नमिता पौडेल

नमिता पौडेलका लेखहरु :

जनगणनाको सन्देश र प्रयोग

जनगणना–२०७८ को प्रारम्भिक नतिजामा नेपालको जनसंख्या वृद्धिदर घटेको देखिन्छ । पछिल्लो समय अविकसित देशहरूमा जनसंख्या वृद्धिदर कम भइरहेका उदाहरणका आधारमा हाम्रोमा पनि घट्ने अनुमान गरिएको थियो, जसलाई नतिजाले पुष्टि गर्‍यो । विश्वव्यापीकरणको युगमा अविकसित देशहरूमा यस्तो परिवर्तन देखिनु स्वाभाविकै मानिन्छ । विभिन्न देशले नेपालीलाई कामदार, विद्यार्थी वा स्थायी बासिन्दाका रूपमा छानीछानी लगिरहेको थियो, छ ।

‘कुरा बुझ्न पर्च’

पछिल्लो समय गायक प्रकाश सपूतले सामाजिक विषयवस्तुलाई गीतमा समेटिरहेका छन् । हालै आएको उनको ‘कुरा बुझ्न पर्च’ गीतले सामाजिक सञ्जालमा निकै राम्रो प्रतिक्रिया बटुलिरहेको छ ।

बलात्कार रोक्न सामाजिक अनुसन्धान

कोरोना महामारीमा अबोध बालिकाहरू बलात्कृत भएका समाचार आइरहे । बलात्कारीले आजीवन काराबासको सजाय पाए भन्ने समाचारचाहिँ त्यति पढ्न पाइएको छैन ।

बलात्कारीलाई सजाय

कक्षा ५ मा पढ्ने मेरो छोरी बाल अधिकारसम्बन्धी पाठ पढ्दै थिइन् । एकै छिनपछि ‘बाल अधिकारभित्र केके पर्छ ?’ भनेर सोधिन् । कान्तिपुर दैनिककै ‘छोरीहरू कतिन्जेल असुरक्षित ?’ शीर्षक सम्पादकीय पढ्दै गरेकी मैले बुझेअनुसार भनें– पढ्न पाउनु, स्वतन्त्र भएर हाँस्न, खेल्न र डुल्न पाउनु नै बाल अधिकार हो ।

अक्षरमार्फत परिवर्तन

युनेस्कोले हरेक वर्ष सेप्टेम्बर ८ लाई विश्व साक्षरता दिवस मान्दै आएको छ । हरेक नागरिकले शिक्षा पाउनुपर्छ भन्ने उद्देश्यसहित नेपालमा पनि यो दिवस मनाइन्छ । शिक्षा मन्त्रालयको एक तथ्यांकअनुसार, ३० जिल्लाका ३ लाख नागरिक अझै साधारण लेखपढ गर्न सक्दैनन् । २०६५ सालको जनगणनाअनुसार १५ देखि ६० वर्षका ७८ लाख व्यक्ति निरक्षर थिए ।

समान मानिऊन् बुहारी-ज्वाइँ

नागरिकतासम्बन्धी बहस केही दिनयता सर्वत्र छाइरहेको छ, जसमा राष्ट्रवाद र लैंगिक गरी दुई पक्षधर छन् । राष्ट्रवादसँग जोडिएका हरेकलाई विदेशी बुहारी/ज्वाइँलाई ७/१५ वर्षपछि मात्र अंगीकृत नागरिकता दिने प्रस्ताव सुखद लागेको छ । अर्का थरीले यसलाई महिलामाथिको क्रूरताको उदाहरण भनेका छन् ।