डा. प्रकाश बुढाथोकी

तीजको खानपान र उपवास

केही वर्षअघि काभ्रेको पाँचखालस्थित ग्रामीण स्वावलम्बी बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाले आयोजना गरेको तीज विशेष कार्यक्रममा दर खाएका ४ सयमध्ये साढे ३ सय जना बिरामी परेका थिए । यो समाचारले त्यति बेला धेरैलाई चनाखो बनाएको थियो । तर लाग्छ, त्यो खबर आयो–गयो भयो । दरप्रति उत्साह बढ्दै गए पनि सचेतता झन्झन् घट्दै गएको प्रतीत हुन्छ ।

‘मापसे’ महिला 

‘बियर, वाइन हल्का हो, केही बेफाइदा हुन्न’ भन्दै महिलाहरू मदिरा सेवन गर्छन् । केही महिला यौन क्रियाकलापमा संलग्न रहँदा उच्च यौनान्द प्राप्तिका लागि मद्यपानको लतमा संलग्न हुन्छन् । जाडोमा शरीर तताउन र चिसो भगाउन मद्यपान सजिलो विकल्प ठान्ने चलन पनि छ ।

चिसोमा दाँतको सुरक्षा

मौसम चिसोको छ । यो समयमा शरीरको प्रवेशद्वार मुख र त्यहाँ रहेका दाँतको सरसफाइमा कमी हुने गर्छ भने अर्काेतिर दाँत सिरिङ–सिरिङ हुन्छ । चिसो पानी तथा गुलियो वस्तु खाँदा दाँत दुख्ने रोग बल्झन्छ । जाडो मौसममा दन्तपीडा, श्वास गन्हाउने, हर्षा, पाइरिया र घाउ–खटिराले पनि सताउने गर्छ । 

कस्तो श्वास गन्हाएको ?

आत्मग्लानि त्यसबखत पक्कै हुन्छ, जब आफ्नै साथीसँग कुराकानी गर्दासमेत साथीले अर्कैतिर मुन्टो बटार्छ । सुन्दर मुखबाट निस्कने मिठा वचनका साथ गन्धरहित सास, सुन्दर दाँत हुनु पनि त्यत्तिकै आवश्यक छ, व्यक्तित्व विकासका लागि । मानिसको सबैभन्दा पहिलो पहिचान भनेकै उसको बोली हो, जसले मानिसको स्तर निर्धारण गर्छ ।

डा. प्रकाश बुढाथोकीका लेखहरु :

खतरनाक सुपारी

श्रीराम यादवले मुख आँ गर्न नसकेको ५ वर्ष भयो । डाक्टरलाई देखाएर औषधि खाँदा पनि ठीक भएन । एक महिलाले मुख खोल्न अप्ठ्यारो हुँदै गएको र मसला तथा पिरो खाना खाँदा पोल्ने गरेको सुनाइन् । उनीहरू दुवैमा सुपारी सेवनले उक्त समस्या निम्त्याएको हो ।

दाँत सड्ने समस्या

मुख गन्हाउने, दाँतबाट रगत आउने, दाँत किराले खानेजस्ता समस्या देशभरि विकराल छन् । अचेतना र गरिबीका कारण मात्र नभई स्वास्थ्यप्रति गम्भीर नहुने आम नेपालीको प्रवृत्ति पनि यसका लागि जिम्मेवार छ । नेपालका करिब ७० प्रतिशतभन्दा बढी बालबालिका तथा ९० प्रतिशत वयस्कमा दाँत सडेको पाइन्छ ।

मुस्कानसहितको सेवा

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले धुलिखेलमा स्त्री तथा प्रसूति रोग विशेषज्ञहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन र थापाथलीस्थित परोपकार प्रसूति तथा स्त्रीरोग अस्पतालको ५८ औं वार्षिकोत्सवमा बिरामीको आधा रोग डाक्टरको बोली र व्यवहारबाट निको हुने भएकाले चिकित्सकहरूलाई मुस्कानसहितको सेवा दिन आग्रह गरेकी थिइन् ।

स्वास्थ्यकर्मीको सुरक्षा र कानुनी प्रबन्ध

स्याङजा, अर्जुनचौपारी १ की १९ वर्षीया किशोरी प्रसूति व्यथा लागेपछि कात्तिक ११ मा अस्पताल भर्ना भएकी थिइन् । शल्यक्रियाबाट छोरा जन्मेपछि बेहोश उनलाई भेन्टिलेटरमा राखिँदा पनि आफन्तले हेर्न पाएनन् र एक सातापछि एक्कासी निधनको समाचार दिइयो ।

निर्वाचन व्यवस्थापनका समस्या

स्थानीय निर्वाचन अन्तर्गत पहिलो चरणमा वैशाख ३१ गते प्रदेश ३, ४ र ६ का २ सय ८३ र दोस्रो चरण असार १४ मा प्रदेश १, ५ र ७ का ३ सय ३४ स्थानीय तहको निर्वाचन भएको छ । प्रदेश २ का मतदाताले असोज २ गते मताधिकार प्रयोग गर्न पाउने भएका छन् ।