२३.५८°C काठमाडौं
६ श्रावण २०८३, बुधबार
२३.५८°C काठमाडौं
नयाँ सरकार बनेपछि काठमाडौं किनारमा बुलडोजर चल्यो, प्रभाव देशैभर पर्यो । सडकछेउ, नदी किनारा वा जंगलछेउ बसोबास गर्ने भूमिहीनलाई राज्यको आँखाले अतिक्रमणकारी, भूमाफिया वा हुकुमवासी देख्छ । आज आफ्नै देशभित्र असाध्यै असुरक्षित महसुस गरिरहेका छन्– भुइँवर्ग ।
भूमिहीन दलितमा पनि दलित महिला सबैभन्दा बढी बहिष्कृत हुनेमध्येमा पर्छन्, जसले जातीय–लैंगिक आधारमा दोहोरो विभेद भोगिरहेका छन् । अब समाजमा गहिरो रूपमा जरा गाडेका शक्ति असन्तुलन भत्काउनु अपरिहार्य छ । यसर्थ भूमि स्वामित्व प्रदान गरिँदा पति–पत्नी दुवैको संयुक्त स्वामित्वमा हुनुपर्छ ।
भूमि सुधारप्रतिको बुझाइ र समस्या, भूमिहीन एवं किसानको तत्कालीन प्रमुख सवाल र समाधानका केही उपाय, यसबीच राज्य–सरकार र नेतृत्वको ध्यान नपुगेको विषयमाथि दलहरूले मिहीन समीक्षा गर्नु जरुरी छ ।
राजनीतिक दल, तिनका दस्ताबेज, चुनावी घोषणापत्र, सरकारी नीति तथा कार्यक्रम र विभिन्न योजनामा भूमि सुधार गर्ने विषय समेटिएकै छन् । स्पष्ट दृष्टिकोण र प्रतिबद्ध नेतृत्वको अभावमा यो मुद्दाले सार्थक कार्यान्वयन पाउन भने सकिरहेको छैन ।
गोठमै बस्ने सेनाम फुर्पु घले चौंरीपालक कृषक हुन्, उनी भर्खरै ५९ वटा चौंरीका धनी भएका छन्, जो १२ महिनामा १४ ठाउँमा गोठ सर्छन् । भन्छन्- चौंरी गोठालाको स्थायी ठेगाना हुँदैन । गर्मी चढेपछि चैतदेखि असोज १५ सम्म माथि–माथि लेक चढ्नुपर्छ– गोसाइँकुण्डसम्मै पुगिन्छ ।
सरकारले ३५ वर्षे अवधिमा विभिन्न चरणमा भूमि आयोग गठन गर्यो तर कुनै पनि आयोगलाई पूरै समय काम गर्न दिइएन,लामो समयदेखि यस्तो भइराख्नु भूमिहीनमाथिको गम्भीर अन्याय हो
सयपत्री फूलको उत्पत्ति मेक्सिको र ग्वाटेमालामा भएको मानिन्छ । यसलाई ‘म्यारिगोल्ड’ वा ‘म्याक्सिकेन म्यारिगोल्ड’ पनि भनिन्छ । सयपत्री २० औं शताब्दीको मध्यतिर युरोप हुँदै भारतको व्यापारमार्गबाट नेपाल प्रवेश गरेको इतिहास छ ।
स्कुल पढ्दै गरेका कलिला नानीबाबु जो भविष्यका कर्णधार थिए, ती पनि यस पटक सहिद भए । कलिलै उमेरका उनीहरूलाई यसरी सडक आन्दोलनमा आउँदैमा ज्यान गुमाउनुपर्ला भन्ने के थाहा थियो होला र ?
भूमिहीनको व्यवस्थापनको काम आयोगको मात्र जिम्मेवारी हो भन्ने ढंगले बुझ्नु गलत हुनेछ । यो काममा राजनीतिक प्रतिबद्धता पनि उत्तिकै जरुरी छ ।
थिचोमिचो र दासताको जीवन बाँचिरहेकालाई तत्कालीन सरकारले ‘कमैया मुक्त घोषणा’ गरे पनि उनीहरूका दुःख भने जस्ताको तस्तै छन्, अहिले पनि उनीहरू आवासका लागि संघर्षरत छन्
