डिला संग्रौला

डिला संग्रौलाका लेखहरु :

महिलामाथिको हिंसा कहिलेसम्म ?

विश्व–समुदाय नै कोभिड–१९ बाट आक्रान्त भइरहेका बेला विश्वव्यापी रूपमै महिलामाथि हिंसाका घटना दिनप्रतिदिन बढ्दै गएका छन् । अमानवीय र पाशविक घटना छताछुल्ल भएका छन् । यस्तोमा राज्य कहाँ छ भन्ने प्रश्न उब्जिएको छ ।

नेपालीका सपना अधुरै

कोरोना–संकटमाझ हामी तेह्रौं गणतन्त्र दिवस मनाउँदै छौं । संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको यहाँसम्मको यात्रामा नागरिकले तीतामीठा अनुभूति गरेका छन् ।

नयाँ सालमा नयाँ सोच

नयाँ वर्ष २०७७ लकडाउनमा मनाइरहँदा हामीले कोरोना भाइरसको तीतोमीठो अनुभूति बटुलिसकेका छौं । यो महामारीका कारण मानव जीवनका लागि यो समय पीडादायी छ ।

कानुनमा सबल व्यवहारमा कमजोर

नेपालमा महिलाले जनसंख्याको आधाभन्दा बढी, ५१.५ प्रतिशत, हिस्सा ओगटेका छन्, तैपनि राज्यको हरेक क्षेत्रमा पिछडिएका छन् । महिलाको उपस्थितिलाई कानुनी रूपमा मान्यता प्रदान गरिए पनि समाजमा महिला र पुरुषको भूमिका र अधिकारमा समानता छैन । अहिले पनि घरमूली महिला २५.७ प्रतिशत मात्र छन् भने सम्पत्तिमाथि स्वामित्व भएकाहरू २६ र जमिनमा स्वामित्व भएकाहरू १९.७१ प्रतिशत छन् । महिलाको निजामती प्रशासनमा प्रतिनिधित्व १७.५ र श्रममा सहभागिताको दर ५४ प्रतिशत छ ।

संसद्‍मा प्रतिपक्षको भूमिका

संसदीय व्यवस्थामा सत्तापक्षका साथै प्रतिपक्षको पनि उत्तिकै भूमिका हुने गर्छ । सत्ता सरकारको हुन्छ भने संसद् प्रतिपक्षको । सरकारले सत्ता र शक्तिको आडमा गलत कामकारबाही गर्ला कि भनी खबरदारी गर्ने काम प्रतिपक्षको हुन्छ । सरकारलाई प्रतिपक्षको साथ–सहयोगबाटै राष्ट्रिय हितका पक्षमा ऐतिहासिक कामहरू हुन सक्छन् ।

प्रकृतिको सम्मान, विपद्को व्यवस्थापन

प्रकृतिलाई बिथोले विपत्ति निम्तिने तथ्य नेपालमा बाढी–पहिरोबाट भएको धनजनको ठूलो क्षतिले फेरि छर्लंग्याएको छ । अनियन्त्रित वनको फँडानी, अव्यवस्थित बसोबासलाई नै हामीले विकास ठान्यौं र नदीहरूमा बाँध बाँधेर त्यसको बहाव रोक्न खोज्दा बस्तीको डुबान पार्न पुग्यौं । विकास गर्ने नाममा जताततै डोजर चलाउँदा पहिरो निम्तियो ।

वैदेशिक श्रम सुखसयलको भ्रम

मुलुकको हरेक परिवर्तनमा श्रमिकहरूले अहम् भूमिका खेल्दै आए पनि तिनको जीवनस्तर माथि उठ्न सकेको छैन । अहिले पनि श्रमक्षेत्र अस्तव्यस्त नै छ । जनसंख्या वृद्धिको अनुपातमा प्रतिवर्ष अनुमानित ४ लाखभन्दा बढीका दरले श्रम बजारमा आउने श्रमशक्तिका लागि पर्याप्त उत्पादनशील तथा आयमूलक रोजगारका अवसरहरूको सिर्जना ठूलो चुनौती बनेको छ । विकासका राम्रा सम्भावना हुँदाहुँदै विगतमा आर्थिक–सामाजिक विकास ज्यादै मन्द रह्यो ।

प्रधानमन्त्रीलाई सडकबाट खुलापत्र

हालै घोषित नीति तथा कार्यक्रमको औचित्य र कार्यान्वयन पक्ष केकस्तो रहला, आगामी दिनमा प्रस्ट हुने नै छ । सडक सुरक्षाका लागि सचेत नागरिक र जनप्रतिनिधिका हैसियतले, उक्त कार्यक्रममा देशैभरिका सडकहरूको स्तरोन्नति र सडक सुरक्षाबारे केही उल्लेख भएकामा धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

हातेमालो गरे समृद्धि

अधिकारका लागि महिलाहरूले राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा धेरै संघर्ष गरेका छन् । आज हामी अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस अर्थात ८ मार्च ‘लैंगिक समानताका लागि समान सोच र व्यवहार : समृद्धिको आधार’ भन्ने नारासहित मनाउँदैछौं । अझै पनि महिलाहरू आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक र सांस्कृतिक क्षेत्रमा पछाडि नै छन् ।

सडक सुरक्षा र संसद्

अहिले स्वास्थ्य र चिकित्सा क्षेत्रका विविध पक्षबारे बहस भइरहेको छ । सबै बहसको उद्देश्य नागरिकको स्वास्थ्य स्थितिमा सुधार गर्ने बुझिन्छ । ती महत्त्वपूर्ण विषय हुन् । तर हरेक दिन यातायात दुर्घटनामा परेर धेरै मानिसले अकालमा ज्यान गुमाएका वा शारीरिक रूपले अशक्त हुनुपरेको छ ।