सजना बराल

सजना बरालका लेखहरु :

'साइबर सुरक्षा मागी खाने भाँडो बन्यो, काम केही भएन'

नेपालमा पछिल्ला दिनमा साइबर आक्रमण र साइबर अपराधको जोखिम बढ्दो छ । अघिल्लो साता मात्रै अज्ञात व्यक्ति वा समूहले डीडस आक्रमणमार्फत नेपाल सरकारका विभिन्न अत्यावश्यक वेबसाइट र डाेमेन नै नचल्ने बनाइदिए । बारम्बार यस्ता जोखिमको अवस्था आउँदा पनि नेपाल सरकारको साइबर सुरक्षासम्बन्धी नीति र पूर्वाधार काम चलाउ मात्रै छन् ।

चामत्कारिक अर्बपतिको साम्राज्यमा भूकम्प

सन् २०१४ मा चामत्कारिक परिणामसँगै भारतको शक्तिशाली प्रधानमन्त्री निर्वाचित भएपछि नरेन्द्र मोदी एउटा निजी जेट जहाज चढेर राजधानी नयाँदिल्ली ओर्लिए । मिडियाको उत्सुक हेराइ र क्यामेराहरूको ठेलमठेलबीच जुन जहाजको सिँढीबाट बाहिर निस्किएर मोदीले आफ्नो नियमित अभिवादन गरेका थिए, पृष्ठभूमिमा अडानीको बैजनी रङको लोगो चम्किरहेको थियो ।

सुरक्षाविहीन सरकारी वेबसाइट

सिंहदरबारभित्र रहेको एकीकृत डेटा सेन्टर (जीआईडीसी) अन्तर्गत सञ्चालन हुने ४ हजारभन्दा धेरै सरकारी वेबसाइट शनिबार दिउँसोदेखि साँझसम्म पटक–पटक ठप्प भए । शनिबार भएकाले भारी ‘ट्राफिक’ पनि थिएन, तर सर्भर डाउन हुँदा अध्यागमन विभागजस्ता संवेदनशील सेवा अवरुद्ध भए, सेवाग्राहीहरूले चर्को सास्ती बेहोर्नुपर्‍यो । तर, यो समस्या नेपालका लागि नौलो होइन ।

क्रिप्टोकरेन्सी किन बढ्दै छ लगानी ?

फर्च्युन म्यागजिनको सन् २०२२ अगस्ट/सेप्टेम्बर अंकको आवरणमा ३० वर्षीय अमेरिकी उद्यमी साम ब्यांकम्यान–फ्रिडलाई ‘आगामी वारेन बफेट’ को संज्ञा दिँदै उनको व्यावसायिक सुझबुझको प्रशंसा गरिएको थियो । तिनै युवा उद्यमी २०२२ डिसेम्बर १३ मा ठगीको आरोपमा बहमासको नासाउबाट पक्राउ परे । नोभेम्बरमा आफ्नो क्रिप्टो व्यापार कम्पनी एफटीएक्स टाट पल्टिएको घोषणा गरेका उनी अहिले २५ करोड डलर धरौटीमा रिहा भएर अमेरिकी अदालतमा मुद्दा लड्दै छन् । 

सरकारी अनलाइन सेवाको भद्रगोल

राहदानी विभागले सूचना जारी गर्‍यो– ‘हाम्रो सर्भरमा देखिएको समस्या समाधान भइसक्यो । तयार छ भन्ने सूचना पाएकाले मात्रै विभागमा लिन आउनुहोला ।’ पुष्पकमल दाहालले प्रधानमन्त्री पदमा सपथ लिए लगत्तै उच्च पदस्थ कर्मचारीहरूलाई जनताले लाइसेन्स र राहदानीका लागि लाइनमा बसेर सेवा लिन धेरै हैरानी खेपिरहेकाले सेवा प्रवाह सरलीकरण गर्न निर्देशन दिएका थिए ।

नेपाल बैंकको नयाँ बैंकिङ सिस्टम खरिद प्रक्रिया विवादमा

सरकारी स्वामित्वको नेपाल बैंक लिमिटेडले वेबमा आधारित कोर बैंकिङ सिस्टमको उपकरण तथा सफ्टवेयर खरिदका लागि आह्वान गरेको आशयपत्र विवादित बनेको छ । कम्प्युटर व्यवसायी तथा आईटी कम्पनीहरूको छाता संगठन कम्प्युटर एसोसिएसन अफ नेपाल (क्यान) ले यसै विषयलाई लिएर हालै अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलसमक्ष अर्थ मन्त्रालयमै पुगेर ध्यानाकर्षण गराएको छ ।

एप डेभलपमेन्ट : सिर्जनशील आम्दानी

पछिल्ला दिनमा नेपाली युवाहरू व्यावसायिक र सोखका रूपमा एप डेभलपमेन्टतर्फ आकर्षित भएको देखिन्छ । विभिन्न कलेजहरूमा औपचारिक रूपमै पढाइ हुने र एप सफल हुँदा करियरको राम्रो विकल्प बन्ने भएकाले यसमा आकर्षण बढेको हो ।

उडानमा थिए ज्याक मा पखेटा किन काटिँदै छ ?

‘चीनका सबैभन्दा धनाढ्यहरूमध्ये एकदमै कमको मात्र सुखद अन्त्य हुन्छ ।’कुनै समय चीनको सबैभन्दा धनी र विश्वभर सबैभन्दा चर्चित उद्यमीमध्येका एक ज्याक माले माथिको वाक्य भन्दै गर्दा सायद अनुमान गरिसकेका थिए होलान्– उनको अन्त्य पनि सुखद हुने छैन भन्ने । अहिले ठ्याक्कै त्यस्तै भएको छ ।

स्मार्ट सुजको जमाना

पछिल्ला वर्षहरूमा नवीनतम प्रविधि प्रयोग गरी जुत्ता बनाउने र जुत्तालाई ‘स्मार्ट’ बनाउन अनेक रोचक अभ्यासहरू भइरहेका छन् । कम्प्युटर एडेड डिजाइन सफ्टवेयरहरूको प्रयोग गरी जुत्ताका पृथक डिजाइन तयार पार्नेदेखि थ्रीडी प्रिन्टिङमार्फत व्यक्तिको खुट्टाअनुसारको जुत्ता तयार गर्न थालिएको छ ।

पटक–पटकको पोल भाडा विवादले इन्टरनेट उपभोक्ता मर्कामा

इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूको संस्था आइस्पानले सोमबार पत्रकार सम्मेलन नै आयोजना गरी पोल भाडासम्बन्धी विवाद समाधान नभए कुनै पनि बेला इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध हुन सक्ने चेतावनी दिएपछि आइस्पान र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणबीचको विवाद थप बल्झिएको छ ।