सुबोध ढकाल

सुबोध ढकालका लेखहरु :

पहिरोको पूर्वसंकेत र जनधनको रक्षा

प्रत्येक वर्षायाममा पहिरोको चपेटामा परी धेरै जनधनको क्षति बेहोर्ने नियति भोग्दै आएका हामीलाई अहिलेको पहिरोको घटनाले अझै बढी चिन्तित बनाएको छ । यो किनभने अहिलेको समयमा जुन दरमा पहिरोहरू गइरहेका छन् र जसरी तिनले मान्छेको ज्यान लिइरहेका छन्, त्यो पहिलेभन्दा अलि बढी आक्रामक देखिन्छ ।

मनसुनी प्रकोप र हाम्रो तयारी

जब प्राकृतिक विपत्ति आइलाग्छ अनि मात्र यसको कारण र जोखिम न्यूनीकरणका लागि गर्नुपर्ने कामको लेखाजोखा सुरु हुनु हाम्रो देशको नियतिजस्तै बनिसकेको छ । जबकि गहन चिन्तन, अध्ययन, योजना, कार्यदिशाका साथै त्यसको उचित र प्रभावकारी कार्यान्वयनबाट मात्र यस्तो संवेदनशील तथा अति महत्त्वपूर्ण कार्यमा सफलता पाउन सकिन्छ ।

बाढी–पहिरो र एकीकृत बस्ती

बाढी–पहिरोले ल्याउने विपद्मा यो वर्ष पनि कमी आएन । मनसुन केही दिन मन्द भएर पुनः सक्रिय हुँदा पश्चिम नेपालको गुल्मी लगायतमा बाढी–पहिरोले मानवीय र भौतिक क्षति गरेको छ । विपद्को यस्तो प्रकृतिबाट मनसुन अलि लामो समयसम्म सक्रिय हुँदा हुनसक्ने जोखिमको आयतन अनुमान गर्न सकिन्छ ।

बाढीमा चिन्तित छौं, चिन्तन गर्दैनौं

दुई–तीन दिनको लगातार वर्षाका कारण हामीले बाढी–पहिरोबाट ठूलो क्षति ब्यहोरेका छौं । जति क्षति भैराखेको छ र बाढी–पहिरोको जस्तो प्रकृति छ, त्यसले देखाइराखेको छ— यस्ता विपद्को मुख्य कारण पानी नभई हामी आफै वा हाम्रा नीति र काम गर्ने तौरतरिका हुन् ।

हावाहुरीमा उदांगिए कमजोरी

बारा र पर्सामा हावाहुरीको ताण्डव र यसले गरेको जनधनको क्षतिले नेपालको कमजोर विपद् व्यवस्थापनको पक्षलाई फेरि उदांगो बनाइदिएको छ । यो घटना नेपालका लागि धेरै अपेक्षित थिएन नै, यसको सम्भावना ज्वालामुखीको जस्तो शून्य पनि थिएन ।

वातावरणमा अधुरो बहस

नेपालमा पूर्वाधार विकासका काममा खिचातानी, किचलो र नकारात्मक बहस बढी चल्ने गरेका छन् । सूक्ष्म विश्लेषण र अनुसन्धान बेगर वजन बिनाका तर्कवितर्क हुने गर्छन् । यसमा राजनीतिक स्वार्थ प्रतिविम्बित देखिन्छ ।

पूर्वाधार विकासमा अतिवाद

पूर्वाधार विकासका सन्दर्भमा नेपालमा दुई खाले अतिवाद देखिएका छन् । एउटाले भौगर्भिक, भौगोलिक, जैविक, वित्तीय, सामाजिक, सांस्कृतिक र वातावरणीय जस्ता कुरालाई महत्त्वको ठान्दैन । पूर्वाधार विकास देश विकासको मेरुदण्ड भएकाले जति नकारात्मक प्रभाव परे पनि यस्ता कुरा गौण ठान्नुपर्छ भन्छ ।

सुरुङ हुँदै रेल

देश विकासमा दूरगामी प्रभाव पार्ने पूर्वाधार विकासका सन्दर्भमा रेलमार्ग निर्माणबारे बहस चलिरहेको छ । आफ्नै देशमा रेलसमेत नदेखेका हामी नेपालीलाई यस्तो बहसले उत्साहित पारेको छ । धेरैलाई नेपालमा रेलमार्ग बन्ला र रेल चढिएला भन्नेमा कमै विश्वास छ । तर सबैको भित्री चाहना रेलमार्ग बनोस् भन्ने छ । बन्ने रेलमार्ग असुरक्षित नहोस् र यो दिगो होस् भन्नेमा चनाखो हुनुपर्छ ।