दिपेन्द्र रोक्का

दिपेन्द्र रोक्काका लेखहरु :

आकाशमा रंगीचंगी चंगाहरु

चंगा व्यवसायी सुन्दरलाल मानन्धरको यतिबेला दैनिकी फेरिएको छ। गतसालतिर दसैंअघि फाट्टफुट्ट आउँथे ग्राहक । तर यो साल भने कालिमाटीमा रहेको उनको चंगा पसलमा भ्याइ नभ्ययाइ छ । कारण- कोभिड १९ । बाहिर ननिस्कने र घरमा बसेर चंगा उडाउनेहरु बढेसँगै उनको दैनिकी बेफुर्सद बनेको छ। पोहोरपरार त्यति राम्रो हुँदैनथ्यो । वर्षमा एक सिजन मात्र पसल खोल्ने गर्थे उनी । उनी भन्छन्, 'व्यापार बन्द गर्ने मनसायमा पुगिसकेका थियौं तर यसवर्ष भने हाम्रो व्यापार फेरि सल्बलाउन थालेको छ । आजकालका पुस्ता बाहिरी मनोरञ्जन भन्दा पनि इन्टरनेट र मोबाइल फोनमा व्यस्त भएका कारण चंगा धेरैले नउडाउने बुझाइ छ उनको।

जो वर्षको तीनपटक भगवान बनाउँछन्

पेसाले मूर्तिकार ६१ वर्षीय श्याम नारायण पण्डित विश्वकर्मा पूजा नजिकिँदै गर्दा आफूले बनाएका मूर्तिहरु बिक्री नहुने हो कि भनेर अन्योलमा छन् यतिबेला। कोरोना महामारीका कारण सरकारले मठ मन्दिरहरुमा भेला हुन र पूजा गर्न निषेध गरेको छ।पण्डितले २५ वर्ष अघि लहानमा आफ्ना पुर्खाले सिकाएको कला काठमाडौंमा ल्याए। वर्षको तीनपटक उनका हातहरू भगवान बनाउने कलामा समर्पित हुन्छन्। विश्वकर्मा पूजा, सरस्वती पूजा र दुर्गा पूजामा उनका मूर्तिहरुले राम्रो बजार पाउँथ्यो।

श्रमिक भन्छन्- सरकार अरुले बाँडेको खानाले कतिदिन बाँच्ने ?

पाँच दिनदेखि ८ वर्षको छोरो लिएर सन्तोष बस्नेत कान्ति अस्पताल नजिकै रोयल कोल्याब्रेटिभ नामक संस्थाले चलाएको निःशुल्क खाना खुवाउने ठाउँमा धाइरहेका छन् । पेसाले उनी ज्यामी हुन् । कोभिड १९ को महामारीका कारण सरकार लगाएको निषेधाज्ञाले उनले ज्यामी काम गर्न पाएका छैनन् । त्यसैले घरमा स्टोभ बल्न सकेको छैन । दिनभरी ज्यालामजदुरी गरेर बिहानबेलुकी छाक टार्ने सन्तोष पहिलाको लकडाउन र अहिलेको निषेधाज्ञले असन्तोष बन्न पुगेका छन् । कोरोनाको कत्ति डर छैन उनलाई जति भोकको छ । काम नभएर मन बेचैन त छ नै उनको अर्कोतिर श्रीमतीको खुट्टा भाँचिएर तनाव थपिएको छ । 'बिहान खायो बेलुका छैन, बेलुका खायो बिहान छैन,' उनी दुःख सुनाउँछन्, 'हाम्रो पीडा सुन्ने र बुझिदिने कसले ? यसरी अरुले बाँडेको खानाले कतिसमय बाँच्ने ?'

कोरोना कहरले धकेलिएको विद्यालय शिक्षा

कोरोनाले प्रभावित पारेको क्षेत्रमध्ये शिक्षा पनि हो । झण्डै ९० लाख विद्यार्थी चैत ५ गतेदेखि विद्यालय जानबाट बञ्चित छन् । घरमै बस्न बाध्य छन् । विद्यालयको हकमा वैशाखदेखि नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु हुने भएपनि शिक्षामन्त्री गरिराजमणि पोखरेलले गत चैत ४ गते नयाँ सत्रको भर्ना नलिन अपिल गरेका थिए । कोरोना भाइरसको कारण देखाउँदै सरकारले चैत अन्तिमदेखि सबै विद्यालय र पठनपाठनको गतिविधि बन्द गरेको थियो । विद्यालयले लगत्तै आफ्ना विद्यार्थीलाई अनलाइनमार्फत् पठनपाठन सुरु गर्‍यो । सूचना र प्रविधिको पहुँच हुने सहरी क्षेत्रमा यसको प्रभाव राम्रै देखिएतापनि दुर्गम क्षेत्रमा खासै उपलब्धिमूलक हुन सकेन । युनिसेफ नेपालले भदौ १२ गते नेपाल र न्युयोर्कलाई समेटेर निकालेको प्रतिवेदनमा झण्डै दुईतिहाई नेपाली विद्यार्थी अनलाइन शिक्षाबाट बञ्चित भएको जनाएको छ ।

को हुन् ‘ई’ ? किन बसे सत्याग्रहमा ? [भिडियोे]

सामाजिक अभियन्ता इशान अधिकारी ‘ई’ यतिबेला पाटन कृष्णमन्दिर छेउको एउटा पाटीमा सत्याग्रहमा छन् । पछिल्ला दिनमा उनको नाम सामाजिक सञ्जालमा चुलिँदो छ ।

देउसी खेलेको रकमले मजदुरलाई खाना

भक्तपुरको जगातीमा पाँच दिनदेखि सिपाडोल क्षेत्र परोपकार समाजले लकडाउनका क्रममा दुख पाएर घर जाने पैदलयात्रु र मजदुरलाई खानेकुराकाे व्यवस्थापन सुरु गरेको छ । देउसी–भैलाे खेलेर उठेको रकम अहिलेको विषम परिस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै खर्च गरिएको सूर्यविनायक नगरपालिका वडा नम्बर ८ का वडा अध्यक्ष किरण थापाले बताए ।

लकडाउन अघि र पछिकाे बौद्धनाथ

नेपालको सबैभन्दा ठूला गोलाकार भएको बौद्धनाथ स्तूपको दृश्य यतिबेला फरक देखिन्छ। कुनैबेला आन्तरिक तथा विदेशी पर्यटकको घुइँचो हुने यस क्षेत्र लकडाउनले सुनसान अनि शान्त छ।

काठमाडौंदेखि पैदलै सप्तरी (भिडियो)

नेपाल सरकारले दुई सातादेखि जारी लकडाउनलाई वैशाख ३ गते सम्मलाई थपेको छ । लकडाउनले मजदुरहरुको दैनिकीमा असर गरिरहेको छ । यतिबेला उनीहरु पैदलै घर फर्किरहेका छन् । ज्याला मजदुरी गरेर जीविकोपार्जन गरिरहेका उनीहरु ३–४ दिन लगाएर घर फर्किन बाध्य छन् । 

सुनसान उपत्यका [तस्बिरहरु]

कोभिड–१९ को जोखिम रोकथामका लागि सरकारले देशभर लकडाउन गरेपछि मानिसहरुको चहलपहलमा कमी आएको छ । पसलहरु बन्द छन् । सडकमा सुरक्षाकर्मी मात्र भेटिन्छन् । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको तथ्यांकका अनुसार १ हजार ६० मानिसहरुको नमुना परीक्षणमा ५ जनामा मात्रै कोरोना पोजिटिभ भेटिएको छ ।