सुमिना

सुमिनाका लेखहरु :

सत्ता र शक्तिको कब्जामा न्याय

घर, समाज, सडक र सत्तासम्मै निर्मित सामाजिक–सांस्कृतिक परिवेश नै ‘सर्भाइभर’ (पीडित) लाई ‘होस्टाइल’ (बयान फेर्ने स्थिति) बनाउने मुख्य कारकतत्त्व हो । यसले पीडितमाथि अनेक राजनीतिक, सांस्कृतिक, सामाजिक तथा मनोवैज्ञानिक दबाब, भय र आश्वासन देखाएर भ्रम छरी हतोत्साहित पार्ने र छिनछिनमै बयान फेर्नुपर्ने अवस्था उत्पन्न गरिदिन्छ ।

पितृसत्ताको अग्निमा स्त्री-दहन

इतिहास में वह पहली औरत कौन थीजिसे सब से पहले जलाया गया ?मैं नहीं जानतालेकिन जो भी रही होगी, मेरी माँ रही होगीमेरी चिन्ता यह है किभविष्य में वह आखिरी स्त्री कौन होगीजिसे सब से अन्त में जलाया जाएगा ?मैं नहीं जानतालेकिन जो भी होगी, मेरी बेटी होगीऔर यह मैं नहीं होने दूंगा ।- रामाशंकर यादव ‘विद्रोही’

यी जोधाहा कविता

एउटा आदिम चुल्ठो छ मसँगमानव सभ्यताले बाटिदिएकोरीतिरिवाजले कोरिदिएकोआफ्नै शिरमा लर्किरहनेनारी हुनुको परिचय बोकेकोगजबको केशपास

निषेधित महिला–मस्तिष्क

महिला शरीरलाई विशेष महत्त्व दिनु भनेको महिला चेतना र विचारलाई ओझेलमा पार्नु हो । यसले महिला शारीरिक एवम् प्राकृतिक गुण वा अवगुणहरूका कारण शक्तिशाली या कमजोर, महान् या नीच र पूज्या या भोग्या हुन् भन्ने मान्यतालाई स्थापित गर्छ । साथै यसले उनीहरू शारीरिक श्रम गर्न सक्छन्, तर मानसिक र बौद्धिक ‘स्पेस’ हरूमा असफल हुन्छन् भन्ने स्त्रीद्वेषी भाष्यको पनि वकालत गर्छ ।

संस्काररूपी दासताको साङ्लो

महिलामा निहित दास मनोवृत्ति पितृसत्तात्मक संरचनाले पुस्तौंदेखि संस्थागत तथा मलजल गरी महिलाको चेतनामा सुषुप्त रूपमा उमारिदिएको बिरुवा हो, जसले बिनाकरकाप, खुसीखुसी शोषणकारी दासताका लागि स्वीकृति दिन्छ र विभिन्न विभेद तथा हिंसालाई आफूमा समाहित गर्छ, जुन चेतन वा अवचेतन रूपमा कतै मुखर त कतै सुषुप्त भएर अनेक प्रकृति र प्रक्रिया हुँदै व्यवहारतः बाहिर प्रस्फुटित हुन्छ ।

मातृत्व उत्सव : अश्लीलता या क्रान्ति

एकातिर ‘महिलामा पाठेघर हुनु’ र ‘सन्तानोत्पादनको विशिष्ट गुण’ हुनुलाई लिएर महिलाहरू विशेष हुन् भन्ने स्थापित भाष्य छ । अर्कातिर, योनि र पाठेघर जस्ता अंग भएकैले महिलाहरू हिंसाको सिकार बन्ने गरेको तथा सन्तानोत्पादनको क्षमता भएकै कारण सन्तानोत्पादनदेखि संरक्षकत्वसम्ममा जीवनको धेरैभन्दा धेरै समय व्यतीत गर्नुपर्ने हुनाले महिला पछि परिरहेका छन् भन्ने तर्क पनि हावी हुने गरेको छ । यी दुई विषयले मातृत्वमाथि एकै पटक प्रशंसा र वितृष्णा पैदा गर्ने गरेका छन् । 

स्वर्ण पिँजडा

बाटोमा एकसुरले हिँडिरहेकी तिमी भोलि अचानक छाउन सक्छौ कर्पोरेट मिडियाहरुमा छाउन सक्छौ देशका शीर्ष अखबारका पाना र टेलिभिजनका पर्दाहरुमा बनेर सनसनीपूर्ण खबर