विचार विविधा

बहकिएको रेल बहस

विशाल चालिसे

चिनियाँ राष्ट्रपतिको भ्रमणसँगै नेपाल–चीन रेलमार्गको बहस फेरि सतहमा आएको छ । भ्रमण क्रममा दुई देशबीच बहुचर्चित केरुङ–काठमाडौं रेलमार्गको सम्भाव्यता अध्ययन गर्ने सहमति भएको छ । उक्त अध्ययनलाई चाहिने करिब २ अर्ब रुपैयाँ चीन सरकारबाट अनुदान पाइने लगभग तय छ । यसलाई कतिपयले चीनले अब रेल बनाइदिन्छ भनेर बुझेका छन् ।

के राजनीति, के अपराध ?

राजेन्द्र महर्जन

रौतहटको राजपुरमा बम विस्फोट हुन्छ, एकाध किलोमिटर परको प्रहरी चौकीले सुन्दैन । विस्फोटमा परेर मरेकालाई बोरामा कोचिन्छ र घाइतेहरूलाई बेहोस पारिन्छ, प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीले राजा इँटाभट्टासम्म तिनलाई पुर्‍याउन ‘एस्कर्टिङ’ गर्छन्, तर नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको कमाण्डलाई ‘थाहा’ हुँदैन ।

संसदीय समितिको अनादर

सम्पादकीय

कार्यपालिकालाई संसद्‌मार्फत जनताप्रति उत्तरदायी बनाउने भूमिकामा रहेका संसदीय समितिहरूले दिएका निर्देशनको पालना गर्न सरकार उदासीन देखिएको छ । ‘मिनी संसद्’ मानिने यी समितिहरूका निर्देशन तथा सुझावलाई अटेर गर्ने सरकारी कार्यशैली संसदीय व्यवस्थाकै मूल्य–मान्यताविपरीत छ । संसदीय समितिहरूको दायित्व कानुन निर्माणका लागि विधेयकबारे छलफल गर्नु मात्र होइन, सरकार तथा राज्यका निकायका कामकारबाही अध्ययन–अनुगमन गरी सचेत/ध्यानाकर्षण गराउनु तथा निर्देशन दिनु पनि हो ।

पितृसत्ता, शक्ति–सत्ता र महिला

डा. साधना प्रतीक्षा

युगौँदेखि समाजमा स्थापित पितृसत्ताले हाम्रो सामाजिक/सांस्कृतिक, आर्थिक, राजनीतिक लगायत सबै पक्षमा यसरी प्रभुत्व जमाएको छ कि यसले पुरुषको त कुरै छाडौं, स्वयम् नारीलाई पनि पितृसत्तात्मक मानसिकताबाट मुक्त हुन दिएको छैन । अहिले हाम्रो राजनीतिमा पितृसत्ताको सर्वाधिक प्रभाव देखिएको छ ।

आकस्मिक सेवाका सर्तहरू

डा. ढुण्डिराज पौडेल

आवासीय भिसा अन्तर्गत क्यानाडामा बसोबास गर्ने मेरो एक आफन्तको घाँटीमा थाइरोइडको सानो गिर्खा उठेछ । बिमा पद्धति अनुसार फिजिसियन चिकित्सकको प्राथमिक परीक्षणबाट त्यो रोग आकस्मिक र घातक क्यान्सर नभएकाले विशेषज्ञबाट विशेष जाँचका लागि करिब १० महिना कुर्नुपरेछ ।

सबैको पहुँचमा छैन कन्डम

डा प्रकाश बुढाथोकी

आधुनिकतासँगै अब कन्डम ढाकछोप, लज्जा र कौतुहलको विषय नभई किराना पसल, पान पसल, डिपार्टमेन्ट स्टोर जताततै पाइन्छ । संसारमा दैनिक १५ करोडपटक हुने यौन सम्पर्कमा २ करोड पटकभन्दा बढी कन्डमको प्रयोग हुने गरेक...

जापानमा जे देखेँ

प्रभा बराल

दुई वर्ष जापानमा रहँदा जापनिज नागरिकको दैनिकी बुझ्ने अवसर प्राप्त भयो । धेरै जापनिज साथी बने । मनमा लागेका जिज्ञासा तिनैलाई सोधेर मनको खसखस मेटाउन पाएँ । अंग्रेजी भाषाभन्दा जापनिजको जीवनशैली बुझ्न जाप...

चिनियाँ रणनीतिको आधार

रमेश के.सी.

सन् १९७२ मा बेइजिङमा अमेरिकी राष्ट्रपति रिचर्ड निक्सनको भ्रमणका बेला चिनियाँ प्रधानन्त्री चाउएनलाईलाई हेनरी किसिन्जरले भनेका थिए, ‘तपाईको देश मलाई एकदम रहस्यमय लाग्छ ।’ जवाफमा चाउएनलाईले भने, ‘महोदय, ...

दसैंँको महत्त्व र उपादेयता 

डा. गोविन्द टन्डन

दसैँ नेपालीहरूको ठूलो चाड हो । एक किसिमले भन्ने हो भने राष्ट्रिय चाड नै । राज्यले दिने सबैभन्दा लामो छुट्टी यही दसैँमा हुन्छ । आ–आफ्नो रीति–स्थिति, परम्परा अनुसार दसैँ पर्व मनाइन्छ ।...

लामो छुट्टीमा गृहकार्य : कति उचित ?

मेदिनबहादुर लामिछाने

हाम्रा विद्यालयहरूले एक शैक्षिक सत्रमा कम्तीमा चारवटा लामा छुट्टीहरू दिने गर्छन् । पहिलो छुट्टी वर्षे विदाको रूपमा दिइन्छ । यो छुट्टी काठमाडौं उपत्यकामा दुई हप्तासम्म र उपत्यका बाहिर सात हप्तासम्मको द...

पशु अधिकारका पक्षमा

उमा भण्डारी

दृश्य १ : म कपन मिलनचोकको तरकारी बजारमा बस्छु । मेरो घरको पल्लोपट्टि ४ घरजति पर मासुपसल छ । त्यहाँ जिउँदो खसीबोका ल्याएर बाँधिएको हुन्छ । ती खसीबोका दिनैभरि, रातैभरिको धेरैजसो समय कराइरहेका हुन्छन् ।...