२३.१२°C काठमाडौं
काठमाडौंमा वायुको गुणस्तर: १७९

सजना बराल

सजना बरालका लेखहरु :

इन्टरनेट ‘सटडाउन’ हुने देशको सूचीमा प‍र्‍यो नेपाल

भिडियो सेयरिङ प्लाटफर्म, टिकटकमाथिको प्रतिबन्धका कारण इन्टरनेट ‘सटडाउन’ हुने देशहरूको सूचीमा पहिलो पटक नेपाल पनि परेको छ । विश्वमा सबैभन्दा धेरै इन्टरनेट सटडाउन हुने देशमध्ये भारत भने यसपालि लगातार छैटौं पटक पहिलो स्थानमा देखिएको छ । सन् २०२३ मा भारतमा सर्वाधिक ११६ पटक इन्टरनेट प्रतिबन्धका घटना भएको ‘स्रिंकिङ डेमोक्रेसी, ग्रोइङ भायलेन्स’ प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । नेपाल, मोजाम्बिक, केन्या र सुरिनाममा भने पहिलो पटक इन्टरनेट प्रतिबन्ध खेप्नेमा परेका छन् ।

जमाना डिजिटल सिग्नेचरको

कीर्तिपुर नगरपालिकाले इलेक्ट्रोनिक बिल्डिङ (ई–बीपीएस) प्रणालीमार्फत अनलाइनबाटै भवन निर्माण अनुमति वा नक्सा पास सेवा दिन थालेको झन्डै एक दशक भयो । २०७७ सालमा नगरपालिकाले डिजिटल हस्ताक्षर लागू गरेयता नक्सा पास गर्न कीर्तिपुरवासीले कार्यालय धाइरहनुपरेको छैन ।

आईटी वर्क स्टेसनबाट ५ हजारलाई रोजगारी

सरकारले सूचना प्रविधि क्षेत्रको प्रोत्साहनका लागि स्वदेशमा बनेका हार्डवेयर र सफ्टवेयरलाई प्राथमिकता दिनेदेखि विकट क्षेत्रमा भू–उपग्रहमा आधारित इन्टेरनेट सेवा सुरु गर्ने, सातै प्रदेशमा सूचना प्रविधि वर्क स्टेसन सञ्चालन गर्ने, स्वचालित प्रणालीबाट लगानी स्वीकृतिको व्यवस्था गर्ने, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको प्रयोगबारे सम्भाव्यता अध्ययन गर्नेजस्ता नयाँ पहल अघि बढाउने घोषणा गरेको छ ।

तयार भयो विद्युतीय सुशासनको ब्लुप्रिन्ट

सरकारले डिजिटल नेपालको लक्ष्य हासिल गर्न अपनाउनुपर्ने नीति र परिवर्तन गर्नुपर्ने पक्ष समावेश गरी ई–गभर्नेन्स ब्लुप्रिन्ट अर्थात् विद्युतीय सुशासनको खाका तयार पारेको छ । विश्वभर प्रचलनमा रहेका सफल प्रयासहरूको अध्ययन र उपयुक्त हुन सक्ने पहलहरूलाई समावेश गरेर विद्युतीय सुशासन आयोगले हालै मात्र उक्त खाका तयार पारेको जनाएको छ ।

नेपाल टेलिकमलाई २१ करोडमा पाँच वर्षको लाइसेन्स

नियामक नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले सरकारी स्वामित्वको सेवा प्रदायक नेपाल टेलिकमलाई जीएसएम सेलुलर मोबाइल सेवाको अनुमतिपत्र पुनः प्रदान गरेको छ । शुक्रबार अनुमतिपत्रको २५ वर्षे अवधि सकिने अन्तिम दिन प्राधिकरणले पाँच वर्षका लागि २१ करोड रुपैयाँ दस्तुरसहित नयाँ अनुमतिपत्र जारी गर्ने निर्णय गरेको थियो ।

टेलिकमलाई नयाँ लाइसेन्स दिन निर्देशन

सरकारले नेपाल दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेड (नेपाल टेलिकम) लाई जीएसएम सेलुलर मोबाइल सेवाको नयाँ अनुमतिपत्र प्रदान गर्न नियामक नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणलाई निर्देशन दिएको छ । मन्त्रिपरिषद् बैठकले बिहीबार नेपाल टेलिकमको उक्त अनुमतिपत्रको २५ वर्षे अवधि शुक्रबार सकिने भएकाले नयाँ लाइसेन्स दिन भनेको हो ।

स्याटलाइट टेलिकमबारे छलफल गर्न ९ देशका २१ विज्ञ काठमाडौंमा

केही समयअघि क्यानडाको अल्बेर्टा सहरको यात्रापछि दुई महिला राजमार्ग बन्दका कारण वैकल्पिक बाटो प्रयोग गरी होम्स फरेस्ट सर्भिस रोड हुँदै घर फर्किरहेका थिए । करिब २० किमि पर पुगेपछि बाटो सकियो । जहाँबाट आएको उतै फर्किन खोज्दा उनीहरू थप अलपत्र परे, हिँउमा फसेर हराए नै । दुवैको मोबाइलमा कुनै नेटवर्क उपलब्ध थिएन ।

तयार भयो एआईसम्बन्धी सरकारको अवधारणापत्र

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को विकास, प्रयोग र नियमनका लागि सरकार र सरोकारवाला सबैले चाल्नुपर्ने कदमका विषय समावेश गरी सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले एआईसम्बन्धी रणनीतिक अवधारणापत्र तयार पारेको छ । कतिपय देशमा एआई मन्त्रालयदेखि एआई प्रवक्ता घोषणा भइरहेको र धेरैजसोले एआई नियमनका लागि पहल थालिसकेको हुँदा नेपालले पनि यसमा आफ्नो धारणा बनाई एआईका अवसर र चुनौती पहिल्याउन आवश्यक रहेको भन्दै मन्त्रालयले अवधारणपत्र तयार पारेको हो । 

जमाना एप हन्टिङको

अप्रिलमा अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले भिडियो सेयरिङ एप– टिकटकलाई अमेरिकामा प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने विधेयकमा हस्ताक्षर गरे । १७ करोडभन्दा धेरै अमेरिकीले प्रयोग गर्दै आएको र अमेरिकामा अधिक डाउनलोड हुने एपमध्ये एक टिकटकमाथिको सम्भावित निकट प्रतिबन्धले विश्वव्यापी डिजिटल अर्थतन्त्रमै कम्पन ल्याउने आकलन भइरहेको छ । 

इन्टरनेट सेवा सुनिश्चित गर्न निर्देशन

देशभर बिहीबार इन्टरनेट अवरुद्ध भएकामा नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले सेवा प्रदायकहरूलाई इन्टरनेट सेवा निरन्तर राख्न निर्देशन दिँदै अवरुद्ध भए कारबाही गर्ने चेतावनी दिएको छ । बिहीबार करिब ६ घण्टा अवरुद्ध भएको इन्टरनेट सेवा पूर्ववत् अवस्थामा आइसकेको छ ।