धुमधामको घुमघाम

चाडपर्व आउनासाथ परिवार मिलेर घुम्न जाने लहर चलेको छ । खर्च गर्ने क्षमता बाह्य पर्यटकको तुलनामा आन्तरिकको बढी छ । यो बेला मौसम सफा हुन्छ । पर्यटकीय गन्तव्यहरू मनमोहक देखिन्छन् । घुम्नेहरूका लागि यो समय उपयुक्त मानिन्छ ।
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — जाजरकोट खलंगाकी कृतिका शाह दसैं मनाउन शुक्रबार घर पुगिन् । उनलाई दसैंभन्दा हतारो घुम्नका लागि भएको छ । योपटक उनले दसैंलगत्तै परिवारसहित डोल्पाको से–फोक्सुण्डो ताल घुम्ने योजना बनाएकी छन् । ‘कहिले पुगौं जस्तो भइसकेको छ,’ उनले भनिन्, ‘योपटक बाबा–ममीलाई से–फोक्सुण्डो लगेर सरप्राइज दिन मन छ ।’

गत वर्ष कास्कीको मादी पुगेकी उनी योपटक से–फोक्सुण्डो जाने योजना बनाउँदा दंग छिन् । ‘चाडबाडको बेला नयाँनयाँ ठाउँ घुम्न मन लाग्छ,’ शाहले भनिन्, ‘जसले घुम्छ, उसले नेपाल कति सुन्दर छ भनेर अवश्य थाहा पाउनेछ ।’ उनी नपुगेका पर्यटकीय ठाउँ सायद कमै होलान् । नयाँ ठाउँबारे थाहा पाउनासाथ उनी पुग्न हतारिन्छिन् । ‘घुम्न जान धेरै खर्च लाग्छ, यसमा समस्या छैन,’ उनले भनिन्, ‘सबै मिलेर घुम्न जाँदा एउटैलाई मात्र आर्थिक भार कम हुन्छ ।’
उनका अनुसार जाजरकोटबाट से–फोक्सुण्डो ताल पुग्न तीन दिन लाग्छ । घुम्न प्रायः परिवारसँगै जाने गरेको उनले सुनाइन् । उनी मात्र होइन । चाडबाडको समयमा परिवारसँग घुम्न जानेको जमात केही वर्षयता बढ्दै गएको छ । कोही चाडबाडको समयमा त कोही भने चाडबाडलगत्तै घुम्न जाने गरेका छन् ।

अघिपछि भन्दा दसैंमा कार्यालय, कलेजमा छुट्टी बढी हुन्छ । नयाँनयाँ ठाउँमा घुम्न जानेको लर्को लाग्छ । चाडबाडको समयमा मुख्य पर्यटकीय गन्तव्यमा आन्तरिक पर्यटकको भीड देख्न पाइन्छ ।

अधिकांशको रोजाइमा लुम्बिनी, पोखरा, सौराहा, इलाम पर्ने गरेका छन् । यस्तै मुस्ताङ, मनाङ, रारा, लाङटाङ, सोलुलगायत ठाउँमा गाडी रिजर्भ गरेर जानेको कमी हुँदैन । यो बेला लस्कर लागेर ट्रेकिङ जाँदै गरेको दृश्य हेर्नलायक हुन्छ । पर्यटन व्यवसायीका अनुसार चार–पाँच वर्षयता पर्यटकीय गन्तव्यमा घुम्न जाने आन्तरिक पर्यटकको संख्या बढेर गएको हो । दसैंपछि बाह्य पर्यटकको सिजन सुरु हुन्छ । अहिले पर्यटन व्यवसाय धान्ने आधार आन्तरिक पर्यटक बन्दै आएका छन् ।

