लक्ष्मणप्रसाद ज्ञवाली

लक्ष्मणप्रसाद ज्ञवालीका लेखहरु :

निःशुल्क सेतो छडी

हातमा सेतो छडी लिएर हिँडेको मानिस कतै देखियो भने आँखा नदेख्ने व्यक्ति रहेछ भनेर सहजै अनुमान लगाउन सकिन्छ । दृष्टिविहीनबाहेक अरूले यसको प्रयोग गर्दैनन् । फरक किसिमको लट्ठी लिएको मानिसलाई अरूले ध्यान दिन्छन् र उसको विशेष ख्याल पनि गर्छन् भनेर सेतो रङको प्रयोग भएको हो ।

दृष्टिविहीनलाई बैंक दुर्गम

दृष्टिविहीनहरूले मुद्रा पहिचान गर्न सक्दैनन् भन्दै खाता खोल्ने चरणदेखि नै बैंकहरूले भेदभाव गर्दै आएका छन् । नेत्रहीनहरूलाई बैंक खाता खोल्न, पैसा राख्न वा झिक्न अभिभावक चाहिन्छ । यसो किन गरियो भन्ने प्रश्नमा बैंकहरूले जवाफ दिन्छन्— पैसा चिन्न नसकेर ठगिने हुनाले ।

महामारी र अपांगता

विश्वको कुनै पनि मुलुक कोरोना-त्रासबाट मुक्त छैन । सर्वसाधारण नागरिक, सुरक्षाकर्मी अनि स्वास्थ्यकर्मी सबै त्रस्त छन् । आफ्नो सुरक्षा आफैं गर्न सक्ने आत्मनिर्भर मानिसहरूलाई त हम्मेहम्मे परेका बेला अरूको सहारामा जीवन निर्वाह गर्नुपर्ने वर्ग अहिले कति भयभीत होला, सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ ।

अपाङ्गतामैत्री सूचना

नेपालका संविधान र कानुनहरूले पनि अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई प्राथमिकतामा राखी उनीहरूको सर्वोपरि हितको परिकल्पना गरेका छन् । यति हुँदाहुँदै पनि समग्र अपाङ्गता भएको वर्ग नै हरेक प्रकारको प्रकोपको चपेटामा पर्ने गरेको छ । यसै कुरालाई ध्यानमा राखी सीआरपीडीको धारा ११ मा ‘....सशस्त्र द्वन्द्व, मानवीय संकट तथा प्राकृतिक प्रकोपको अवस्था लगायत जोखिममा अपाङ्गता भएका व्यक्तिको संरक्षण र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न आवश्यक सम्पूर्ण उपाय अवलम्बन गर्नेछन्’ उल्लेख छ । संख्यामा थोरै भए पनि जोखिमका दृष्टिले अति खतरामा अपाङ्गता भएको वर्ग हुन्छन् । अहिले महामारीको रूपमा देखापरेको कोरोना भाइरसबाट अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई जोगाउन राज्यले विशेष व्यवस्था गर्नुपर्छ ।