मोहन बुढाऐर

‘गुल्जार’ बन्दै हसुलिया र भजनी

कुनैबेला कैलालीको ग्रामिण क्षेत्रका हसुलिया र भजनी निकै चल्तीका बजार थिए । स्थानीयले यीनै बजारमा सियोदेखि सुनसम्म किनमेल गर्थे । ‘मुलुक गृहयुद्धमा फस्यो,’ हसुलिया बजार व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष नेपालु चौधरीले भने, ‘सुरक्षा चौकी तत्कालीन माओवादी विद्रोहीको आक्रमणमा परे ।

गोदावरी राजधानी तोकेपछि जग्गाको मूल्य अकासियो

गोदावरी नगरपालिकामा सुदूरपश्चिमको प्रदेश राजधानीका लागि प्रस्तावित हुनुअघि १०, ११ र १२ वडामा पर्ने अलानीमा बसाइँ सर्नेको सख्या नगण्य थियो । ‘पहिले–पहिले वर्षमा २/४ परिवार यता बसाइँ आउँथे, गोदावरी छाडेर जाने ४०/५० परिवार हुन्थे,’ स्थानीय वीरबहादुर ओलीले भने, ‘प्रदेश राजधानी हुने भएपछि अहिले बसोबासको चाप बढेको छ ।’

मन्दिर निर्माणका अधिकांश योजना मन्त्रीकै जिल्लामा 

सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारकी उद्योग पर्यटन वन तथा वातावरणमन्त्री माया भट्टले पर्यटन विकासअन्तर्गत मन्दिर निर्माणका अधिकांश योजना गृह जिल्ला बैतडीमा केन्द्रित गरेको पाइएको छ ।

नेपालीले धानेको भारतीय बजार

चाडपर्व नजिकिएपछि सीमापारिका भारतीय बजारमा चहलपहल बढेको छ । यहाँका बासिन्दा पनि सस्तो खोज्दै सीमावर्ती भारतीय बजार पुग्ने गर्छन् । यही कारण नेपाली उपभोक्ताको घुँइचो स्थानीय बजारभन्दा पनि पारितर्फै बढी हुन्छ । 

वसन्ता करिडोर : काटिँदै १ सय २१ रुख

हुलाकी सडकअन्तर्गत वसन्ता करिडोरभित्र बाँकी रहेको २ किमि सडक निर्माणको बाटो खुलेको छ । त्यस खण्डको वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (ईआईए) स्वीकृत भएपछि त्यहाँ रहेका रुखहरू हटाइने काम सुरु हुने आयोजनाले जनाएको छ ।

मोहन बुढाऐरका लेखहरु :

गृहिणीलाई रोजगारी

हरितालिका तीजलगायत चाडबाड सुरु भएका छन् । धनगढी क्याम्पस रोडमा रूपा चौधरीलाई भने यतिवेला सारी, ब्लाउज, मखमली सललगायत कपडामा हातेकडाइको अर्डर लिन भ्याइनभ्याई छ । पछिल्लो समय महिलामा हातेकडाइका कपडा लगाउने फेसन बढेको छ । 

वैदैशिक रोजगारीले खेत बाँझै

गाउँका सबै वैदेशिक रोजगारीमा हिँडेपछि धनगढी उप–महानगरपालिका १८ वडाको ‘जे’ गाउँको रानाभाट बस्तीका खेत बाँझै छन् । गाउँका अधिकांश पुरुष वैदेशिक रोजगारमा छन् । घरमा खेतीपाती गर्ने कोही नभएर तिनका खेत बाँझै पर्न थालेका हुन् ।

खानेपानी योजना बजेट अभावमा अलपत्र

कैलालीमा १० वर्षदेखि सञ्चालित खानेपानीका योजनाहरू अलपत्र परेका छन् । कतिपय योजना भौतिक संरचना तयार भएर पनि पाइप बिछ्याउन मात्रै बजेट नपुगेर सञ्चालनमा आउन सकेका छैनन् ।

बसाइ वारि, निर्भर पारि

नेपालको एउटा यस्तो बस्ती छ, जहाँका बासिन्दा नेपाली भाषा बोल्न जान्दैनन् । उनीहरूको मातृभाषा थारू र हिन्दी मात्रै हो । कैलारी गाउँपालिका ७ मा पर्ने हौसलपुर सीमावर्ती बस्ती हो । यहाँका २८ थारू परिवारको रहनसहन बोलीभाषा र संस्कृतिमा पनि भारतीय प्रभाव छ ।

चेलीबेटी बेचबिखन बढ्दो

चेलिबेटी बेचबिखनमा संलग्न दलालहरूले पछिल्लो समय पश्चिमका नाकाहरूको प्रयोग बढाएका छन् । कैलाली र कञ्चनपुरको सीमा नाकाबाट आव ०७५/७६ मा ३ सय ७९ चेलीको उद्धार गरिएको छ ।