सुरेश किरण

सुरेश किरणका लेखहरु :

न्युरोडको नबदलिएको चरित्र

काठमाडौं महानगरपालिका र न्युरोडसमेत समेटिएको वडा नं. २२ ले न्युरोडको रूप फेर्ने योजना बाहिर ल्याएको छ । स्थानीय सरकारले बनाएको यो योजना यदि कुनै घच्चीको सिकार भएन भने अबको केही समयपछि न्युरोडले आफ्नो बाहय स्वरूपमा केही निखार ल्याउने निश्चित छ । न्युरोडबारे नयाँ योजना बन्दै गर्दा मलाई भने यसको पुरानो इतिहासतिर फर्कने इच्छा लाग्यो ।

कोरोनापछि काठमाडौं

कोरोना संक्रमणले मानिसको जीवनलाई त प्रभाव पारेकै छ, सिङ्गो सहरकै जीवनलाई पनि उत्तिकै प्रभाव पारेको छ । नेपालमा सबैभन्दा बढी कोरोना–प्रभावित कुनै सहर छ भने त्यो काठमाडौं नै हो । काठमाडौं उपत्यकाले सास फेर्ने भनेको यहाँको सम्पदा र संस्कृतिमा हो ।

सामूहिक धुन

संगीतलाई निकालिदिने हो भने नेवाः समुदायको जीवनको सुरसमेत खलबलिने खतरा हुन्छ । संगीतलाई यसरी जीवनसँगै जोडेर अनुष्ठान गर्ने जाति नेपालमा मात्र होइन, संसारमै विरलै होलान् ।

११ सय वर्षअघिको कथा

प्रामाणिक स्रोतहरूको अभावका कारण आजभन्दा ११ सय वर्षअघिको यथार्थ नै पनि प्रस्ट वर्णन गर्न कठिन छ  । त्यसमाथि त्यही कालखण्डलाई कल्पनामा उतार्नु झन् कठिन कार्य हो  ।

जब कालो झन्डा बन्नेछ मछिन्द्रनाथको भोटो

कानुनी राज भएको देशमाहरेक काम कानुनी हुन्छचाहे त्यो तिम्रोसम्पत्ति नै लुट्ने काम किन नहोस् !हो, अब नयाँ कानुन आएपछितिम्रो घर फोड्ने काम वैध हुनेछतिम्रो जग्गा लुट्ने काम वैध हुनेछअवैध हुनेछ त केवल आफ्नै सम्पत्ति बचाउने तिम्रा प्रयासहरु मात्र  । पानीका देवता हुन् रातो मछिन्द्रनाथकानुन आएपछिपानी दिने मछिन्द्रनाथको काम पनि अवैध हुनेछअब पानी मछिन्द्रनाथले होइनसरकारले नै दिनेछदमकलको फोहरा मार्फत  ।

रैथाने दु:ख

काठमाडौं नगरको भित्री सहर अरूभन्दा भिन्न छ । यहाँ शताब्दीयौंदेखि निर्मित घर र त्यो घर भित्रको कथा अरू आम कथाभन्दा फरक छन् । र, मौलिक पनि । भित्री सहरमा अहिले नयाँ घर बनाउन जग्गा छैन । त्यसैले काठमाडौं महानगरपालिकामा पहिलेजस्तो घर बनाउन नक्सापास गर्न आउनेको घुइँचो देख्न सकिँदैन ।

भूपू भैरव भगवान्

हाल जीवित रहेका भूतपूर्व भैरवमध्ये इन्द्रबहादुर शाक्य सबैभन्दा जेठा हुन् । इन्द्रपछि अरू सात जना भैरव आइसके । आफू कुनै बेलाको भगवान् हुँ भनी सम्झँदा पनि इन्द्र गौरव महसुस गर्छन् । उनका बुझाइमा, उनका भोगाइमा ‘भगवान् हुन पाउनु ठूलै भाग्य हो ।’