चन्द्र कार्की

‘नयाँ सहर’ को काम सुस्त गतिमा

बसाइँ–सराइ रोक्ने उद्देश्यले सरकारले ९ वर्षअघि वसन्तपुरमा सुरु गरेको व्यवस्थित नयाँ सहरको कामले गति लिन सकेको छैन । तेह्रथुमको वसन्तपुर र पाँचथरको फिदिममा निर्माण भइरहेको नयाँ सहर आयोजनाको काम सुस्त हुँदा स्थानीय बासिन्दा सशंकित बनेका छन् ।

‘आइन ग आनी हाङ पारे’

किरात समुदायका लिम्बूहरूले गाउने हाक्पारे साम्लो पछिल्लो समय लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ । लिम्बू समुदायमा अति नै लोकप्रिय मानिने यो गीत गाउन युवा पुस्ताले चासो नदेखाउँदा लोप हुने अवस्थामा पुगेको हो । एकल, दोहोरी र सामूहिक रूपमा गाइने यो गीत सुख र दु:ख दुवै अवस्थामा गाउने गरिन्छ । हाक्पारे साम्लोको उद्गम स्थल मानिने छथर गाउँपालिका ४ फाक्चामाराको हाक्पारा बस्तीमा पनि यो गीत हिजोआज उतिसारो सुनिँदैन ।

कानुनी ज्ञान नहुँदा न्याय सम्पादन प्रभावित

स्थानीय तहको क्षेत्राधिकारमा परेको विवादको निरुपण गर्ने जिम्मेवारी पाएको न्यायिक समितिका पदाधिकारीमा कानुनी ज्ञान नहुँदा समस्या परेको छ । जिल्लाका ६ वटै स्थानीय तहका समितिले हालसम्म १ सय २० विवाद मिलापत्र गराए पनि कतिपय विवादमा कानुनी जटिलता देखिएको छ ।

किसानका बारीमै बिचौलिया

तरकारी लगाउने समयदेखि नै व्यापारीले बारीमै आएर लगानी गरिदिएका कारण किसानले तरकारीको मूल्य तोक्न पाएका छैनन् । जसले गर्दा उत्पादक किसान बर्सेनि आफूले उत्पादन गरेको तरकारीको उचित मूल्य पाउनबाट ठगिँदै आएका छन् । तेह्रथुम, धनकुटा र संखुवासभाका किसानको बारीमै यतिबेला व्यापारी आफ्नै कामदार र सवारीसाधन लिएर तरकारी काट्न पुगेका छन् । 

कोसी करिडोर निर्माण धमाधम

राष्ट्रिय गौरवको आयोजना कोसी करिडोर २ सय २० केभीए विद्युत् प्रसारण लाइनको टावर गाड्ने काम ८० प्रतिशत सकिएको छ । लाइन विस्तार क्रममा ठूलो संख्यामा गुराँससहितका काटिन लागेको भन्दै पहाडी जिल्लाका केही स्थानीय तहले विरोध जनाएपछि केही समय रोकिएको प्रसारण लाइनको काम फेरि सुरु भएको छ । 

चन्द्र कार्कीका लेखहरु :

कृषि र पशु कार्यालय सारिएको विरोधमा किसानको आन्दोलन

जिल्लामै कृषि ज्ञान केन्द्र र पशु विज्ञ केन्द्रको कार्यालय हुनुपर्ने भन्दै तेह्रथुमका किसानले आन्दोलन सुरु गरेका छन् । म्याङलुङमा रहेका कृषि र पशु कार्यालय धनकुटा सारिएको विरोधमा किसानले चरणबद्ध आन्दोलन सुरु गरेका हुन् । उनीहरुले शुक्रबार म्याङ्लुङ बजारमा लागेको साप्ताहिक हाटमा कृषि उत्पादन बिक्री वितरण गरेनन् ।

ज्ञान केन्द्रमा सधैं ताला

यहाँस्थित कृषि ज्ञान केन्द्र सम्पर्क कार्यालयका सबैजसो कोठामा ताला लगाइएको छ । कर्मचारी कार्यालयमा बस्दैनन् । कहिलेकाहीँ कार्यालय सहयोगी आउँछन् । मूल ढोका खोल्छन् र साँझ घर फर्किन्छन् । 

बारीमै तरकारी बिक्री

लालीगुराँस नगरपालिका ४ फुलेकका किसान लिलम सुवेदीले ३ वटा प्लास्टिक टनेलमा टमाटर खेती गर्न थालेको ३ वर्ष भयो । प्लास्टिक घरभित्र टमाटर, बैगन, खुर्सानी, भिन्डीलगायत तरकारी बेमौसममा पनि खेती गरेर उनले वार्षिक १ लाख २० हजार रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गरिरहेका छन् ।

पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै ह्यात्रुङ झरना

ह्यात्रुङ झरनालाई केन्द्रमा राखेर फेदाप गाउँपालिकाले पर्यटन व्यवसाय प्रवर्द्धनको पहल थालेको छ । स्थानीय स्तरमा रहेका पर्यटकीय क्षेत्रको विकास गरी आम्दानीको स्रोत वृद्धि गर्न पूर्वाधार निर्माणमा गाउँपालिका जुटेको हो ।

पानी पर्दा घर भासिने डर

पहाडी क्षेत्रमा घर तथा अन्य भौतिक संरचना निर्माण गर्दा माटो परीक्षणलगायत सुरक्षाका उपाय नअपनाउँदा सामान्य वर्षामा समेत भासिने गरेको विज्ञले औंल्याएका छन् । गुणस्तरीय सामग्रीको प्रयोग र दक्ष कालीगढबिना नै निर्माण गरिएका घर तथा भवनमा यस्ता समस्या देखिएको हो ।