लुम्बिनी होटल एसोसिएसन नेपालका अध्यक्ष मिथुन श्रेष्ठका अनुसार दसैंमा नेपाली नै धेरै लुम्बिनी घुम्न आउने गरेका छन् । ‘पहिला–पहिला नेपालीहरू दसैं भए पनि घरै बस्थे,’ उनले भने, ‘अहिले परिवर्तन भएका छन्, दसैंलाई घुम्ने चाड बनाउनेहरू धेरै छन् ।’ तर, विगत वर्षको तुलनामा अहिले लुम्बिनी घुम्न आउने कम छन् । ‘लुम्बिनीदेखि भैरहवासम्मको बाटाले गर्दा समस्या छ, निर्माण सुरु गरिएकाले बाटो लथालिंग बनेको छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले पनि केही कम भएको हुन सक्छ ।’ चाडबाडलाई लक्षित गरेर होटल व्यवसायीले त्यस्तो अफर नल्याएको उनले सुनाए ।

‘नयाँ वर्ष र पर्यटन दिवसको समयमा छुट दिएका छौं,’ उनले भने, ‘तर, श्रीलंकन पाहुनाको बसाइ एकदमै कम भयो भनेर ४० प्रतिशत छुट दिने योजना बनाएका छौं । श्रीलंकन धेरै आउने भए पनि जुन दिन आयो, त्यही दिन फर्कने भएकाले बसाइ लम्ब्याउन यस्तो छुटको व्यवस्था गरेका हौं ।’ श्रीलंकनको सिजन फागुनबाट सुरु हुन्छ । लुम्बिनीमा सबैभन्दा बढी आउने पर्यटक श्रीलंकन नै हुन् । ‘घुम्न आएर बस्नेको संख्या १० प्रतिशत पनि भएन,’ उनले थपे, ‘किन बसेनन् भनेर तिहारपछि होटल व्यवसायीको टोली श्रीलंका जाने कुरा भएको छ ।’ लुम्बिनीमा ८० भन्दा बढी होटल छन् ।

‘नेपालीहरू पहिला एकदमै कम घुम्थे, सुरुमा हाम्रो पर्यटन बाह्य पर्यटकले नै धानिएको थियो,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले पर्यटन धान्ने भनेकै नेपालीले हो, कुल पर्यटक आवागमनको ६० प्रतिशत नेपाली हुने गरेका छन् ।’ चाडपर्व आउनासाथ परिवार मिलेर घुम्न जाने नेपालीको लहर चलेको छ । खर्च गर्ने क्षमता बाह्य पर्यटकको तुलनामा आन्तरिकको बढी छ । यो बेला मौसम सफा हुन्छ । पर्यटकीय गन्तव्यहरू मनमोहक देखिन्छन् । घुम्नेहरूका लागि यो समय उपयुक्त मानिन्छ ।

पश्चिमाञ्चल होटल संघ पोखराका अध्यक्ष विकल तुलाचन गत वर्षको तुलनामा अहिले आन्तरिक पर्यटकको आवागमन केही कम भएको सुनाउँछन् । तर, चहलपहल बिस्तारै बढ्दै गएको छ । त्यस्तै दसैं–तिहारलाई लक्षित गरेर होटल व्यवसायीले आआफ्नै तरिकारले छुटको व्यवस्था गरेका छन् । ‘प्रायः सबैले चाडबाडलाई लक्षित गरेर छुट अफर ल्याएका छन्,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले आन्तरिक पर्यटकको मुख्य सिजन हो, दसैंअघि कम चहलपहल छ, दसैंलगत्तै चहलपहल बढ्नेछ ।’

दसैं–तिहारको बीचमा पर्यटक आवागमन वृद्धि हुने उनले दाबी गरे । गत वर्ष यो बेला आन्तरिक पर्यटकको भीड बढी थियो । समग्रमा अहिले पर्यटक आवागमन ३५ प्रतिशत रहेको उनले बताए । ‘पछिल्लो केही वर्षयता नेपालीहरू विदेश लक्षित हुन थालेका छन्, विदेश जान सस्तो पनि छ, त्यही भएर विदेश जान थालेर पनि कम भएको हुन सक्छ,’ उनी भन्छन्, ‘अर्को प्रतिकूल मौसमले गर्दा पनि पर्यटक आवागमन केही कम भएको हुन सक्छ ।’

