देवेन्द्र भट्टराई

भट्टराई विगत २५ वर्षदेखि पत्रकारितामा सक्रिय छन् । उनी कान्तिपुर पब्लिकेसन्समा सहायक सम्पादकको रुपमा कार्यरत छन् । उनी परराष्ट्र, शिक्षा, श्रम, कला, साहित्य,फिचर लगायतका विषयमा कलम चलाउँदै आइरहेका छन् । साथै उनी रेगिस्तान डायरी, स्रष्टा र समय पुस्तकका लेखक हुन् ।

देवेन्द्र भट्टराईका लेखहरु :

बेहोस बनाई बलात्कार गरेको मुद्दा १७ पटक पेसीमा तर सुनुवाइ भएन

धनुषाको क्षीरेश्वरनाथ–५, महेन्द्रनगरकी १४ वर्षीया किशोरी छिमेकीबाट बलात्कृत भएको ३२ महिना पुग्यो । घरमा सँगै रहेकी १२ वर्षीया बहिनीलाई पनि बेहोस बनाइएको थियो । तर न्यायका लागि दुई किशोरी र परिवारले गरेको संघर्ष उत्तिकै पीडादायी छ । बलात्कारजस्तो संवेदनशील मुद्दालाई निरन्तर सुनुवाइ गरी ‘फास्ट ट्र्याक’ बाट टुंग्याउन सर्वोच्च अदालतले फैसलामार्फत दिएको आदेशविपरीत मुद्दा पेसीको गोलचक्करमा परेको छ ।

देश गुमाएको पीडा भुल्ने छैनौं : नारायण कट्टेल

भुटानको विदेश मन्त्रालयमा कार्यरत रहेकै बेलामा देशनिकालामा परेका साम्चीका नारायण कट्टेलले ‘सन् ९० को दशकमा दक्षिणी भुटानी नेपालीभाषीलाई किन आफ्नो थातथलोबाट हटाइादैछ भन्ने धेरै पछिसम्म धेरैले थाहा नपाएको’ बताएका छन् ।

रुबिन म्युजियममा भेटिएका दुई नेपाली सम्पदा घर ल्याउन न्युयोर्कमा सम्झौता

उपत्यकाका दुई विहारबाट चोरिएका र अमेरिकाको प्रतिष्ठित म्युजियम रुबिनमा फेला परेका दुई पुरातात्विक सम्पदा तत्काल घर फर्काउनेबारेमा न्युयोर्कमा समझदारी भएको छ ।

पद्मपाणि लोकेश्वर ४४ वर्षपछि आफ्नै विहारमा

४४ वर्षअघि नक्साल चारढुंगेस्थित शंकरदेव कीर्ति महाविहारबाट हराएको लिच्छविकालीन पद्मपाणि लोकेश्वरको मूर्ति वर्षौर्कों खोज–अनुसन्धानपछि आइतबार छाउनी संग्रहालयबाट नक्सालकै महाविहारमा प्रतिस्थापन गरिएको छ ।

‘खोइ कहाँ लेखिएको छ नेपाली भाषाको व्याकरण ?’

दुई दशकभन्दा लामो समय प्राध्यापनमा बिताउँदा संस्कृत व्याकरण विषयका गुरु नीलमणि ढुङ्गानाले पाठ्यक्रम, बुझाइ र व्याख्यामा रहेका समस्याहरू टिपोट गर्दै गए । छविलाल सुरीको ‘सुन्दर चरित’ संस्कृत नाटकमा रहेको क्लिष्टता होस् अथवा रंगनाथ पौडेलको ‘नीतिसार’ पुस्तकमा रहेको टीका-अभाव‚ यी सबै कठिनाइलाई टिपोटमा उतार्दै र कतै व्याख्या त कतै अनुवादको उपाय निकाल्दै जागिर धानिरहेकै बेला १० वर्षअघि थालिएको शब्दगत व्युत्पत्ति उधिन्ने काम बल्ल पूरा भएको छ ।

