अभि सुवेदी

संकटमा नागरिकको सीमाबोध

ऊ भीडमा पालो पर्खेर उभिन्छ । मुखमा मास्क लगाएको छ । राम्ररी खान नपाएको निकै दिन भैसक्यो । आज स्थानीय सरकारले राहतस्वरूप चामल दिने भएको छ । ऊ त्यसैका निम्ति लाइनमा बसेको छ । उसको पालो आउँछ । घुर्मैलो भैसकेको चामल देख्छ । यस्तै होला, ऊ विचार गर्छ । हिँड्छ । चामलको अनौठो गन्ध आउँछ ।

महामारीमा नेपाली राजनीतिको रहस्यवाद

काेरोना महामारीले नेपालको, खासगरी शक्तिमा रहेको राजनीति, मेरानिम्ति रहस्यवादी बन्दै गएको छ । त्यसो त साहित्यिक र सांस्कृतिक अध्ययनहरूमा रहस्यवादको छलफल गरिआएकै हो । तर यहाँ भन्न खोजिएको रहस्यवाद कुनै उपनिषद, तन्त्रयोग, क्रिस्तानी धर्मका रहस्यहरू वा सुफी मतसँग जोडिएको छैन । यो सोझै नेपाली बोलीमा आउने कुरासँग जोडिएको छ । यसमा मैले भन्न खोजेको कुरा सोझो छ ।

के नेपाल सानो छ ?

महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा (१९६६-२०१६) ले धेरैअघि लेखेको एउटा अत्यन्त पढिएको र सबैजसो नेपाली पाठकसँग परिचित निबन्धको शीर्षक हो यो ।

बीपी डायरी लकडाउनमा

केही छानिएका व्यक्ति र तिनका कर्मबारे लेख्तै जाने विचार गरें । उडी यालनको फ्यान्टासी कमेडी ‘मिडनाइट इन प्यारिस’ (सन् २०११) भन्‍ने फिल्ममा जस्तो आँखाअगाडि अनेकौं पात्र नाच्‍न थाले । ती अनेकौं समयका मानिस थिए।

लकडाउनमा प्रोफेसर : मण्डिखाटार डायरी

यसै पनि एक्लै काम गरिबस्ने बानी छ, मेरो । धेरैपटक सम्पर्कहरूबाट टाढा बसेर काम गरेका अनुभव छन् । यसपालिको कोरोना महामारीको कारणले परेको लकडाउन एउटा अर्कै विषय रहेछ, अर्कै किसिमको अनुभव रहेछ । 

अभि सुवेदीका लेखहरु :

नेपाल देश र मान्छे

देश र मान्छेको सम्बन्ध संकट परेको बेला तीव्र हुन्छ । देश चलाउने सरकार र जनताको सम्बन्ध यस्तै बेला कहिल्यै नभएको पाराले परिभाषित हुन्छ । त्यस्तो बेला एउटा साझा समस्याको परिभाषा गरिन्छ । अनि त्यसको निदानका उपायहरू खोजिन्छ । सरकार, राजनीति गर्ने र शक्ति हत्याएर बस्नेहरूका त्यस्तै बेला परीक्षा हुन्छ ।

संघीयता, महोत्सव र हेजिमोनी

धनगढीमा भएको ‘विश्व नेपाली साहित्य महोत्सव’ (फागुन १४–२०, २०७६) ले नेपालको संघीय रचनामाथि एउटा मैले कहिल्यै विचार नगरेको सैद्धान्तिक रूपले महत्त्वपूर्ण कुरा उजागर गरेको छ । आफू यहाँ प्रस्तुत सबै ५२ वटा सत्रमा सामेल हुन नसके पनि छलफल भएका शीर्षक, आमसञ्चारमा आएका तिनका विश्लेषण, तिनमा सहभागी व्यक्तिहरूका नामको आधारमा हेर्दा यो एउटा अभूतपूर्व साहित्यिक र वैचारिक भेला भएको थियो । मेरो यो लेखमा विशेष छलफलहरूका सार प्रस्तुत गर्न ठाउँ भएन ।

इतिहास कति सपना हो ?

फागुन महिनाको पहिलो हप्ता नेपालमा दुईपटक इतिहासका सम्झना भए । माओवादीले २०५२ देखि २०६२ सम्म चलाएको युद्धलाई १ गते सम्झना गरियो भने नेपाल राणा शासनबाट २००७ सालमा मुक्त भएको दिनलाई ७ गते सम्झना गरियो । 

टुरिस्ट, प्राच्यवाद र नेवार

नेपाल भ्रमण वर्ष २०२०, यसको तयारी र उद्घोषणले केही कुरा खोलिदिएको छ । कलाकारहरूसँग नजिक भएको र कला समीक्षा लेखिबस्ने व्यक्ति भएकोले पर्यटक भित्र्याउन कलाको प्रयोगको सन्दर्भले म यहाँ तानिएको हुँ ।

मार्क्सवाद, प्रणाली र सत्ता

देशहरूका इतिहासका गति नाप्ने आ–आफ्नै तरिका हुन्छन् । हाम्रा आफ्नै छन् । सबैलाई छुने तरिकाहरूबारे निस्किएका सिद्धान्तहरू पनि छन् । एउटा विषय लिऊँ । कार्ल मार्क्सको सिद्धान्त के हो भन्ने कुरा मान्न कमिनिष्ट हुँ भनेर फुलेल हुँदै धन कमाउने धन्दामा लागिबस्नु पथभ्रान्त हुनु हो ।