सुजाता तामाङ

सुजाता तामाङका लेखहरु :

आसन्न खाद्य संकटको सम्बोधन 

कोभिड-१९ को संक्रमण नियन्त्रण गर्न गरिएको बन्दाबन्दीका कारण हाम्रो भान्साको जोहो र यसका लागि गरिने खेतीपाती भित्र्याउने तथा लगाउने काममा निकै अप्ठ्यारो परेको छ । यद्यपि यसबारे केही चिन्ता र चासो बढ्नुका साथै असल अभ्यासको थालनीसमेत भएको छ ।

खाना, खेतीपाती र कोभिड-१९

कारोना भाइरस संक्रमणको विश्वव्यापी विस्तारले भविष्यका लागि खानेकुराको जोहो आजैदेखि गर्न हामीलाई झकझकाएको छ । हुन त सहज खाद्यान्न आपूर्ति पुरानै चुनौती हो तर यो अझै बढी बल्झिएको छ ।

कर्णालीका महिला

तम्मोमा अन्न पिन्ने पानीघट्ट हुनान्, यी घट्टमा गेडा झाड्न मिल्ल्याउने चडा (चरा) बनाया छन् ।’ जुम्ला तातोपानीका धन गौतमको यो प्रश्नले गाउँका पानीघट्ट नदेख्ने नेपालीलाई गिज्याए जस्तो लाग्दो हो । तर त्यस्तो हैन । घट्टमा हुने यो चराको मुख्य काम पिस्न राख्ने अन्नको दाना ठिक्क खसाल्ने हो, यो आफै चल्ने हुन्छ । यो चरो नभएको घट्टमा एक जनाले कुरेर बेलाबेला लौरो चलाउनुपर्छ । यो काम गर्नमात्र एकजना छुट्टै श्रमिक चाहिन्छ । यो पिन्ने काम र चराको काम गर्ने हिजोआज अधिकांश महिला छन् । 

खेती धान्ने महिलाहरू

हाम्रो जीविका, संस्कृति र समाज धान्ने र प्रकृति जोगाउने कोही छन् भने ती स्वावलम्बी किसान हुन् । त्यसमा पनि रातोदिन कुप्री परेर घरदेखि खेतबारीसम्म हाड घोट्ने गाँउघरका महिला हुन् । विडम्बना, यिनै किसान महिला मुलुकमा सबैभन्दा बढी सीमान्तकृत र अपहेलित छन् । नेपालको कृषि बिग्रेकामा सबैभन्दा पीर उनीहरूलाई नै छ र चिन्तित पनि उनै छन् ।

लद्दाखले सिकाएको पाठ

भारतको लद्दाखमा आधुनिक विकासले पारेको प्रभावबारे बेलायती अनुसन्धानकर्ता हेलेन नोवर्ग–होजले ‘एन्सियन्ट फ्युचर : लर्निङ फ्रम लद्दाख’ (आदिम भविष्य : लद्दाखले सिकाएको पाठ’ लेखेकी छन् । उनको यही पुस्तकको आधारमा वृत्तचित्रसमेत बनेको छ । यो किताब पढेर, वृत्तचित्र हेरेर लद्दाख हेर्ने र हिमाल तथा पहाडमा मैदानी विकासको प्रभाव थाहा पाउने कौतूहल थियो ।

महिलामय गाउँघर

नेपाली अर्थतन्त्र कृषिमा आधारित छ र जनसंख्याको ठूलो हिस्सा कृषिकर्ममै संलग्न छ तर सिंगो कृषिक्षेत्र द्विविधामा छ । हामी दैनिक उपभोग्य खाद्यान्न, लत्ताकपडालगायत सुनदेखि नुनसम्म, मुलुकमै उत्पादन हुन सक्ने वस्तुसमेत आयात गर्छौं । त्यो पनि ठूलो परिमाणमा ! अर्कातिर हाम्रो अहिलेको मुख्य निर्यात श्रमिक युवा बनेका छन्, जो लाखौंको संख्यामा विदेशमा रगतपसिना बगाइरहेका छन् । यसैका आधारमा हाम्रो अर्थतन्त्र टिकेको छ र यो निर्भरता दिन–प्रतिदिन बढ्दो छ ।