पहाडको जैविक पुनर्भरण : अस्तित्वको अन्तिम विकल्प

‘हरित क्रान्ति’ का नाममा भित्रिएका गह्रौं यन्त्र, एकल बाली प्रणाली र रासायनिक विषादीको प्रयोगले पहाडको संवेदनशील माटो खलबल्याएको छ । पहाडको एकीकृत कृषि–वन प्रणाली ध्वस्त छ । वन–बस्तुभाउ र खेतीको चक्रीय सम्बन्ध टुटेको छ । पहाडको माटो बगेर बंगालको खाडीमा मिसिएको छ ।