भुटानको ‘हृयापी–इन्डेक्स’ भद्दा मजाक: काई बर्ड  

भुटानी शरणार्थी मामलाका जानकार पुलित्जर पुरस्कार विजेता अमेरिकी पत्रकार काई बर्डले एक लाखभन्दा बढी नेपालीभाषीलाई भुटानले जातीय सफाया गरेको इतिहासकै एक निर्मम घटना राष्ट्रसंघ र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय निकायमा उठ्न नसक्नुलाई ‘आश्चर्यजनक’ मानेका छन् ।

नेपालबाट चोरिएको सम्पदा अक्सफोर्ड युनिभर्सिटी ग्यालरीमा

बेलायतको प्रसिद्ध अक्सफोर्ड युनिभर्सिटी अन्तर्गत रहेको एश्मोलियन म्युजियमको संग्रहमा नेपालबाट चोरी भएको अवलोकितेश्वर प्रस्तर मूर्ति फेला परेको छ ।

‘म धेरै अण्डा फोरेर निस्केको चल्ला’

नेपाली साहित्यमा आख्यान–पुरुषका नामले कहलिएका ध्रुवचन्द्र गौतम आश्चर्यमयी ढंगमा यतिखेर कवि(अवतारमा उदाएका छन्, त्यो पनि उमेर र सृजनाको उँधौलीमा । लेखन सुरुवातका हकमा पहिलो (२०२१), तर प्रकाशनमा पछिल्लो कवितासंग्रह ‘ह्यांगरमा झुन्डिएको आकाश’ यसै साता बजारमा आएपछि कवि ध्रुवचन्द्र मनमगन मुद्रामा भेटिएका छन् । २०२१ वैशाखमा संग्रह छाप्नका लागि मदन पुरस्कार पुस्तकालयमा बुझाएकोमा वर्षौं–वर्ष यो पाण्डुलिपि यतै–कतै हराइरहेको थियो । अचानक, ५६ वर्षपछि पुस्तकालयको भण्डारणमा पाण्डुलिपि भेटिएपछि र लगत्तै सांग्रिला बुक्सबाट पुस्तक छापिएपछि कवि ध्रुवचन्द्रको कवि–छवि एकाएक बौरिएको छ– कविजी रूपमा ।  

भुटानको अस्ट्रिच–डेमोक्रेसी

४३ वर्षअघि आजकै दिन अर्थात् भुटान राष्ट्रिय दिवसको अवसरमा १७ डिसेम्बर १९७८ मा दक्षिण सीमावर्ती गेलेफु मैदानमा राजा जिग्मे सिंग्ये वाङचुकले नेपालीभाषी (ल्होत्साम्पा) हरूसमक्ष भनेका थिए, ‘तपाईंहरू कालेबुङ, दार्जिलिङ र सिक्किमका जस्ता नेपालीभाषी नभएर यो देशमा छुट्टै पहिचान र इतिहास बोकेका आदिवासी जनजाति हुनुहुन्छ । आजउप्रान्त दक्षिण भुटानको शासन–व्यवस्था अरू कसैलाई नदिएर म आफैंले सम्हाल्नेछु । तपाईंहरूका हरेक सुखदुःखमा म साथ दिनेछु ।’

हामीलाई भेडाबाख्रालाई जति पनि निसाफ दिइएन : टेकनाथ रिजाल

तीन दशकअघि भुटानबाट लखेटिएका नेपालीभाषी भुटानी (ल्होत्साम्पा) को मानव अधिकार र घरफिर्तीको लडाइँमा सुरूआती दिनदेखि जोडिएका अधिकारवादी नेता टेकनाथ रिजाल झन्डै २० वर्षयता नेपालमा शरणागत छन् । दक्षिण भुटानको लामीडाँडा क्षेत्रको जनप्रतिनिधि तथा भुटानी राजाको सल्लाहकार रहेकै बेला अप्रिल १९८८ मा आफूमाथि विभिन्न राजनीतिक अभियोग लगाइएपछि उनी राज्यसत्ताको विद्रोही बने ।