दुर्गा कँडेल (छत्कुली)

दुर्गा कँडेल (छत्कुली)का लेखहरु :

स्किम होइन ब्याजदर 

बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट संकलित रकमलाई वित्तीय मध्यस्थकर्ताहरूले आवश्यक क्षेत्र पहिचान गरी लगानी गर्छन् । वित्तीय संस्थाले निक्षेपमा ब्याज दिन्छन् । उक्त निक्षेपलाई लगानी गर्दा वित्तीय संस्थाले पाउने ब्याज दिइनेभन्दा बढी हुन्छ । यही अन्तर नै बैंक तथा वित्तीय संस्थाको मुख्य आम्दानी मानिन्छ ।

वित्तीय साक्षरताको मर्म

१९९४ सालदेखि नेपाल बैंकबाट बैंकिङ इतिहास सुरु भएको हो । २०७६ असार मसान्तसम्म आइपुग्दा २८ वाणिज्य बैंक, २९ विकास बैंक, २३ वित्त कम्पनी र ९० लघुवित्त संस्थाका गरी ५ हजार ५७ शाखाद्वारा वित्तीय कार्यक्रम सञ्चालनमा छन् । ४० को दशकमा सुरु भएको आर्थिक उदारीकरणसँगै निजी लगानीका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू तीव्र रूपमा बढे ।

बैंकहरूको रक्तसञ्चार 

सामान्यतः एक वर्षभित्र नगदमा रूपान्तरण गर्न सकिने मूल्यवान् वस्तुलाई तरल सम्पत्ति भनिन्छ तर बैंक तथा वित्तीय संस्थाका हकमा यो परिभाषालाई आत्मसात् गर्न सकिँदैन किनकि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले दायित्व भुक्तानी गर्नुपर्दा तुरुन्त नगदमा रूपान्तरण गर्न सकिने रकम नै तरलता हो ।

कर्जाको कुवा

कुनै बैंकबाट निश्चित सर्तमा अन्य पक्षलाई दिइएको रकम फिर्ता हुन नसक्नु कर्जा जोखिम हो । कर्जा जोखिम फन्डेड तथा ननफन्डेड गरी दुई किसिमको हुन्छ । नेपालका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कारोबारमा वासलातको सम्पत्तिको करिब ७० प्रतिशत अंश कर्जा कारोबारले ओगटेको छ । यसैको ब्याजबाट प्राप्त आम्दानी नै मुख्य आम्दानी हुन्छ, जुन वर्तमान समयमा वित्तीय क्षेत्रको आम्दानीको ५९.३४ प्रतिशत छ ।

सञ्चालन जोखिम टार्न सक्दैनन् बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाको व्यावसायिक कृयाकलापमा कारोबारसँगै सञ्चालनमा जोखिम जोडिएको हुन्छ  । बैंकिङ्ग व्यवसाय यसबाट टाढा हुन सक्दैन  ।