छम गुरुङ

छम गुरुङका लेखहरु :

गीत परम्परा : उही खाता

हामी समाज–यथार्थभन्दा पर छैनौं, उत्पादन–सम्बन्धमै जेलिएका छौं । गीत उत्पादनसँग पनि हाम्रो सम्बन्ध छ नै । यद्यपि सबै गीतमा सबैको सम्बन्ध नहुन सक्ला । तटस्थ भन्ने के नै होला र ? त्यसकारण गीतको पनि वर्गीय पक्षधरता हुन्छ । अमृत शर्मा ढकालको ‘लजाजु पहाडहरू’ मा पनि त्यो हुनुपर्थ्यो ।

सोरठीमा माझी–कुमाले कथा

मलाई सङ्लै याद छ । सानो छँदा आमाले नाङ्लोले निफन्दा, जाँतो घुमाउँदा, ‘थर्‍≈व’ (बख्खुको तान) बुनिरहँदाको नियमित ध्वनिसमूह । बाले जोत्दा, मदुस बनाउँदा, निगालो चिर्दाको आवाजको तिखो–याद । सामूहिक या एकल श्रम पर्दा सामूहिक लयबद्धता कायम गर्न गीत गाइन्छ । मेरो गाउँतिर ‘स्योंदास्योंदी स्योऊ...’ एकसाथ बोलिन्छ । यो थेगो हो, श्रमिकको लयबद्ध आवाज ।