्दा बढी देखिएको छ । केन्द्रले भारतमा काम गरेर फर्केका आप्रवासी पुरुष, उनीहरूका श्रीमती र महिला यौनकर्मी जस्ता जोखिम समूहबीच यस्तो सर्वेक्षण गरेको थियो ।

अध्ययनअनुसार अरू समूहभन्दा तेस्रोलिंगीमा यौनजन्य संक्रमण भिरिंगीको व्यापकता दर पनि २ प्रतिशतभन्दा बढी देखिएको छ । अरू समूहमा यस्तो संक्रमण भने एक प्रतिशत मात्रै छ । यस्तो समहूमा कन्डमको प्रयोग, एचआईभीसम्बन्धी ज्ञान र परामर्श सेवा पनि कम देखिएको अध्ययनको निष्कर्ष छ । उनीहरूमा रोगको संक्रमण धेरै देखिनुका मुख्य कारण पनि यिनै हुन् । जोखिमका ३ समूहमध्ये तेस्रोलिंगीमा कन्डमको प्रयोग दर ५७ प्रतिशत छ भने महिला यौनकर्मीमा ६७ प्रतिशत देखिएको छ ।

त्यस्तै, सुईद्वारा लागूपदार्थ प्रयोगका कारण पनि कतिपय एचआईभीको जोखिममा परेको अध्ययनमा देखिएको छ । केन्द्रले गत वर्ष गरेको अध्ययनमा लागूपदार्थकर्तामध्ये ३८ प्रतिशतमा हेपाटाइटिस सी देखिएको थियो । हेपाटाइटिस सी संक्रमित सबैमा एचआईभीको जोखिम उच्च हुन्छ ।

विगतमा भन्दा तिनै समूहमा एचआईभीको व्यापकता दर घटे पनि अपेक्षित नतिजा आउन नसकेको राष्ट्रिय एड्स तथा यौन रोग नियन्त्रण केन्द्रका निर्देशक डा. वासुदेव पाण्डेले बताए । उनले भने, ‘यस्ता समूहमा नि:शुल्क कन्डम वितरण प्रभावकारी हुन सकेको छैन, उनीहरूलाई आफ्ना समस्या लिएर सार्वजनिक हुने वातावरण अनुकूल छैन ।’ यस्ता समूहमाथि हुने सामाजिक विभेद हटेमा उनीहरू जोखिमबाट बाहिर निस्कन सक्ने उनको दाबी छ ।

संक्रमितप्रतिको विभेदका कारण उनीहरू आफ्नै थातथलोमा सम्मानका साथ बाँच्ने अधिकारबाट वञ्चित छन् । विभेद खप्न नसकेकै कारण उनीहरू आफ्नै गाउँठाउँबाट पलायन भइरहेका छन् । असुरक्षित यौन सम्पर्ककै कारण यो समूह जोखिममा परेको समलिंगी महिला अधिकारकर्मी सरिता केसी बताउँछिन् । उनी भन्छिन्, ‘रोजगारीको अवसर नपाउँदा उनीहरू यौन पेसामा लाग्न बाध्य छन्, ग्राहकले कन्डम प्रयोन गर्न नमान्दा शरीर जोखिममा पारेर काम गर्छन् ।’ सरकारले यस्ता समूह लक्षित गरी सुरक्षित यौन शिक्षा र जनचेतनाका कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

नेपालमा एचआईभी पत्ता लागेको ३० वर्ष भइसकेको छ । एचआईभी न्यूनीकरणका लागि राज्यले बर्सेनि ठूलो लगानी गर्दै आइरहेको छ । तीन दशक पहिले प्रतिहजारमा एक एचआईभी संक्रमित भेटिन्थ्यो ।

अहिले प्रति ५ हजारमा २ मात्रै संक्रमित भएको केन्द्रको तथ्यांक छ । रोगलाई ठूलो मान्ने सामाजिक मानसिकता, गोपनीयता सुनिश्चित नहुँदा उपचार गर्न हिचकिचाउने, उपचाररत बिरामी बीचैमा हराउने जस्ता विभिन्न कारणले एचआईभी संक्रमण अपेक्षित रूपमा घट्न सकेको छैन । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार संसारभर ३ करोड ६७ लाख एचआईभी संक्रमित छन् । नेपालमा भने ३२ हजार ७ सय ३५ मा यसको संक्रमण छ । महिलाभन्दा पुरुष यो रोगबाट संक्रमित भएको केन्द्रको तथ्यांक छ । यसको ७० प्रतिशत कारण असुरक्षित यौन सम्पर्क नै हो ।

सरकारले संक्रमितलाई नि:शुल्क उपचार र औषधि सेवाको व्यवस्था गरेको छ । यसका लागि देशभर ६८ एआरभी केन्द्र छन् । उक्त केन्द्रबाट नि:शुल्क उपचार पाइन्छ । केन्द्रको तथ्यांकअनुसार संक्रमितमध्ये ४० प्रतशित मात्रै एआरभी उपचारमा संलग्न छन् । सरुवा रोग विशेषज्ञ डा. अनुप बाँस्तोला भन्छन्, ‘बिरामीमाथि समाजले त बहिष्कार गरेकै छ, उनीहरू स्वास्थ्यकर्मीबाटै पनि अपहेलित भइरहेका छन् ।’

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७५ ०७:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×