फातिमा बानु

फातिमा बानुका लेखहरु :

‘जोखिम घटाउने मुख्य जिम्मेवारी सर्वसाधारणकै हातमा’

कोभिड–१९ संक्रमण नियन्त्रण गर्न जारी गरिएको लकडाउन सरकारले हटाइसकेको छ तर संक्रमित थपिने र ज्यान जाने क्रम निरन्तर छ । काठमाडौं उपत्यकामा पछिल्लो समय लक्षणसहितका संक्रमित धेरै देखिइरहेका छन् । बुधबार मात्रै उपत्यकामा थप १०२ जनामा संक्रमण देखिएको छ ।

तोकिएका केन्द्रबाट हजार नमुना संकलन

सरकारले स्वाब संकलन केन्द्र तोकेका उपत्यकाका विभिन्न अस्पतालबाट बुधबार १ हजार ६८ स्वाब नमुना संकलन भएको छ । मन्त्रालयले संक्रमितको सम्पर्कमा आएका व्यक्तिहरूको नमुना संकलनका लागि मंगलबार १४ वटा अस्पताललाई केन्द्र तोकेको थियो ।

‘लक्षणसहितका संक्रमित बढ्नु खतराको संकेत’

कोभिड–१९ को संक्रमण नियन्त्रण गर्न गरिएको चार महिने लकडाउन हटेको केही दिनभयो । लकडाउन हटेपछि संक्रमणको जोखिम बढेको छ । उपत्यकामा लक्षणसहितका संक्रमित पनि बढ्न थालेका समाचारहरु सार्वजनिक भइरहेका छन् ।

‘लक्षणसहितका संक्रमित बढ्नु खतराको संकेत’ [भिडियोसहित]

कोभिड–१९ को संक्रमण नियन्त्रण गर्न गरिएको चार महिने लकडाउन हटेको केही दिनभयो । लकडाउन हटेपछि संक्रमणको जोखिम बढेको छ । उपत्यकामा लक्षणसहितका संक्रमित पनि बढ्न थालेका समाचारहरु सार्वजनिक भइरहेका छन् । यसै विषयमा शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पतालका विशेषज्ञ डा. शेरबहादुर पुनसँग कान्तिपुरका लागि फातिमा बानुले गरेको कुराकानी :

उपत्यकामा बढेन परीक्षण दायरा

लकडाउन हटेपछि कोभिड–१९ संक्रमणको जोखिम बढे पनि उपत्यकामा परीक्षणको दायरा बढ्न सकेको छैन । हाल भइरहेको परीक्षणमा पनि ‘कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ’ नमिलेको विज्ञले बताएका छन् । दायरा बढाउने भन्दै प्रभावकारी ट्रेसिङ नगरी गरिएको परीक्षणको अर्थ नहुने जनस्वास्थ्यविद् डा.शरद वन्तले बताए ।

ओपीडी खुले, बिरामी घटे

चार महिनाअघि लकडाउनको सुरुवाती दिनमा अस्पतालका आकस्मिकबाहेक सबै सेवा बन्द भए । कोभिड–१९ बाहेक अरू रोगका बिरामीले दुःख पाउन थालेपछि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले सुरक्षा अपनाएर ओपीडी सेवा खुलाउन सबै अस्पताललाई निर्देशन दियो । अहिले उपत्यकाका अस्पतालमा ओपीडी सेवा सञ्चालनमा आएका छन् ।

मानसिक तनाव भोग्दै स्वास्थ्यकर्मी

कोभिड–१९ रोगका कारण सर्वसाधारण त विभिन्न मानसिक समस्याबाट गुज्रिरहेका छन् नै, चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मीमा पनि उत्तिकै असर गरेको छ । जुनसुकै कारणले होस्, मानसिक समस्या पैदा हुनु कमजोरी हो भन्ने गलत धारणाका कारण उनीहरू खुलेर आफ्ना समस्या भन्न रुचाउँदैनन् । 

कोरोनाका कारण मानसिक तनाव भोग्दै स्वास्थ्यकर्मी

कोभिड–१९ रोगका कारण सर्वसाधारण त विभिन्न मानसिक समस्याबाट गुज्रिरहेका छन् नै यसले चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मीमा पनि उत्तिकै मानसिक असर गरेको छ । ‘जुनसुकै कारणले होस् मानसिक समस्या पैदा हुनु कमजोरी हो’ भन्ने गलत धारणाका कारण उनीहरू खुलेर आफ्ना समस्या भन्न रूचाउँदैनन् । त्रिविको चिकित्सा शिक्षा अध्ययन संस्थान (आईओएम) र राष्ट्रिय चिकित्सा विज्ञान र राष्ट्रिय प्रतिष्ठान (न्याम्स) ले १४ अस्पतालका चार सय ७५ जना स्वास्थ्यकर्मीमा गरेको एक अध्ययन अनुसार फ्रन्टलाइनमा खटिने ५४ प्रतिशतलाई कोभिडकै कारण असामान्य चिन्तासँग सम्बिन्धत मानसिक समस्या देखिएको छ । यस्ता समस्या भोग्ने २४ प्रतिशत नर्स, १३ प्रतिशत चिकित्सक र १७ प्रतिशत स्वास्थ्यकर्मी छन् ।

काठमाडौं उपत्यकामा संक्रमण रैथाने कि आगन्तुक ?

नेपालमा देखिएका ९७ प्रतिशत कोरोना संक्रमित विदेशबाट भित्रिएकाहरूबाट भए पनि उपत्यकामा उपचाररत २ सय ६ संक्रमितमध्ये कति बाहिरबाट आएकाहरू हुन् भन्ने एकिन छैन । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले राजधानीमा कन्ट्याक्ट ट्रेसिङको काम भइरहेकाले केही दिनपछि संक्रमणको विश्लेषण हुने जनाएको छ । मन्त्रालयको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार तीन प्रतिशत संक्रमण मात्रै स्थानीय हुन् ।

‘संक्रमित बढे भेन्टिलेटर र आईसीयू पुग्दैन’

उपत्यकामा गम्भीर बिरामीको उपचारका लागि आईसीयू र भेन्टिलेटरको संख्या न्यून रहेको विज्ञले बताएका छन् । कोरोना संक्रमणका कारण ५ प्रतिशत बिरामी शिथिल हुने भएकाले तिनलाई आवश्यक पर्ने विशेष पूर्वाधार बढाउनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ । कोरोना संक्रमणमध्ये १० देखि १५ प्रतिशतलाई अस्पताल राख्नुपर्ने हुन्छ । हालसम्मका तथ्यांकअनुसार करिब ५ प्रतिशतसम्मलाई आईसीयू र भेन्टिलेटर आवश्यक पर्छ ।