विचार विविधा

कोभिड–व्यवधान र बीआरआई

कोभिड–१९ को महामारीले विश्वसमुदाय अझै आक्रान्त भइरहँदा चीनले बेल्ट एन्ड रोड इनिसियटिभ (बीआरआई) अन्तर्गत अगाडि बढाएका मुख्य गरी पूर्वाधारसम्बद्ध परियोजनाहरूको कार्यान्वयनमा विविध अड्चन आइरहेको स्पष्ट देख्न सकिन्छ ।

भूराजनीतिको साधारण परख

उज्ज्वल प्रसाई

भूराजनीतिक तानाबाना आम नागरिकको पहुँचभन्दा परका खोपीहरूमा बुनिन्छ । बाहिर चुहिने सूचना कति विश्वसनीय हुन्, यसै भन्न सकिन्न । परिणामका रूपमा प्रत्यक्ष देखिने वा अनुभूति हुने घटना भएमा ती यसकारण भए होलान् भनेर अनुमान लगाउन सकिन्छ । परिणाम प्रकट नभइन्जेल रहस्यकै खेती भइरहन्छ । भूराजनीतिक विश्लेषकका रूपमा पहिचान बनाएका विद्वान्का गफले पनि उति भेउ दिँदैनन्; तिनका सामथ्र्यभन्दा ज्यादा सीमा हुन्छन् । चनाखा पत्रकारले ‘स्रोत’ बाट थुतेका सूचनाले नागरिकलाई कति सुसूचित गरेभन्दा पनि कसको राजनीतिलाई सघाए भनेर सोच्नुपर्ने हुन्छ । त्यसैले षड्यन्त्र सिद्धान्तको बजारभाउ आकासिन्छ ।

बेथितिकै बाटोमा प्रदेश बजेट

सम्पादकीय

प्रदेश सरकारहरूले आगामी आर्थिक वर्षका लागि ल्याएका बजेटमा केही सकारात्मक पक्ष भए पनि समग्रमा यी प्रशंसनीय छैनन् । केही कार्यक्रमहरूमार्फत जारी कोभिड महामारीलाई सम्बोधन गर्न खोजिएको जस्तो देखिए पनि देशको प्रतिकूल परिस्थितिमा ल्याइएका यी बजेट सामान्य अवस्थाका जस्तै छन् ।

पर्यावरण पर्व : बरसाइत

सरसरी हेर्दा परम्परागत रूढिवादिताले गाँजिएर थिलथिलिएको देखिन्छ, मिथिला समाज । पछिल्ला समयमा अनेकौं कुप्रथा यत्रतत्र यस्ता रूढिवादी विद्रूपताहरूको साक्ष्य बनी प्रकट हुने गरेका छन् ।

कीरा संरक्षणमा चासो

१९५१ को अक्टोबर । युनिभर्सिटी अफ वेस्टर्न अस्ट्रेलियाका अनुसन्धानकर्ता जर्ज बर्निमिस्जा त्यहाँको विराट घाँसे मैदानतिर घुम्न निस्किए । उनी नौ महिनाअघि मात्रै पुर्ख्यौली थलो हंगेरीबाट अस्ट्रेलिया बसाइँ सरेका थिए । अस्ट्रेलियाको घाँसेमैदान युरोपको जस्तो गाईवस्तुको गोबर कुहिएर माटो भई जीवन्त थिएन, बरु नकुहिएको सुकेको गोबरले ढाकिएको थियो । कारण— गाईवस्तुको गोबर कुहाउने गोब्रेकीराका प्रजातिहरू अस्ट्रेलियामा थिएनन् ।

बराल सरको विश्लेषणमाथि टिप्पणी

ध्रुव सिम्खडा

उहाँ धेरैको आदरणीय गुरु । मेरो पनि समादरणीय गुरु । हामी सबैका मान्यवर । उहाँ हुनुहुन्छ- प्राध्यापक लोकराज बराल । त्रिभुवन विश्वविद्यालय, राजनीतिशास्त्रमा अध्ययन गर्ने सायद उहाँको सबैभन्दा पछिल्लो ब्या...

अम्बरलाई शंकरको पत्र– ‘मैले झन्डै जीवन समाप्त गर्ने सोचेको थिएँ’

किशोर गुरुङ

यतिखेर हामी कोरोनाको विषमता भोगिरहेका छौं । निषेधाज्ञाको निस्तब्ध समयमा छौं । हामीमाझबाट अनेक आफन्त बिछोडिइरहेका छन् । समस्याले झन् समस्या निम्त्याइरहेको छ । रोग न्यूनीकरण गर्ने प्रयास त जारी छ तर कहि...

मधेसी दलितलाई नागरिकता दिन सफल होला त नागरिकता अध्यादेश ? 

राजकुमार महतो

मुलुक अहिले नागरिकता अध्यादेशले तातेको छ । राष्ट्रपतिबाट नेपाल नागरिकता (पहिलो संसोधन) अध्यादेश, २०७८ प्रमाणिकरण गरी मिती २०७८/०२/०९ मा जारी भएको छ ।...

पारिस्थितिक प्रणालीको पुन:स्थापना

गोविन्द पोखरेल

हाम्रोमा पर्यावरणको छलफलका लागि वातावरण दिवस कुर्नुपर्थ्यो, कुरिन्थ्यो पनि । यसपालि भने जुन ५ (विश्व वातावरण दिवस) लाई पर्खनु परेन । सरकारले मे २९ मा अध्यादेशबाट बजेट ल्यायो, यसको बुँदा नम्बर १९९ मा ‘...

सीमान्त महिला किसान र खाद्य अधिकार

रीता बस्ताकोटी

नेपालको सन्दर्भमा अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो कृषि । जहाँ ८० प्रतिशत कृषि क्षेत्र गाउँमा छ । यस्ता गाउँमा बस्ने प्राय: मानिसको मुख्य पेसा कृषि नै हो । यसरी गाउँमा बसेर खेती गर्नेमध्ये करिब ६५ प्रतिशत सान...

बजेटमा शिक्षा : नीतिगत रुपमै अस्पष्ट

रमेश न्यौपाने

कोरोना भाइरसको महामारीले गत एक/डेढ वर्षदेखि सारा दुनियाँ नै थलिएको छ । यसको दोस्रो लहरले हामीलाई नराम्ररी गाँजेको छ । हामी र हाम्रा सन्ततिको भविष्य अनिश्चिततर्फ मोडिरहेका बेला शनिबार सरकारले आर्थिक वर...