बाह्य पर्यटक न्यून भएको बेला आन्तरिक पर्यटकले व्यवसाय धान्ने गरेका छन् । पोखरामा सबै गरेर होटलको संख्या ७ सय हाराहारी छ । होटलमा लगानी मात्र करिब ५ खर्ब छ । बेड संख्या ३० हजार र १८ हजारले रोजगार पाएका छन् । त्यस्तै सौराहामा शुक्रबारबाट आन्तरिक पर्यटकको चहपहल सुरु भएको छ । ‘पहिला–पहिला यो बेला आन्तरिक पर्यटकको भीड निकै देख्न पाइन्थ्यो,’ क्षेत्रीय होटल संघ नेपाल सौराहाका अध्यक्ष दीपक भट्टराईले भने, ‘तर, यो वर्ष केही कम छ ।’ उनका अनुसार आन्तरिक पर्यटकको संख्या बढेको छैन ।

‘केही समस्या वर्षात र सडकले गर्दा पनि भयो,’ उनले भने, ‘अर्को समस्या चितवनमा डेंगु लाग्छ भन्ने छ तर डर मान्नुपर्ने अवस्था छैन, सहज रूपमा सौराहा घुम्न आए हुन्छ, समस्या केही छैन ।’ जनआन्दोलनपछि सौराहा घुम्न आउने आन्तरिक पर्यटकको संख्या बढ्न थालेको हो । ‘नारायणगढ–मुग्लिन सडक बन्दै गर्दा पनि राम्रै पर्यटक आएका थिए, दसैं–तिहारमा झन् बढी हुन्थे,’ उनले भने, ‘योपटक पर्यटक कम छन्, दसैं र तिहारको बीचमा बढ्ने अपेक्षा गरेका छौं ।’ सौराहाका प्रायः सबै होटलले दसैं–तिहारलाई लक्षित गर्दै खान र बस्नमा निश्चित प्रतिशत छुटको व्यवस्था गरेका छन् ।

नियमति १५ प्रतिशत छुट दिँदै आएका व्यवसायीले चाडबाडलाई लक्षित गरेर २० देखि ३० प्रतिशतसम्म छुट अफर दिएका छन् । चितवनमा १५० पर्यटकीय बासस्थानका होटल छन् । होटलमा १५ अर्ब लगानी रहेकामा सौराहामा मात्र ७ अर्ब लगानी पुगिसकेको छ । ५ हजारले प्रत्यक्ष रोजगार पाएका छन् । दसैंलगत्तै घुम्नेको जमात पछिल्लो समय बढ्दै गएको छ । मेघौली, कसरा पर्यटकको विशेष रोजाइमा पर्दै आएको छ ।

प्रकाशित : आश्विन १८, २०७६ १७:४१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

महँगीले खसीबोका कम आपूर्ति, कमै बिक्री

खाद्यको सस्तो खसी बिक्यो, च्यांग्रा बाँकी
राजु चौधरी

काठमाडौँ — बजार मूल्य बढेपछि खसीबोकाको बिक्री कम भएको छ । चौपाया व्यवसायी संघ कलंकीका अनुसार जिउँदो खसी किलोमै १ सय ५० रुपैयाँसम्म बढेको छ । जसले गर्दा कम बिक्री भएको संघका पूर्वअध्यक्ष दीपक थापाले बताए । उनका अनुसार गत वर्ष घटस्थानादेखि फूलपातीसम्म ७ दिनमा खसीबोका र च्यांग्रा गरी ३० हजारवटा बिक्री भएको थियो ।

अहिले कलंकी होलसेल बजारबाट २२ हजारवटा मात्रै बिक्री भएको पूर्वअध्यक्ष थापाले बताए ।

‘अहिले उपभोक्ताहरू पर्ख र हेरको अवस्थामा छन् । महँगो पनि भएको छ,’ सरंक्षकसमेत रहेका पूर्वअध्यक्ष थापाले भने, ‘गत वर्षको तुलनामा ८ हजार कम बिक्री भएको देखिन्छ ।’ थापाका अनुसार गत वर्ष दसैंमा प्रतिकिलो खसी ५४० रुपैयाँमा बिक्री भएको थियो । च्यांग्रा ७ सय रुपैयाँमा बिक्री भएको थियो । अहिलेको खसीबोका ६९० रुपैयाँसम्मा बिक्री भएको छ । च्यांग्रा ७७० रुपैयाँसम्म बिक्री भएको उनले बताए ।

