अजय रिसाल

अजय रिसालका लेखहरु :

डिप्रेसन रोगै हो

गत महिना एक आशालाग्दा पत्रकार/लेखकले असामयिक मृत्यु रोजे, ‘आत्महत्या’ जस्तो कहालीलाग्दो बाटो खोजे । उनलाई कतिपयले कायरको संज्ञा दिए । तर आत्महत्या मनोरोगको गम्भीर चरण हो । मनोपरामर्श अनि मनोचिकित्सकीय उपचारबाटै यसलाई निदान अनि नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । त्यसैले मानसिक समस्याका लक्षणहरू लुकाउनु हुन्न । मनोरोगको उपचार गर्न लजाउनु हुन्न ।

सजाय, अनुशासन र बालमनोविज्ञान

शिक्षकले पिट्दा विद्यार्थीको कानको जाली फुट्यो, आँखाको ज्योति गुम्यो, हात भाँच्चियो, खुट्टा मर्कियो, शरीरभरि नीलडाम’ भनेर समाचार आइरहन्छन् । त्यस्तै ‘शिक्षिकाले मन नपराएको’, ‘बाबाले गाली गरेको’ जस्ता सामान्य कारण देखाएर नानीबाबुले ‘आत्महत्या’ गरेका खबर पनि आउँछन् । यस्ता समाचारले बेलाबेलामा मलाई झक्झकाउँछ ।

स्वास्थ्य बिमा : घाँटीमा अड्किएको हड्डी

‘डक्टर साब ! यी औषधिहरू मैले ...अस्पतालबाट... डाक्टरहरूले लेखिदिएर खाने गरेको हुँ । अब त यहाँ बिमाबाट (सित्तैमा) औषधि पाइने भैहाल्यो । यही औषधिहरूले मलाई ठीक पनि भइरहेको छ । हजुरले यो बिमा कागजमा यसो सारिदिएर ‘साइन’ गरिदिए मात्र पुग्छ । म त यही औषधि लेखाउनका लागि नै यहाँसम्म आएको...’

ज्येष्ठ नागरिकका लागि योग

संस्कृतको ‘युज्’ धातुबाट व्युत्पत्ति भएको ‘योग’ शब्दले ‘जोड्नु’, ‘मिलाउनु’ या ‘संयोजन गर्नु’ भन्ने अर्थ दिन्छ । इसापूर्व २७०० वर्षभन्दा अघिको भनिए पनि सदियौं पुरानो हाम्रो पूर्वीय सनातन धर्म संस्कृतिको अभिन्न अंग हो- योग । सनातन परम्परामा एक व्यक्तिको ब्रह्माण्डीय चेतनासितको अथवा जड अवस्थामा रहेको प्रकृतिको चैतन्य पुरुषसँगको या शरीर, मन एवं आत्माबीचको संयोजनकारी विधिका रूपमा योगलाई मानिने गरिन्छ ।

नेपाल यसैले ‘खुसी’ छ !

अब त ढुक्क भयो ! भोलि सजिलै अफिस जान पाइने भैयो !’ घर छिर्दाछिर्दै प्रफुल्लित मुद्रामा उनले सुनाइन् । पेट्रोल व्यवसायी/ढुवानीकर्ताहरूको कमिसनका लागि चलाइएको चक्कर अनि आयल निगमको अकर्मण्यताका कारण केही समयअघि पेट्रोलियम पदार्थको कृत्रिम हाहाकारको समयमा आफ्नो स्कुटरमा चार लिटर इन्धन हाल्न पाएकामा खुसी देखिन्थिन् मेरी श्रीमती । हामीलाई ‘खुसी’ हुन धेरै केही चाहिँदै चाहिँदैन !

आत्महत्या घटाउन परिवारको ठूलो हात

गत हप्ता मनोसामाजिक समस्याहरूको उपचार सम्बन्धी अभिमुखीकरण तालिममा प्रशिक्षकका रूपमा प्रस्तुत भएको थिएँ म । स्वास्थ्यकर्मीहरूका लागि सञ्चालित उक्त तालिमका सहभागीहरूले छलफलका क्रममा आफ्नो गाउँठाउँमा रहेको आत्महत्याको कहालीलाग्दो तस्बिर देखाएका थिए ।