डिला संग्रौला

डिला संग्रौलाका लेखहरु :

२०७८ मा नयाँ अपेक्षा

२०७७ साल नेपालको परिदृश्यमा राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, शैक्षिक र स्वास्थ्यका दृष्टिले फलदायी हुन सकेन । केही उल्झन, द्विविधा, राजनीतिक खिचातानीका कारण जनताका पीडा जस्ताका तस्तै रहे ।

घट्न नसकेको लैंगिक विभेद

म हालै लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका दुई दर्जनभन्दा बढी जिल्लाहरूको भ्रमणमा थिएँ । बैतडी जिल्लाको डिलासैनीमा हाम्रो कार्यक्रममा सरकारपक्षीय कार्यकर्ताहरूबाट ढुंगामुढा भयो । शान्तिपूर्ण रूपमा भेला हुन पाउने आम नागरिकको संवैधानिक अधिकारलाई तिनले संकुचित गर्न खोजे ।

कांग्रेसले लिनुपर्ने बाटो

वर्तमान नेपालको राजनीति तरल र दिशाहीन अवस्थामा छ । ‘संविधानमाथिको कू’ बाट लोकतन्त्र र गणतन्त्रमाथि प्रहार भै सर्वसत्तावादी यात्राको प्रारम्भ भएको छ । संविधानले नगरेको व्यवस्थालाई प्रधानमन्त्रीले अन्तर्निहित अधिकार ठान्नु अधिनायकवादको परिचायक हो ।

राष्ट्रिय एकताको खोजी

जटिल अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिको आकलन गरी बीपी कोइराला राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापबाट मात्र प्रजातन्त्रको प्राप्ति र स्वाधीनताको रक्षा गर्न सकिन्छ भनी निर्वासनबाट फर्केका थिए । राष्ट्रियताबिनाको प्रजातन्त्र बलियो हुन सक्दैन एवं प्रजातन्त्र र राष्ट्रियताबीच अन्योन्याश्रित सम्बन्ध रहन्छ भन्ने मान्यता उनी राख्थे ।

उन्मत्त सत्ता, लाचार प्रतिपक्ष

संसदीय व्यवस्थाको जननी बेलायतलाई भनिन्छ । नेपालको संसदीय प्रणाली पनि त्यही वेस्टमिन्स्टर प्रणालीमा आधारित छ । २०१५ सालमा यही प्रणालीका आधारमा भएको आम निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसले अत्यधिक बहुमत ल्याएको थियो र बीपी कोइराला प्रधानमन्त्री बन्न सफल भएका थिए ।

कांग्रेस पुनर्जीवनको मार्गचित्र

सात दशकभन्दा लामो संघर्षको इतिहास बोकेको नेपाली कांग्रेसलाई अलग्गै राखेर नेपालको राजनीतिक र सामाजिक अध्ययन अपुरो हुन्छ । प्रतिपक्षमा रहेका बेला हुन लागेको पार्टी महाधिवेशनले नेपाली कांग्रेस पार्टी, देश र जनताको भविष्य निर्धारण गर्ने चुनौतीपूर्ण अभिभारा बोकेको छ ।

कांग्रेसमा महिला

सात दशकभन्दा लामो समयदेखि नै महत्त्वपूर्ण राजनीतिक परिवर्तनको नेतृत्व लिने लोकतान्त्रिक पार्टी नेपाली कांग्रेस चौधौं महाधिवेशनको संघारमा छ । अनेकौं आरोह–अवरोह पार गर्दै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रसम्म आइपुग्दा कांग्रेस प्रतिपक्षको भूमिकामा छ । अहिले राष्ट्रसामु थुप्रै चुनौती छन् ।

महामारीमा तीजको सन्देश

कोरोना कहरबीचै हामी यसपालिको तीज मनाउँदै छौं । संक्रमण दिन–प्रतिदिन बढ्दो छ । कतिपय जिल्लामा समुदायस्तरमा फैलिइसकेको छ । संक्रमण थप फैलिन नदिन हामीले आपसमा भौतिक एवं सामाजिक दूरी कायम राख्नु समयको माग हो ।

नेता बीपीलाई सम्झिँदा

नेपाली समाजलाई प्रजातन्त्र, मानव अधिकार, कानुनको सर्वोच्चताका हिसाबले विश्वमानवसँग उभिन सक्ने बनाउने सपना देख्नुभएको थियो बीपी कोइरालाले । तर, नेपालले उहाँको जीवनकालमा उहाँले सोचेजस्तो गरी हिँड्न पाएन । उहाँले सोचेको सीमाभित्र राजा बसेनन्, कम्युनिस्टले बीपीको विरोध नै कम्युनिजम हो भन्ने धारणाको विकास गरे, भूस्वामीहरू, धर्मभीरुहरू, प्रजातन्त्रविरोधीहरू सबै राजावरिपरि जम्मा भए ।

महिलामाथिको हिंसा कहिलेसम्म ?

विश्व–समुदाय नै कोभिड–१९ बाट आक्रान्त भइरहेका बेला विश्वव्यापी रूपमै महिलामाथि हिंसाका घटना दिनप्रतिदिन बढ्दै गएका छन् । अमानवीय र पाशविक घटना छताछुल्ल भएका छन् । यस्तोमा राज्य कहाँ छ भन्ने प्रश्न उब्जिएको छ ।