संघले घटस्थापनादेखि करिब ४०–४५ हजार उपत्यका भित्रिने र बिक्ने आकलन गरिको थियो । अहिलेसम्म कलंकी बजारमा २२ हजार मात्रै भित्रिएको छ । कम परिमाणमा भित्रिए पनि अभाव भएको छैन । अहिलेसम्म १८ हजार बिक्री भएको छ । यस्तै च्यांग्रा ५ हजार ५ सय भित्रिएको छ । जसमध्ये ४ हजार बिक्री भइसकेको थापाले बताए ।

व्यवसायीले सल्यान, सुर्खेत, रुकुम, रोल्पा, लाहान, जनकपुर, धादिङ, नुवाकोटलगायत जिल्लाबाट भित्र्याएका छन् । यीबाहेक भारतबाट पनि भित्रिएको छ । भारतबाट तस्करीसँगै केही मात्रामा वैधानिक रूपबाट पनि भित्रिएको थापाले बताए । च्यांग्राको हकमा मुस्ताङ र तातोपानी नाकाबाट आयात गरेको संघले जनाएको छ ।

चौपाया खरिद बिक्री प्रालिका अध्यक्ष जनक खड्काले पनि गत वर्षको तुलनमा केही कमी भए पनि खरिद गर्न आइरहेको बताए । आयातका क्रममा भन्सारमा सहज गरेपछि केही सजिलो भएको बताए । ‘खसीबोका र च्यांग्रा अब दुई दिन बिक्री हुन्छ । आपूर्ति सहज नै छ,’ उनले भने, ‘आयातअनुसार बिक्री भइरहेको छ ।’

पशु सेवा विभागले क्वारेन्टाइन ऐन फागुन ३ गतेदेखि कार्यान्वयन गरेको छ । यो व्यवस्थासँगै सम्बन्धित मुलुकबाट पशु चौपाया स्वस्थ भएको प्रमाणित कागजपत्र बनाउनुपर्छ । कागजपत्रमा निर्यातयोग्य, रोगमुक्त र रोगको खोप लगाएको प्रमाणित हुनुपर्छ । यो व्यवस्थाला कडाइ गरेसँगै खसीबोका आयात कम भएको छ । तर, दसैंका लागि केही सहज बनाएपछि आपूर्तिमा राम्रो भएको खड्काले बताए । पशु सेवा विभागले हेफरबाट ५२ सय वटा खसीबोका दिने भने पनि १२ सय मात्रै उपलब्ध गराएको व्यवसायीहरू बताउँछन् । पूर्वअध्यक्ष थापाका अनुसार ती खसीबोका २२ देखि २४ किलोका मात्रै थिए ।

खाद्यको खसी बिक्यो, च्यांग्रा बाँकी
सरकारले निजी व्यापारीभन्दा सस्तोमा खसीबोका दिएपछि सबै बिक्री भएको छ । खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीले एक हजार खसी भित्र्याएको थियो । पहिलो लटमा ९९८ आयात भएको थियो । उक्त खसी बिक्री भएपछि शुक्रबार पुनः १ सय भित्र्याएको थियो । उक्त खसीबोका पनि बिक्री भइसकेको हो ।

सरकारले सहुलियत दरमा बिक्री गर्न खसी प्रतिकिलो ५५० रुपैयाँ छ । च्यांग्रा ७३० रुपैयाँमा बिक्री गरिरहेको छ । च्यांग्रा दुई हजार आयात गर्ने लक्ष्य भए पनि १९१५ भित्रिएको थियो । जसमध्ये करिब ५ सयवटा बाँकी रहेको कम्पनीका अञ्चल प्रमुख रणबहादुर बुढाथोकीले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १८, २०७६ १७:३८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT